Polska

Drewniany Krzyż misyjny stanowi pamiątkę pierwszych i kolejnych Misji Świętych przeprowadzonych w nowo powstałej parafii Najświętszego Imienia Jezus.

Klasztor przez wieki był domem zakonnym, ale odrębną parafię erygowano w tym miejscu 8 grudnia 1946 roku. Niedługo później zorganizowano pierwsze wielkie misje parafialne, które zwieńczono postawieniem tego tradycyjnego symbolu.

Dodał: 4elza, 2026-11-06 06:18:35

Francesco Nullo (ur. 1 marca 1826 w Bergamo, zm. 5 maja 1863 w Krzykawce) – pułkownik włoski.

Przyjaciel i powiernik Giuseppe Garibaldiego, dowódca ochotników włoskich, tzw. garibaldczyków, którzy wzięli udział w powstaniu styczniowym 1863. Uczestniczył w wojnie z Austrią w 1848.

W kwietniu 1863 przybył z Włoch do Krakowa. Mianowany został przez Rząd Narodowy generałem.

3 maja na czele Legii Włosko-Francuskiej przekroczył granicę Królestwa Polskiego pod Krzeszowicami. Pierwsze starcie było pomyślne dla Nulla, pokonał oddziały rosyjskie pod Podłężem.

Zginął w bitwie pod Krzykawką 5 maja 1863. Został pochowany na cmentarzu w Olkuszu.

Na początku stycznia 1937 poinformowano, że podczas prac w archiwum miejskim w Bergamo odkryto testamenty włoskich uczestników powstania styczniowego Francesca Nulla i Luigiego Caroli, własnoręcznie spisane przez nich przed wyjazdem na tereny polskie w 1863. Opis z.

Dodał: piotr brzezina , 2026-11-06 00:28:23

więcej

Kamienica Miodowa 4 powstała w wyniku przebudowy, bądź na miejscu wcześniejszego budynku z XVIII w. Wzniesiono ją jako budynek symetryczny do kamienicy stojącej na rogu Senatorskiej i Podwala (

Dodał: Balbina, 2026-11-05 22:53:07

Budowę pałacu rozpoczęto w 1622 roku dla biskupa krakowskiego Jakuba Zadzika. Był oficjalną rezydencją miejską biskupów krakowskich, którzy jako senatorowie duchowni musieli brać udział w pracach senatu Rzeczypospolitej.



Po zniszczeniach w czasie wojen szwedzkich odbudowany został w roku 1668 dla biskupa Andrzeja Trzebickiego. W połowie XVIII wieku pałac był już bardzo zniszczony.



W latach 1760–1762 został poddany gruntownej przebudowie z inicjatywy biskupa Kajetana Sołtyka najprawdopodobniej według projektu Jakuba Fontany[potrzebne źródło]. Pałac przybrał szatę późnobarokową. Należy on do stosunkowo mało rozpowszechnionego w Warszawie typu pałacu przyulicznego – zbudowanego w linii zabudowy ulicy. Po przebudowie pałac był budowlą jednopiętrową. Pierwsze piętro bardzo wysokie – mieściło sale reprezentacyjne. W tym stanie pałac utrwalił Canaletto w obrazie przedstawiającym widok ulicy Miodowej namalowanym w 1777 roku.



Od końca XVIII wieku budowla mieściła liczne urzędy. Po III rozbiorze Polski w 1795 roku stał się siedzibą prezydenta Prus Południowych von Hoyma. Po roku 1828 został przebudowany na kamienicę czynszową dzieląc pomieszczenia frontowego budynku stropem. 

W roku 1910 wmurowano kamień węgielny pod budowę na miejscu pałacu potężnej kamienicy z pasażem handlowym. Zburzono fragment korpusu pałacu przy pałacu Teppera i na jego miejscu wzniesiono sześciopiętrowy budynek projektu Brunona Paprockiego, zburzono też fragment skrzydła bocznego przy kamienicy Senatorska 8 i tam również wzniesiono nowy budynek.

