روماریو

روماریو
پرترهٔ رسمی روماریو در سال ۲۰۲۳
سناتور ایالت ریو دو ژانیرو در مجلس سنای فدرال برزیل
متصدی
آغاز به کار ۱ فوریهٔ ۲۰۱۵
پس از	فرانسیسکو دورنلس
دومین نایب‌رئیس مجلس سنای فدرال برزیل
دوره مسئولیت ۱ فوریهٔ ۲۰۲۱ – ۱ فوریهٔ ۲۰۲۳
رئیس‌جمهور	رودریگو پاچکو
پس از	ایزالچی لوکاس
پیش از	رودریگو کونا
نمایندهٔ مجلس نمایندگان برزیل از ایالت ریو دو ژانیرو
دوره مسئولیت ۱ فوریهٔ ۲۰۱۱ – ۱ فوریهٔ ۲۰۱۵
اطلاعات شخصی
زاده	روماریو د سوزا فاریا ۲۹ ژانویهٔ ۱۹۶۶ ‏(۶۰ سال) ریو دو ژانیرو، برزیل
حزب سیاسی	مستقل (از ۲۰۲۶)
دیگر عضویت‌های سیاسی	حزب ترقی‌خواه (۲۰۰۱–۲۰۰۹) حزب سوسیالیست برزیل (۲۰۰۹–۲۰۱۷) پودموس (۲۰۱۷–۲۰۲۱) حزب لیبرال (۲۰۲۱–۲۰۲۶)
قد	۱٫۶۷ متر (۵ فوت ۶ اینچ)
همسر(ان)	مونیکا سانتورو (۱۹۸۸–۱۹۹۵) دانیل فاواتو (۱۹۹۶–۲۰۰۱) ایزابل بیتنکور (۲۰۰۲–۲۰۱۴)
فرزندان	۷ نفر، از جمله رومارینیو
تخصص	بازیکن فوتبال پیشین، سیاستمدار، مدیر ورزشی
مشاغل مرتبط با فوتبال پست مهاجم نوک باشگاه‌های جوانان ۱۹۷۹–۱۹۸۰ اولاریا ۱۹۸۱–۱۹۸۵ واسکو دوگاما باشگاه‌های حرفه‌ای* سال‌ها باشگاه‌ها بازی† (گل)† ۱۹۸۵–۱۹۸۸ واسکو دوگاما ۱۴۱ (۸۰) ۱۹۸۸–۱۹۹۳ پی‌اس‌وی آیندهوون ۱۱۰ (۹۸) ۱۹۹۳–۱۹۹۵ بارسلونا ۴۶ (۳۴) ۱۹۹۵–۱۹۹۶ فلامینگو ۵۹ (۶۰) ۱۹۹۶–۱۹۹۷ والنسیا ۱۱ (۵) ۱۹۹۷ ← فلامینگو (قرضی) ۲۲ (۲۱) ۱۹۹۸–۱۹۹۹ فلامینگو ۶۵ (۳۴) ۲۰۰۰–۲۰۰۲ واسکو دوگاما ۷۳ (۷۹) ۲۰۰۲–۲۰۰۴ فلومیننزه ۷۳ (۴۵) ۲۰۰۳ ← السد (قرضی) ۳ (۰) ۲۰۰۵–۲۰۰۶ واسکو دوگاما ۵۰ (۳۵) ۲۰۰۶ میامی اف‌سی ۲۵ (۱۹) ۲۰۰۶ ← آدلاید یونایتد (قرضی) ۴ (۱) ۲۰۰۷ واسکو دوگاما ۱۵ (۱۳) ۲۰۰۹ آمریکا-ریو دو ژانیرو ۱ (۰) ۲۰۲۴ آمریکا-ریو دو ژانیرو ۰ (۰) مجموع ۶۹۸ (۵۲۴) تیم ملی ۱۹۸۵ زیر ۲۰ سال برزیل ۱۱ (۱۱) ۱۹۸۸ تیم المپیک برزیل ۷ (۸) ۱۹۸۷–۲۰۰۵ برزیل ۷۰ (۵۵) دوران مربیگری ۲۰۰۷ واسکو دوگاما (موقت) ۲۰۰۸ واسکو دوگاما افتخارات فوتبال مردان به نمایندگی از برزیل جام جهانی فوتبال برنده ۱۹۹۴ آمریکا جام کنفدراسیون‌ها برنده ۱۹۹۷ عربستان سعودی کوپا آمریکا برنده ۱۹۸۹ برزیل برنده ۱۹۹۷ بولیوی جام طلایی کونکاکاف ۱۹۹۸ آمریکا بازی‌های المپیک ۱۹۸۸ سئول فوتبال مسابقات قهرمانی فوتبال جوانان آمریکای جنوبی برنده ۱۹۸۵ پاراگوئه فوتبال ساحلی مردان به نمایندگی از برزیل جام جهانی فوتبال ساحلی ۲۰۰۵ تعداد بازی‌ها و گل‌ها فقط مربوط به بازی‌های لیگ داخلی است.

