Lingua síux

Lingua síux
Instancia de lingua  Subclase de linguas dakota
Características  Alfabeto alfabeto latino
Estado de lingua da UNESCO vulnerábel
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ lingua indíxena ↳ linguas indíxenas de América ↳ linguas hoka-síux ↳ linguas síux ↳ linguas do val do Mississippi ↳ linguas dakota
Cifras e dimensións  Número de falantes    26.000
Localización  País Estados Unidos Canadá  Mapas
Fontes e ligazóns Freebase /m/0565z6
Wikidata

A lingua síux é unha lingua da familia síux falada por 33.000 síux nos Estados Unidos e o Canadá, sendo a quinta lingua indíxena americana máis falada de Norteamérica, detrás do navagho, do cree, do inuit e do ojibwa. O síux está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Variacións rexionais

O síux ten tres grandes variedades rexionais, con varias subvariedades:

1. Lakota (Lakȟóta, Teton, Teton Síux)
2. Dakota occidental (Yankton-Yanktonai ou Dakȟóta, e erroneamente clasificada durante moito tempo como "Nakota")
   • Yankton (Iháŋktȟuŋwaŋ)
   • Yanktonai (Iháŋktȟuŋwaŋna)
3. Dakota oriental (Santee-Sisseton ou Dakhóta)
   • Santee (Isáŋyáthi: Bdewákhathuŋwaŋ, Waȟpékhute)
   • Sisseton (Sisíthuŋwaŋ, Waȟpéthuŋwaŋ)

Comparación das variedades síux

Síux					Assiniboine	Stoney	Palabra
Lakota	Dakota occidental		Dakota oriental
	Yanktonai	Yankton	Sisseton	Santee
Lakȟóta	Dakȟóta		Dakhóta		Nakhóta	Nakhóda	Autónimo
lowáŋ	dowáŋ		dowáŋ		nowáŋ		Cantar
ló	dó		dó		nó		Afirmación
čísčila	čísčina		čístina		čúsina	čúsin	Pequeno
hokšíla	hokšína		hokšína	hokšída	hokšína	hokšín	Rapaz
gnayáŋ	gnayáŋ	knayáŋ	hnayáŋ		knayáŋ	hna	Enganar
glépa	gdépa	kdépa	hdépa		knépa	hnéba	Vomitar
kigná	kigná	kikná	kihná		kikná	gihná	Acougar
slayá	sdayá		sdayá		snayá	snayá	Engraxar
wičháša	wičháša		wičhášta		wičhášta	wičhá	Home
kibléza	kibdéza		kibdéza		kimnéza	gimnéza	Serenarse
yatkáŋ	yatkáŋ		yatkáŋ		yatkáŋ	yatkáŋ	Beber
hé	hé		hé		žé	žé	Que