Pałac był spalony we wrześniu 1939, a zburzony w powstaniu warszawskim. Odbudowany został po wojnie w latach 1948-1950 według projektu Ludwika Borawskiego i Wacława Podlewskiego na siedzibę Zjednoczenia Przemysłu Lotniczego i Silnikowego. Elewacji od strony ul. Miodowej przywrócono wygląd jaki otrzymała w latach 1760–1762 pozostawiając jednak podział pierwszego piętra na dwie kondygnacje. Przy rekonstrukcji posłużono się obrazem Canaletta.

Na ścianie skrzydła pałacu przy ul. Senatorskiej znajduje się tablica Tchorka upamiętniająca śmierć kilkudziesięciu Polaków rozstrzelanych w tym miejscu 15 lutego 1944 roku. W 2010 pałac wrócił do spadkobierców Edwarda Piotrowskiego, jego ostatniego przedwojennego właściciela.



za Wikipedia

Dodał: pawulon, 2026-11-05 22:52:17

więcej

Dodał: kodens79, 2026-11-05 22:49:10

KONRADSHAMMER.

Posiadłość należąca do opactwa cystersów z Oliwy, nad Potokiem Oliwskim, przy obecnym skrzyżowaniu ul. Pomorskiej i Chłopskiej. Od 1480 roku notowano istnienie klasztornego zbożowego młyna wodnego, tzw. Młyn II (okolice obecnej ul. Pomorskiej 68, naprzeciwko ul. Orłowskiej; młyny nad Potokiem Oliwskim i jego dopływami). W roku 1540 dzierżawca Johann Tressler sprzedał go (za zgodą opata cystersów) rajcy gdańskiemu Johannowi Connertowi (Conradt, Konradt), kuratorowi sierocińca przy kościele św. Elżbiety. Od urządzonej przez nowego właściciela kuźni miedzi posiadłość zwanej początkowo Conrads Hammer, następnie Konradshammer (Kuźnica Konradich). Staraniem Conradów i ich następców wybudowano także tartak, młyn do produkcji papieru, słodownię, browar i dworek, letnią rezydencję właścicieli (obecnie ul. Pomorska 68). W początku XVII wieku Johann Conradi wydzierżawił od klasztoru dodatkowy obszar (obecnie zachodnia strona skrzyżowania ul. Pomorskiej i Chłopskiej), tzw. Młyn III, gdzie powstał folusz garbarski i kuźnica miedzi. W posiadaniu Conradów do roku 1634; prawnuczka Johanna, Agata, wniosła go w posagu Constantinowi Giesemu. Od 1652 w dzierżawie rodziny Ehlerów: burmistrza Friedricha Ehlera, który przebudował dworek i założył przy nim park z pawilonem, oraz jego syna, ławnika Karla Ehlera (zm. 1686). Dobra uległy zniszczeniu podczas walk ze Szwedami w 1655, następnie w 1734 spalone przez Kozaków w służbie rosyjskiej. W 1735 opat oliwski Franciszek Mikołaj Zaleski wydzierżawił posiadłość Karolowi i Katarzynie Blechowiczom, którzy odbudowali papiernię i zbankrutowali w 1741. Po nich dobra wydzierżawił od cystersów książę Szlezwiku-Holsztyna, Karol Ludwik, od 1746 bp włocławski Walenty Czapski, następnie jego bratanek Michał z żoną Izabelą z Przebendowskich i Jan August Eckeln-Hülsen. W 1800 roku zastąpiono folusz w Młynie III młynem zbożowym. W 1819 w Konradshammer było 7 domów i 93 mieszkańców. W roku 1835 Johann Ferdinand Geschkat i Friedrich Wilhelm Apfelbaum założyli w Młynie II kuźnię i fabryczkę karabinów (zatrudniała 163 robotników oraz 212 kobiet i dzieci (fabryka karabinów). Od 1847 Konradshammer określany był jako wieś gminna w okręgu Zaspa, kuźnię przekształcono w młyn zbożowy, następnie w folusz, prowadzony do 1865 przez syna Geschkata, Juliusa Ferdinanda. W roku 1864 było tu 13 budynków i 133 mieszkańców, w 1880 – 153. W latach 1877–1945 przy Młynie III funkcjonował tartak. Od Młyna III w kierunku Sopotu (obecnie ul. Gospody) funkcjonowała – przy tzw. Żabim Stawie – Żabia Gospoda (Poggenkrug), która w 2. połowie XX wieku dała nazwę osiedla Żabianka. Pod koniec XVIII wieku dwór przebudowano w klasycystyczny dworek (pozostały po nim kolebkowe sklepienia w piwnicach). W 1887 roku w dworku (park otoczono murem) umieszczono zakład wychowawczy dla chłopców: Haus zum Guten Hirten (Dom Dobrego Pasterza). 1 IV 1907 przyłączony wraz z Jelitkowem i Żabianką do gminy Oliwa, w 1926 wraz Oliwą w granicach administracyjnych Gdańska. W 1925 zakład wychowawczy otrzymały siostry pasterki, przybyłe z monastyru w Westfalii, do 1945 prowadziły dom wychowawczy dla upadłych dziewcząt katolickich. Pod koniec II wojny światowej w części zabudowy dworskiej mieścił się obóz pracy przymusowej. W latach 50. i początku 60. XX wieku powstałą od Konradshammer polską nazwą Kowacze określano ob. Przymorze. W latach 80. XX w. w miejscu dworku wzniesiono ośrodek szkolenia PZPR, po roku 1990 przekazany na siedzibę Wydziału Psychologii UG, obecnie siedziba Fundacji Kształcenia Menedżerów. Ogród, zwany Parkiem Przymorza, zrewaloryzowano w 1995, były pawilon ogrodowy zachował gdański rzeźbiarz Józef Sarnowski, tworząc w nim własną pracownię i Autorską Galerię Rzeźby. [AK]