روماریو د سوزا فاریا ((به پرتغالی: Romário de Souza Faria)؛ زادهٔ ۲۹ ژانویهٔ ۱۹۶۶) بازیکن فوتبال پیشین، مدیر ورزشی و سیاستمدار اهل برزیل است. او در دوران بازی عمدتاً در پست مهاجم نوک فعالیت می‌کرد و به‌سبب قدرت تمام‌کنندگی، کنترل توپ در فضاهای محدود، سرعت تصمیم‌گیری در محوطهٔ جریمه و حرکات فریبنده شناخته می‌شد. روماریو از سال ۲۰۱۵ نمایندهٔ ایالت ریو دو ژانیرو در مجلس سنای فدرال برزیل است و در سال ۲۰۲۶ به‌عنوان سناتور مستقل فعالیت می‌کند.

روماریو با تیم ملی فوتبال برزیل قهرمان جام جهانی فوتبال ۱۹۹۴ شد و با پنج گل در این رقابت‌ها، عنوان بهترین بازیکن جام و توپ طلای جام جهانی را به دست آورد. فیفا او را بهترین بازیکن سال ۱۹۹۴ جهان نیز برگزید. او در ۷۰ مسابقهٔ ملی بزرگسالان ۵۵ گل به ثمر رساند؛ آمارهای دیگر که بازی‌های ردهٔ جوانان، المپیک یا مسابقات غیررسمی را در بر می‌گیرند، با این رقم متفاوت‌اند.

روماریو دوران حرفه‌ای خود را در واسکو دوگاما آغاز کرد و سپس برای پی‌اس‌وی آیندهوون، بارسلونا، فلامینگو، والنسیا، فلومیننزه و چند باشگاه دیگر به میدان رفت. در اروپا سه بار قهرمان لیگ هلند و یک بار قهرمان لا لیگا شد؛ در برزیل نیز همراه واسکو دوگاما قهرمانی لیگ سراسری و کوپا مرکوسور در سال ۲۰۰۰ را تجربه کرد.

اوایل زندگی

روماریو در شهر ریو دو ژانیرو به دنیا آمد. پدرش اده‌وایر د سوزا فاریا و مادرش مانوئلا لادیسلاو فاریا بودند. او نخستین سال‌های کودکی را در محلهٔ ژاکارزینیو گذراند و پس از نقل مکان خانواده به ویلا دا پنیا، فوتبال را در زمین‌های محلی و سالن‌های کوچک پی گرفت. پدرش تیمی به نام «استرلینیا» تشکیل داده بود تا فرزندش فرصت بیشتری برای بازی و تمرین پیدا کند. تجربهٔ فوتبال سالنی، در شکل‌گیری مهارت روماریو در کنترل توپ و حرکت در فضاهای تنگ تأثیر داشت.

او در رده‌های پایهٔ اولاریا بازی کرد و پس از جلب توجه مربیان، به تیم‌های جوانان واسکو دوگاما پیوست. دربارهٔ سال‌های آغازین فوتبالش، روایتی مشهور وجود دارد که واسکو ابتدا به‌دلیل قد کوتاه او برای جذبش تردید داشت؛ اما عملکرد وی در اولاریا زمینهٔ پذیرش او را فراهم کرد. قد او حدود ۱٫۶۷ متر بود و به همین دلیل لقب «بایشینیو» (Baixinho؛ کوتاه‌قامت) را گرفت.

دوران باشگاهی

واسکو دوگاما؛ آغاز دوران حرفه‌ای (۱۹۸۵–۱۹۸۸)

روماریو در سال ۱۹۸۵ تحت هدایت آنتونیو لوپس به تیم بزرگسالان واسکو دوگاما راه یافت. نخستین مسابقهٔ رسمی او در ششم فوریهٔ همان سال برابر کوریتیبا برگزار شد. او از فصل بعد کنار روبرتو دینامیتی قرار گرفت و به یکی از بازیکنان مهم خط حملهٔ تیم تبدیل شد. واسکو با حضور روماریو در سال‌های ۱۹۸۷ و ۱۹۸۸ در رقابت کاریوکا قهرمان شد.