ZA:

Dodał: † Yanek, 2026-11-05 22:28:36

więcej

Królewskie Seminarium Nauczycielskie, stary budynek Wydziału Chemii UG



Dla katolickiego seminarium nauczycielskiego w Gdańsku-Wrzeszczu, które od swego założenia w 1902 roku, wynajmowało niewystarczające dla swych potrzeb pomieszczenia, wzniesiono nowe budynki w latach 1905-1908. Zgodnie z planem wykonawczym projekt budowy obejmował:



Budynek seminaryjny z klasami seminaryjnymi i klasami ćwiczeń szkolnych, pomieszczenia mieszkalne dla 60 i pomieszczenia do pracy dla 90 seminarzystów, jak również (w oddzielnym skrzydle) pomieszczenia dla działalności gospodarczej

Budynek mieszkalny dla nauczycieli

Budynek gospodarczy (chlew)

Toalety

Urządzenia dodatkowe, place zabaw i boisko, podwórko, ogrody itd.



Ponieważ w centrum przedmieścia Wrzeszcz nie można było nabyć odpowiedniego placu budowy o wielkości wymaganej dla tego rodzaju instytucji, dlatego seminarium to wybudowano poza zabudowaną częścią miasta, w uroczej krajobrazowo Królewskiej Dolinie na południu Wrzeszcza. Prostokątna parcela o długości 200 m i szerokości 125 m, położona swym dłuższym bokiem przy Trakcie Królewskiej Doliny, nie nadawała się początkowo do zabudowy, ponieważ od ulicy w głąb wznosiła się średnio o 17 m. Musiała ona zatem zostać zniwelowana wzdłuż biegu ulicy na 50 m w głąb, przy czym pozyskane masy ziemi zostały zużyte zaraz do koniecznego podwyższenia poziomu ulicy. Charakter pozyskanego w ten sposób placu budowy miał decydujący wpływ na projekt budowy. Dla uzyskania z jednej strony użytecznego co do rozmiarów placu zabaw i boiska, a z drugiej strony uniknięcie bezpośredniego położenia budynków przy ulicy, zlokalizowano budynki na 3 m od zbocza wzniesienia, tak że od strony tylnej ściany domu pozostała tylko przestrzeń potrzebna na objazd, a jednocześnie na łatwe odprowadzanie spływających z góry wód opadowych. W ten sposób pozostał jeszcze przed budynkami wystarczająco duży teren na boisko i plac zabaw oraz pojedyncze ogródki, podczas gdy na pochyłym terenie za budynkami, można było założyć ogrody seminaryjne, gospodarcze i nauczycielskie. Rozkład budynków na parceli, jak również rozkłady podwórza, placów i ogrodów są widoczne na planie sytuacyjnym/p>