روماریو در جوانی به‌سبب جابه‌جایی سریع در محوطهٔ جریمه و تمام‌کنندگی با ضربات کوتاه مورد توجه قرار گرفت. عملکردش در مسابقات داخلی و سپس در المپیک ۱۹۸۸ سبب شد باشگاه‌های اروپایی به دنبال جذب او باشند.

پی‌اس‌وی آیندهوون (۱۹۸۸–۱۹۹۳)

روماریو در پی‌اس‌وی آیندهوون

روماریو پس از کسب مدال نقرهٔ المپیک سئول و عنوان بهترین گلزن آن مسابقات با هفت گل، در سال ۱۹۸۸ به پی‌اس‌وی آیندهوون پیوست. پی‌اس‌وی پیش از ورود او قهرمان اروپا شده بود و به دنبال حفظ جایگاه خود در فوتبال هلند بود. روماریو در نخستین فصل حضورش زیر نظر گاس هیدینک نقش مهمی در خط حمله پیدا کرد و به‌تدریج به یکی از چهره‌های شاخص باشگاه تبدیل شد.

این مهاجم برزیلی در پنج فصل حضورش در آیندهوون، سه عنوان قهرمانی لیگ هلند در فصل‌های ۸۹-۱۹۸۸، ۹۱-۱۹۹۰ و ۹۲-۱۹۹۱، دو قهرمانی جام حذفی هلند در فصل‌های ۸۹-۱۹۸۸ و ۹۰-۱۹۸۹ و یک قهرمانی سوپرجام هلند در سال ۱۹۹۲ را به دست آورد.

در فصل ۹۳-۱۹۹۲، روماریو هفت گل در لیگ قهرمانان اروپا به ثمر رساند و برترین گل‌زن رقابت‌ها شد؛ اگرچه پی‌اس‌وی به مراحل نهایی نرسید. دورهٔ حضور او در هلند، با توانایی چشمگیرش در گل‌زنی و در عین حال اختلاف‌نظر با برخی مربیان دربارهٔ نظم و تمرینات به یاد آورده می‌شود.

بارسلونا (۱۹۹۳–۱۹۹۵)

روماریو در سال ۱۹۹۳ با قراردادی به ارزش تقریبی پنج میلیون دلار به بارسلونا پیوست؛ تیمی که تحت نظر یوهان کرایف به «تیم رؤیایی» شهرت داشت. او در کنار بازیکنانی مانند هریستو استویچکوف، رونالد کومان و میکل لادروپ فعالیت کرد. در فصل ۹۴-۱۹۹۳، طی ۳۳ مسابقهٔ لالیگا ۳۰ گل به ثمر رساند و علاوه بر کسب عنوان بهترین گلزن لیگ، در قهرمانی بارسلونا نقش تعیین‌کننده‌ای داشت.

یکی از مشهورترین نمایش‌های او در مسابقهٔ ال‌کلاسیکو در ژانویهٔ ۱۹۹۴ رقم خورد؛ بارسلونا در آن دیدار رئال مادرید را ۵ بر صفر شکست داد و روماریو سه گل را به ثمر رساند. حرکت مشهور او با چرخش و تغییر جهت سریع مقابل مدافع رئال مادرید، از صحنه‌های به‌یادماندنی حضورش در اسپانیا به شمار می‌رود. بارسلونا در همان فصل به فینال لیگ قهرمانان اروپا رسید؛ اما در برابر آث میلان شکست خورد.

روماریو در تابستان ۱۹۹۴ همراه برزیل قهرمان جام جهانی شد؛ بااین‌حال، پس از بازگشت به بارسلونا، مشکلات مربوط به زمان بازگشت از تعطیلات و اختلاف‌نظر دربارهٔ انضباط تیمی بر ادامهٔ همکاری او با باشگاه تأثیر گذاشت. او سرانجام در اوایل سال ۱۹۹۵ بارسلونا را ترک کرد و به فلامینگو پیوست. در کارنامهٔ او با بارسلونا قهرمانی لیگ اسپانیا در فصل ۹۴-۱۹۹۳ و سوپرجام فوتبال اسپانیا در سال ۱۹۹۴ ثبت شده‌است.

فلامینگو و والنسیا (۱۹۹۵–۱۹۹۹)

روماریو در سال ۱۹۹۵ به فوتبال برزیل بازگشت و به فلامینگو پیوست. حضور او در این باشگاه با استقبال گستردهٔ هواداران همراه بود و بار دیگر به یکی از بهترین گل‌زنان رقابت‌های ایالتی تبدیل شد. او در سال‌های ۱۹۹۶ و ۱۹۹۹ با فلامینگو قهرمان کاریوکا شد و در سال ۱۹۹۹ قهرمانی کوپا مرکوسور را نیز تجربه کرد.

او در سال ۱۹۹۶ برای دومین بار راهی اسپانیا شد و به والنسیا پیوست؛ اما به‌دلیل اختلاف با کادر فنی، از جمله لوئیس آراگونس، دوران موفق و پایداری در این باشگاه نداشت. روماریو در چند نوبت به فلامینگو بازگشت و سرانجام در پایان سال ۱۹۹۹ از آن جدا شد. تجربهٔ او در والنسیا برخلاف عملکردش در بارسلونا کوتاه و پرحاشیه بود.

بازگشت به واسکو دوگاما و قهرمانی‌های سال ۲۰۰۰

روماریو در آستانهٔ سال ۲۰۰۰ بار دیگر به واسکو دوگاما بازگشت. این باشگاه در جام باشگاه‌های جهان ۲۰۰۰ به دیدار نهایی رسید و در برابر کورینتیانس در ضربات پنالتی شکست خورد. روماریو در طول مسابقات سه گل به ثمر رساند. همکاری او با ادموندو، که گاه با اختلاف‌های شخصی نیز همراه می‌شد، از موضوعات پربحث آن دوره به شمار می‌آمد.

واسکو دوگاما در همان سال در لیگ سراسری برزیل و کوپا مرکوسور ۲۰۰۰ قهرمان شد. در فینال کوپا مرکوسور مقابل پالمیراس، واسکو در حالی که سه گل عقب افتاده بود، با نتیجهٔ ۴ بر ۳ پیروز شد و روماریو سه مرتبه پایش به گل باز شد. دیداری که یکی از مهم‌ترین پیروزی‌های باشگاهی او در سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای‌اش به شمار می‌رود.

فلومیننزه، السد و بازگشت دوباره به واسکو (۲۰۰۲–۲۰۰۶)

روماریو از سال ۲۰۰۲ برای فلومیننزه بازی کرد و در سال ۲۰۰۳ برای مدتی کوتاه به صورت قرضی راهی السد قطر شد. حضورش در السد تنها چند مسابقه طول کشید و بدون گل به پایان رسید. او سپس به فلومیننزه بازگشت؛ اما در اکتبر ۲۰۰۴ پس از اختلاف با کادر فنی باشگاه، از آن جدا شد.

این مهاجم در سال ۲۰۰۵ بار دیگر پیراهن واسکو دوگاما را پوشید و با وجود سن بالا همچنان در گل‌زنی موفق بود. او با ثبت ۲۲ گل، بهترین گلزن لیگ برتر فوتبال برزیل در سال ۲۰۰۵ شد. این عملکرد باعث شد تا دورهٔ پایانی بازی‌اش نیز توجه رسانه‌ها را به خود جلب کند.

آمریکا، استرالیا و هزارمین گل (۲۰۰۶–۲۰۰۷)

روماریو در سال ۲۰۰۶ راهی میامی اف‌سی در ایالات متحده شد و سپس در قالب قراردادی کوتاه‌مدت برای آدلاید یونایتد استرالیا به میدان رفت. پس از این دورهٔ کوتاه، دوباره به واسکو دوگاما بازگشت.

در ۲۰ مهٔ ۲۰۰۷، روماریو در ورزشگاه سائو ژانواریو از روی نقطهٔ پنالتی در پیروزی ۳ بر ۱ واسکو مقابل اسپورت رسیفی گل‌زنی کرد. او و یارانش این گل را «هزارمین گل دوران فوتبال» وی معرفی کردند. با این حال، شیوهٔ شمارش گل‌ها بحث‌برانگیز بود؛ زیرا در آن مجموع، گل‌های رده‌های سنی و دیدارهای دوستانه نیز وارد شده بودند. روماریو خود پیش‌تر گفته بود که هرگز ادعا نکرده‌است که همهٔ هزار گل در مسابقات حرفه‌ای و رسمی به ثمر رسیده‌اند.

مربی‌گری و پایان دوران بازی (۲۰۰۷–۲۰۰۹)

روماریو در اواخر سال ۲۰۰۷ به‌طور موقت مسئولیت هدایت واسکو دوگاما را نیز بر عهده گرفت و در مقطعی نقش بازیکن و مربی را همزمان تجربه کرد. رابطهٔ او با مدیریت باشگاه و اختلاف‌نظر دربارهٔ ترکیب تیم، مانع ادامهٔ طولانی‌مدت این همکاری شد. او در سال ۲۰۰۸ بازنشستگی خود از فوتبال حرفه‌ای را اعلام کرد.