Z wyjątkiem odrębnie stojącego budynku gospodarczego, wszystkie budynki tworzą jedną malowniczą budowlę. Budynek seminaryjny zawiera:



sale lekcyjne: szkołę ćwiczeń z czterema klasami dla 40-50 dzieci i 10 seminarzystów każda i jedną klasę dla 50-60 dzieci i 30 seminarzystów, dalej trzy sale wykładowe dla seminarzystów, z których największa obliczona jest dla 60-64 wychowanków, aulę, salę muzyczną, osiem muzycznych pokoi ćwiczeń, jedną salę rysunkową wraz z modelarnią, gabinet fizyki z pokojem przygotowawczym i do pomocy naukowych, jak również salę gimnastyczną z szatnią i pomieszczeniem na przyrządy oraz pokojem nauczycielskim.

dla celów ogólnych: pokój biblioteczny, pokój konferencyjny i nauczycielski, pomieszczenia na pomoce naukowe i zbiory (kolekcje), pokój pracy dla 30 seminarzystów eksternistycznych, jak również dwa pomieszczenia rezerwowe.

pomieszczenia dla seminarzystów: pokój mieszkalny i pokój pracy dla 60 seminarzystów, trzy sypialnie na 20 łóżek każda, dwie umywalnie z toaletą, pomieszczenia na garderobę i do czyszczenia, dwie sale chorych z przyległym pokojem dla pielęgniarza, łazienką i toaletą, dalej łaźnia z ośmioma prysznicami i trzema wannami oraz komórka do przechowywania łóżek, bielizny, walizek itp.

pomieszczenia gospodarcze: mieszkanie dla ekonoma z pomieszczeniami dla pracowników obsługi, kuchnia ze spiżarniami, stołówka z pokojem przygotowawczym i przedpokojem będącym jednocześnie umywalnią, pralnia z pokojem do maglowania i prasowania, potrzebne pomieszczenie piwniczne i strychowe, kotłownia na centralne ogrzewanie parowe niskoprężne wraz z pomieszczeniami na węgiel, winda na artykuły spożywcze i winda na bieliznę.

mieszkanie dla woźnego. Oprócz tego w budynku tymczasowo mieści się również Preparando Wrzeszcz (szkoła przygotowawcza do zawodu nauczycielskiego).



W budynku mieszkalnym dla nauczycieli, który połączony jest z gmachem głównym przejściem (łącznikiem) znajdują się: - na parterze dwa mieszkania dla nauczycieli, każde z czterema pokojami i wyposażeniem, - na pierwszym piętrze mieszkanie dyrektora z czterema pokojami i wyposażeniem oraz z gabinetem położonym obok łącznika, a na drugim piętrze mieszkanie dla profesora z pięcioma pokojami i wyposażeniem.



Budynek toalety jest położony przy objeździe za środkiem gmachu seminarium i jest z nim połączony na parterze bramą wjazdową, a na pierwszym piętrze łącznikiem położonym nad bramą. Budynek ten zawiera na parterze toalety dla szkoły ćwiczeń, a na pierwszym piętrze dla seminarzystów oraz posiada przejście do ogrodu. Poza tym na obu poziomach znajdują się toalety dla nauczycieli.