در اواخر سال ۲۰۰۷، پس از مثبت‌شدن آزمایش مربوط به مصرف فیناستراید، روماریو با محرومیت مواجه شد. او اعلام کرد که این دارو را برای مقابله با ریزش مو استفاده کرده‌است. در فوریهٔ ۲۰۰۸، دادگاه عالی عدالت ورزشی برزیل درخواست تجدیدنظر او را پذیرفت و حکم محرومیتش را لغو کرد.

در سال ۲۰۰۹، روماریو برای برآورده‌کردن آرزوی پدرش که هوادار باشگاه آمریکا-ریو دو ژانیرو بود، یک دیدار رسمی برای این تیم انجام داد. این حضور کوتاه، آخرین بازی ثبت‌شدهٔ او در آن دوره بود.

مدیریت باشگاه آمریکا و ثبت‌نام دوباره به‌عنوان بازیکن (۲۰۲۴)

در ژانویهٔ ۲۰۲۴، روماریو ریاست باشگاه آمریکا-ریو دو ژانیرو را بر عهده گرفت. او در آوریل همان سال با هدف همراهی با پسرش رومارینیو، نام خود را به‌عنوان بازیکن برای مسابقات دستهٔ دوم ایالت ریو ثبت کرد. این تصمیم در رسانه‌ها با عنوان «رئیس-بازیکن» بازتاب یافت. قرارداد ورزشی او دستمزدی معادل حداقل حقوق پیش‌بینی می‌کرد که بنا بود به باشگاه بازگردانده شود؛ با این حال، ثبت‌نام او به معنای حضور قطعی در میدان نبود.

روماریو در فصل ۲۰۲۴ دو بار روی نیمکت تیم آمریکا نشست؛ اما در مسابقات رسمی آن فصل وارد زمین نشد. در ژوئن ۲۰۲۵ در یک مسابقهٔ پیش‌کسوتان مقابل بوتافوگو دو گل زد؛ این دیدار در شمار بازی‌های رسمی تیم بزرگسالان قرار نمی‌گیرد.

دوران ملی

روماریو در تمرینات تیم ملی برزیل

رده‌های سنی و المپیک ۱۹۸۸

روماریو در تیم زیر ۲۰ سال برزیل حضور داشت و در قهرمانی جوانان آمریکای جنوبی در سال ۱۹۸۵ ایفای نقش کرد. او در المپیک ۱۹۸۸ سئول به تیم المپیک برزیل ملحق شد و با هفت گل عنوان آقای گل رقابت را به دست آورد. برزیل به فینال رسید؛ اما در وقت‌های اضافه با نتیجهٔ ۲ بر ۱ مقابل شوروی شکست خورد و به مدال نقره بسنده کرد. روماریو گل برزیل را در آن دیدار به ثمر رساند.

آغاز حضور در تیم بزرگسالان و کوپا آمریکا ۱۹۸۹

روماریو در ۲۳ مهٔ ۱۹۸۷ مقابل ایرلند نخستین بازی ملی بزرگسالانش را انجام داد و پنج روز بعد برابر فنلاند اولین گل ملی خود را به ثمر رساند. او در کوپا آمریکا ۱۹۸۹ از مهره‌های مهم تیم برزیل بود و در دیدار تعیین‌کننده برابر اروگوئه در ورزشگاه ماراکانا گل پیروزی‌بخش را به ثمر رساند؛ برزیل قهرمان آن رقابت‌ها شد.

جام جهانی ۱۹۹۰ و بازگشت برای مقدماتی ۱۹۹۴

روماریو در جام جهانی ۱۹۹۰ ایتالیا حضور داشت؛ اما آسیب‌دیدگی مانعی برای حضور منظم او شد و تنها در یک مسابقه به میدان رفت. برزیل در مرحلهٔ یک‌هشتم نهایی برابر آرژانتین حذف شد. رابطهٔ او با کادر فنی و بحث‌های مربوط به آمادگی جسمانی، از موضوعات رسانه‌ای این دوره بود.

در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی فوتبال ۱۹۹۴، روماریو برای آخرین دیدار سرنوشت‌ساز برابر اروگوئه به تیم ملی بازگشت و با ثبت هر دو گل در پیروزی ۲ بر ۰، صعود برزیل را قطعی کرد. این مسابقه جایگاه او را در ترکیب مورد نظر کارلوس آلبرتو پریرا تثبیت کرد.

قهرمانی جام جهانی ۱۹۹۴

روماریو در جام جهانی ۱۹۹۴ آمریکا، همراه ببتو زوج هجومی برزیل را تشکیل داد. او در مرحلهٔ گروهی برابر روسیه و کامرون، در مرحلهٔ یک‌چهارم نهایی برابر هلند و در دو مسابقه مقابل سوئد در مرحلهٔ گروهی و نیمه‌نهایی گل‌زنی کرد. مجموع پنج گل او در هفت مسابقه، نقش مهمی در راه‌یابی برزیل به فینال داشت.

دیدار پایانی برابر ایتالیا پس از تساوی بدون گل در وقت‌های معمول و اضافه، به ضربات پنالتی کشیده شد و برزیل با پیروزی در این ضربات برای چهارمین بار قهرمان جهان شد. روماریو یکی از پنالتی‌های برزیل را به گل تبدیل کرد. پس از پایان جام، او توپ طلای بهترین بازیکن رقابت‌ها را به دست آورد و در پایان سال نیز بهترین بازیکن جهان از نگاه فیفا شد.

کوپا آمریکا ۱۹۹۷، جام کنفدراسیون‌ها و جام جهانی ۱۹۹۸

روماریو در سال ۱۹۹۷ به تیم ملی بازگشت و با رونالدو زوج هجومی مؤثری تشکیل داد. برزیل در آن سال قهرمان کوپا آمریکا ۱۹۹۷ و جام کنفدراسیون‌ها ۱۹۹۷ شد. در فینال جام کنفدراسیون‌ها برابر استرالیا، روماریو و رونالدو هر یک سه گل به ثمر رساندند و برزیل با نتیجهٔ ۶ بر ۰ پیروز خارج شد. روماریو با هفت گل، بهترین گل‌زن آن رقابت لقب گرفت.

قرار بود او در جام جهانی فوتبال ۱۹۹۸ نیز همراه رونالدو در خط حملهٔ برزیل حاضر باشد؛ اما به‌دلیل آسیب‌دیدگی، از فهرست نهایی کنار گذاشته شد. این تصمیم به اختلاف علنی او با ماریو زاگالو و زیکو انجامید.

آخرین سال‌های حضور ملی

با وجود درخشش روماریو در رقابت‌های داخلی برزیل، لوئیز فیلیپه اسکولاری او را برای جام جهانی فوتبال ۲۰۰۲ انتخاب نکرد. روماریو در سال‌های بعد فقط به‌صورت محدود به تیم ملی بازگشت و سرانجام در ۲۷ آوریل ۲۰۰۵ مقابل گواتمالا آخرین دیدار ملی رسمی خود را انجام داد. او در پیروزی ۳ بر ۰ برزیل یک گل نیز به ثمر رساند. بر اساس فهرست مسابقات ملی RSSSF، کارنامهٔ او با ۷۰ بازی و ۵۵ گل خاتمه یافت.

سبک بازی

روماریو مهاجمی کوتاه‌قامت بود که بیش از نبردهای هوایی، بر جاگیری، استفاده از کوچک‌ترین فاصله‌ها و ضربه‌های ناگهانی تکیه می‌کرد. کنترل توپ با کمترین تعداد تماس، چرخش سریع در محوطهٔ جریمه و تمام‌کنندگی از زاویه‌های بسته، از مهم‌ترین شاخصه‌های بازی او بودند. وب‌سایت باشگاه بارسلونا در شرح دوران حضور او، به توانایی تغییر سرع، عبور از مدافع و ضربه‌زنی دقیق اشاره داشته‌است.

یکی از ویژگی‌های شناخته‌شدهٔ او، استفاده از ضربه با نوک پا در شرایطی بود که دروازه‌بان یا مدافع انتظار ضربه‌ای کلاسیک را داشتند. فیفا در مرور مسابقهٔ برزیل و هلند در جام جهانی ۱۹۹۴ به این مهارت اشاره کرده‌است.

فعالیت‌های سیاسی و مدیریتی

مجلس نمایندگان (۲۰۱۱–۲۰۱۵)

روماریو در انتخابات سراسری سال ۲۰۱۰، با حمایت حزب سوسیالیست برزیل، به مجلس نمایندگان برزیل راه یافت و از اول فوریهٔ ۲۰۱۱ دورهٔ نمایندگی خود را آغاز کرد. او در آغاز فعالیت سیاسی‌اش بر سیاست‌های ورزشی، حمایت از کودکان و جوانان و حقوق افراد دارای معلولیت تمرکز داشت. از جمله طرح‌های مورد پیگیری‌اش، حمایت از دسترسی افراد دارای معلولیت به آموزش و ورزش بود.