Układ planu gmachu seminarium widoczny jest szczegółowo na rysunku. Należy przy tym podkreślić szczególnie łatwą możliwość późniejszego powiększenia zakładu przez dobudowanie skrzydła budynku do tylnej ściany, orientację klas szkolnych generalnie ku zachodowi, gabinetu fizycznego na południe i klasy rysunkowej na północ; korzystne położenie szkoły ćwiczeń na parterze z odrębnym wejściem i wyjściem; wydzielone położenie oddziału chorych, jak również osobliwe przysposobienie wykuszu (balkonu) na wnękę ołtarzową na jednej z węższych ścian auli.



Odnośnie sposobu budowy należy nadmienić co następuje: sufity budynku seminarium są wszędzie wykonane masywnie, a mianowicie nad większą częścią suteren jako pruskie stropy, w korytarzach klasowych parteru i pierwszego piętra jako sklepienie kolebkowe, w skrzydle sali gimnastycznej oraz w holach obok głównej klatki schodowej jako tzw. koeneńskie sufity sklepieniowe, a w pozostałych, z wyjątkiem sufitów na najwyższym piętrze, według systemu Kleina z zastosowaniem pustaków ceglanych. Najwyższe piętro otrzymało ogólnie sufity z ubijanego betonu z wkładami żelaznymi. Odstąpiono tutaj od wykonania sufitu ceglanego, ponieważ przy intensywnej transmisji ciepła ku zimnemu strychowi, ze względu na różnice przepuszczalności ciepła cegieł i zaprawy murarskiej, obawiano się nierównomiernego osiadania kurzu na suficie, a tym samym uwidaczniania fug. Budynek mieszkalny dla nauczycieli otrzymał w pomieszczeniach mieszkalnych sufity drewniane, nad sutereną i w pomieszczeniach sąsiadujących; sufity masywne.



Podłogi składają się: w sali gimnastycznej, w auli i w mieszkaniu woźnego; położonego w suterenie z posadzki klepkowej w asfalcie, w korytarzach, pomieszczeniach gospodarczych, w łaźniach i toaletach z czerwonych fliz (płytek ceramicznych) i z lastrico, w niżej położonych piwnicach z powłoki cementowej i posadzki ceglanej i w pozostałych z powłoki cementowej pokrytej linoleum.



Poddasze otrzymało podłogi z powłoki gipsowej. W budynku mieszkalnym znajdują się podłogi z desek (w pomieszczeniach mieszkalnych) i z lastrico w pomieszczeniach sąsiadujących. Schody, poza stopniami granitowymi przed wejściami do budynków oraz schodami drewnianymi budynku mieszkalnego dla nauczycieli, są wykonane z kamienia sztucznego z wykładziną z linoleum.



Ogrzewanie pomieszczeń w gmachu seminarium jest centralnym ogrzewaniem parowym niskoprężnym, w budynku mieszkalnym dla nauczycieli są piece kaflowe. Dopływ świeżego powietrza odbywa się przez okna, które w tym celu wyposażone zostały w klasach w skrzydła okienne uchylne, a w korytarzach - w szklane żaluzje, natomiast odprowadzanie zużytego powietrza odbywa się przez kanały wentylacyjne. Oświetlenie gmachu jest gazowe.



Osobliwa jest konstrukcja skrzydła sali gimnastycznej. Ponieważ dłuższe ściany tego skrzydła, o długości 20 m i wysokości niemal 17 m, nie są wystarczająco usztywnione przez ściany poprzeczne, (aby uniknąć znacznych i dlatego kosztownych wzmocnień ścian wymaganych zgodnie z obliczeniami statycznymi), na wysokości niebezpiecznego przekroju, w podłodze drugiego piętra założono żelazny tężnik wiatrowy ("stężenie wiatrowe"), dzięki któremu ciśnienie wiatru przenoszone jest na wystarczająco mocne ściany szczytowe. Nad pierwszym piętrem tego skrzydła wzniesiono cztery żelazne wiązary dachowe o kształcie trapezu, których górne krawędzie utrzymują sufit drugiego piętra, a nad nim dach.