سنای فدرال (از ۲۰۱۵)

روماریو در انتخابات ۵ اکتبر ۲۰۱۴ با بیش از ۴٫۶ میلیون رأی به سنای فدرال راه یافت و از ابتدای فوریهٔ ۲۰۱۵ کار خود را به‌عنوان سناتور ریو دو ژانیرو آغاز کرد. او در دورهٔ اول حضور در سنا، در مباحث مربوط به ورزش و حقوق افراد دارای معلولیت مشارکت داشت و در سال ۲۰۱۸ نامزد فرمانداری ایالت ریو دو ژانیرو شد، اما در آن انتخابات پیروز نشد.

در انتخابات اکتبر ۲۰۲۲، روماریو بار دیگر به سناتوری انتخاب شد و دورهٔ جدید نمایندگی خود را از اول فوریهٔ ۲۰۲۳ آغاز کرد؛ دوره‌ای که طبق داده‌های رسمی تا سال ۲۰۳۱ ادامه دارد. او پس از حضور در حزب سوسیالیست برزیل و پودموس، در سال ۲۰۲۱ به حزب لیبرال پیوست. در سال ۲۰۲۶ از این حزب جدا شد و در فهرست رسمی سناتورهای شاغل، وابستگی حزبی وی «مستقل» ثبت شده است.

نتایج انتخاباتی

سال	انتخابات	جایگاه یا نتیجه
۲۰۱۰	مجلس نمایندگان برزیل، ریو دو ژانیرو	انتخاب شد (۱۴۶٬۸۵۹ رأی)
۲۰۱۴	سنای فدرال برزیل، ریو دو ژانیرو	انتخاب شد (بیش از ۴٫۶ میلیون رأی)
۲۰۱۸	فرمانداری ایالت ریو دو ژانیرو	انتخاب نشد (۶۶۴٬۵۱۱ رأی؛ ۸٫۷۰٪)
۲۰۲۲	سنای فدرال برزیل، ریو دو ژانیرو	دوباره انتخاب شد (بیش از ۲٫۳ میلیون رأی)

پروندهٔ گزارش‌شدهٔ حساب بانکی در سال ۲۰۱۵

در سال ۲۰۱۵، هفته‌نامهٔ برزیلی Veja گزارشی منتشر کرد که در آن از وجود حسابی متعلق به روماریو در بانکی در سوئیس سخن رانده بود. روماریو این ادعا را رد کرد و پس از سفر به سوئیس، سندی از بانک منتشر کرد که نشان می‌داد گردش حساب منتسب به او جعلی بوده‌است. در سال ۲۰۱۷، با بررسی مدارک دریافتی از مقام‌های سوئیسی، تحقیقات دادستانی برزیل دربارهٔ این اتهام مختومه شد. این پرونده در فعالیت سیاسی روماریو بازتاب رسانه‌ای گسترده‌ای داشت.

مدیریت باشگاه آمریکا-ریو دو ژانیرو

روماریو در سال ۲۰۲۴ ریاست باشگاه آمریکا را پذیرفت و اعلام کرد که قصد دارد برای بهبود وضعیت ورزشی و مدیریتی آن تلاش کند. علاقهٔ خانوادهٔ او، به‌ویژه پدرش، به این باشگاه یکی از دلایل پیوند دیرینه‌اش با آمریکا بود. در همان سال نامش برای همراهی با تیم در رقابت‌های رسمی ثبت شد، اما در دیدارهای لیگ به میدان نرفت.

زندگی شخصی

روماریو چند بار ازدواج کرده و هفت فرزند دارد. یکی از فرزندانش، رومارینیو، بازیکن فوتبال است. دختر او ایوی با سندرم داون به دنیا آمده‌است و روماریو در فعالیت‌های سیاسی خود بارها از لزوم حمایت قانونی و اجتماعی از افراد دارای معلولیت صحبت کرده‌است.

آمار

آمار باشگاهی

در منابع آماری، تعداد بازی‌ها و گل‌های روماریو به‌دلیل تفاوت در احتساب مسابقات لیگ، رقابت‌های ایالتی، جام‌های حذفی و دیدارهای دوستانه یکسان نیست. جدول زیر، آمار دوره‌های باشگاهی موجود در جعبهٔ اطلاعات را به تفکیک باشگاه و دوره نشان می‌دهد و نباید با آمار مجموع بازی‌های رسمی در همهٔ رقابت‌ها یکسان دانسته شود.

باشگاه	دوره	بازی	گل
واسکو دوگاما	۱۹۸۵–۱۹۸۸	۱۴۱	۸۰
پی‌اس‌وی آیندهوون	۱۹۸۸–۱۹۹۳	۱۱۰	۹۸
بارسلونا	۱۹۹۳–۱۹۹۵	۴۶	۳۴
فلامینگو	۱۹۹۵–۱۹۹۶	۵۹	۶۰
والنسیا	۱۹۹۶–۱۹۹۷	۱۱	۵
فلامینگو (قرضی)	۱۹۹۷	۲۲	۲۱
فلامینگو	۱۹۹۸–۱۹۹۹	۶۵	۳۴
واسکو دوگاما	۲۰۰۰–۲۰۰۲	۷۳	۷۹
فلومیننزه	۲۰۰۲–۲۰۰۴	۷۳	۴۵
السد (قرضی)	۲۰۰۳	۳	۰
واسکو دوگاما	۲۰۰۵–۲۰۰۶	۵۰	۳۵
میامی اف‌سی	۲۰۰۶	۲۵	۱۹
آدلاید یونایتد (قرضی)	۲۰۰۶	۴	۱
واسکو دوگاما	۲۰۰۷	۱۵	۱۳
آمریکا-ریو دو ژانیرو	۲۰۰۹	۱	۰
آمریکا-ریو دو ژانیرو	۲۰۲۴	۰	۰
جمع حسابی ردیف‌های جدول		۶۹۸	۵۲۴

آمار ملی

تیم ملی	سال‌ها	بازی	گل
زیر ۲۰ سال برزیل	۱۹۸۵	۱۱	۱۱
المپیک برزیل	۱۹۸۸	۷	۸
بزرگسالان برزیل	۱۹۸۷–۲۰۰۵	۷۰	۵۵

افتخارات

باشگاهی

واسکو دوگاما

• قهرمانی کاریوکا: ۱۹۸۷، ۱۹۸۸
• لیگ برتر فوتبال برزیل: ۲۰۰۰
• کوپا مرکوسور: ۲۰۰۰
• جام گوانابارا: ۱۹۸۶، ۱۹۸۷، ۲۰۰۰
• جام ریو: ۱۹۸۸، ۲۰۰۱

پی‌اس‌وی آیندهوون

• لیگ برتر فوتبال هلند: ۸۹-۱۹۸۸، ۹۱-۱۹۹۰، ۹۲-۱۹۹۱
• جام حذفی فوتبال هلند: ۸۹-۱۹۸۸، ۹۰-۱۹۸۹
• سوپرجام فوتبال هلند: ۱۹۹۲

بارسلونا

• لا لیگا: ۹۴-۱۹۹۳
• سوپرجام فوتبال اسپانیا: ۱۹۹۴

فلامینگو

• قهرمانی کاریوکا: ۱۹۹۶، ۱۹۹۹
• کوپا مرکوسور: ۱۹۹۹
• جام گوانابارا: ۱۹۹۵، ۱۹۹۶، ۱۹۹۹
• جام ریو: ۱۹۹۶

آمریکا-ریو دو ژانیرو

• قهرمانی دستهٔ دوم ایالت ریو دو ژانیرو: ۲۰۰۹

ملی

• جام جهانی فوتبال: ۱۹۹۴
• کوپا آمریکا: ۱۹۸۹، ۱۹۹۷
• جام کنفدراسیون‌ها: ۱۹۹۷
• مسابقات قهرمانی فوتبال جوانان آمریکای جنوبی: ۱۹۸۵
• المپیک ۱۹۸۸: مدال نقره

فردی

• بهترین بازیکن سال فوتبال جهان از نگاه فیفا: ۱۹۹۴
• توپ طلای جام جهانی فوتبال: ۱۹۹۴
• بهترین گلزن لالیگا: ۹۴-۱۹۹۳ (۳۰ گل)
• بهترین گلزن لیگ قهرمانان اروپا: ۹۳-۱۹۹۲ (۷ گل)
• بهترین گلزن مسابقات فوتبال المپیک: ۱۹۸۸ (۷ گل)
• بهترین گلزن جام کنفدراسیون‌ها ۱۹۹۷: ۱۹۹۷ (۷ گل)
• بهترین گلزن لیگ هلند: ۸۹-۱۹۸۸، ۹۰-۱۹۸۹، ۹۱-۱۹۹۰
• بهترین گلزن لیگ برتر برزیل: ۲۰۰۵ (۲۲ گل)
• فیفا ۱۰۰: ۲۰۰۴

جستارهای وابسته

• تیم ملی فوتبال برزیل
• فوتبال در برزیل

پیوند به بیرون

• روماریو در WorldFootball.net
• روماریو –در فیفا