Dachy są skonstruowane z drewna i pokryte dachówką mnich i mniszka, wieża zegarowa dachówką karpiówką.



Wyposażenie pomieszczeń jest proste, zgodne z przeznaczeniem budynku; tylko aula jest wyposażona w drewniane panele i drewniany sufit kasetonowy oraz malowane okna.



Fronty zewnętrzne utrzymane są w stylu niemieckiego renesansu. Człony architektoniczne wykonane są z żółtego piaskowca śląskiego a płaszczyzny z tynku, z zaprawy wapiennej, o zachowanej naturalnej tonacji.



Koszty budowy wyniosły według kosztorysów, odpowiednio:

gmach główny - 409 000 marek

budynek mieszkalny dla nauczycieli - 76 900 marek

budynek gospodarczy - 1 000 marek

dodatkowe urządzenia - 23 000 marek

oraz wewnętrzne wyposażenie, które zakupiono jako uzupełnienie już istniejącego wyposażenia, włącznie z organami w auli: 33 400 marek.



Rozpoczęcie budowy nastąpiło wiosną 1905 roku, a przekazanie budynku 1 kwietnia 1908.



Realizacja budowy nastąpiła według projektu, który został sporządzony przez referenta ministerialnego tajnego radcę budowlanego Ubera na podstawie wstępnego projektu opracowanego przez królewskiego powiatowego inspektora budowlanego Muttray'a. W czasie budowy projekt ten ulegał kilkakrotnym zmianom, zwłaszcza odnośnie zewnętrznej architektury. Głównym kierownikiem budowy był radca rządowy i budowlany Ehrhardt a nadzór sprawował tajny radca budowlany Muttray. Kierownictwo budowy leżało w rękach rządowego ministra budowy Raasch'a.



Za:

Dodał: † Yanek, 2026-11-05 22:10:39

więcej

Krzysztof Celestyn Mrongowiusz (1764-1855), to wielki gdański uczony humanista, zasłużony dla polskości Gdańska, którego działalność jako nauczyciela języka polskiego w Gdańskim Gimnazjum Akademickim oraz kaznodziei gminy ewangelickiej przy kościele św. Anny w Gdańsku nawiązuje do chlubnych tradycji akademickich Gdańska. Powstanie Gdańskiego Gimnazjum Akademickiego w 1558 roku, w którym na przełomie XVII i XVIII wieku Krzysztof Celestyn Mrongowiusz przez całe dziesięciolecia aż do swojej śmierci (a zmarł w wieku 91 lat) wykładał język polski, należy traktować jako genezę i zalążek dzisiejszej gdańskiej humanistyki oraz dzisiejszego ośrodka akademickiego, jakim jest Uniwersytet Gdański. Mrongowiusz opracowywał liczne podręczniki gramatyki języka polskiego i słowniki polsko-niemieckie. Zajmował się także dialektologią, zbieraniem pieśni kaszubskich i mazurskich oraz zabytków języka kaszubskiego na Pomorzu. Powstanie Gdańskiego Gimnazjum Akademickiego w 1558 roku, w którym na przełomie XVIII i XIX w. uczony przez całe dziesięciolecia wykładał język polski, to zalążek dzisiejszej gdańskiej humanistyki - Wydziału Filologicznego oraz dzisiejszego ośrodka akademickiego - Uniwersytetu Gdańskiego.

Dodał: elmis, 2026-11-05 21:59:24

więcej

Kościół pw. św. Anny w Maciejowicach  to zabytkowa, neogotycka świątynia rzymskokatolicka wzniesiona z cegły w 1882 r. 

Wśród wyposażenia uwagę zwraca neogotycki ołtarz z figurą św. Anny, stacje drogi krzyżowej oraz wiekowa fisharmonia. 

Dodał: ZPKSoft, 2026-11-05 20:47:30

więcej