Haiti

Republik Haiti République d'Haïti (Perancis) Repiblik d'Ayiti (Kreol Haiti)
Bendera Jata
Cogan kata: Liberté, Égalité, Fraternité "Kebebasan, Kesamarataan, Persaudaraan" Pada jata negara: L'Union fait la Force ("Kesatuan Membina Kekuatan")
Lagu kebangsaan: La Dessalinienne "Lagu Dessalines"
Ibu negara dan bandar terbesar}	Port-au-Prince 18°32′U 72°20′B
Bahasa rasmi	Kreol Haiti dan Perancis
Pemerintah	Republik unitari di bawah pentadbiran peralihan
• Perdana Menteri	Alix Didier Fils-Aimé
Badan perundangan	Parlimen Haiti
• Dewan pertuanan	Senat
• Dewan rakyat	Dewan Timbalan
Kemerdekaan  daripada Perancis
• Diisytiharkan	1 Januari 1804
• Perlembagaan semasa	29 Mac 1987
Keluasan
• Jumlah	27,750 km2 (10,710 bt2)
Populasi
• Perkiraan 2024	11,867,032
KDNK (nominal)	2026
• Jumlah	AS$39.18 bilion
• Per kapita	AS$3,080
Gini (2012)	41.1 sederhana
HDI (2023)	▲ 0.554 sederhana (166)
Mata wang	Gourde Haiti (G) (HTG)
Zon waktu	UTC-5 (Waktu Piawai Timur (EST))
• Musim panas (DST)	UTC-4 (EDT)
Kod panggilan	+509
Kod ISO 3166	HT
DPT internet	.ht

Haiti (Jawi: هايتي; Perancis: Haïti; Kreol Haiti: Ayiti), secara rasminya Republik Haiti (Perancis: République d'Haïti; Kreol Haiti: Repiblik d'Ayiti), ialah sebuah negara di rantau Caribbean yang menduduki bahagian barat pulau Hispaniola. Negara ini bersempadan dengan Republik Dominika di sebelah timur, manakala Laut Caribbean terletak di selatan dan barat dan Lautan Atlantik di utara. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Port-au-Prince. Haiti mempunyai keluasan wilayah sekitar 27,750 km², manakala Institut Statistik dan Informatik Haiti (IHSI) menganggarkan penduduknya sebanyak 11,867,032 orang pada 2024. Kreol Haiti dan bahasa Perancis merupakan bahasa rasmi, dengan Kreol Haiti menjadi bahasa yang dikongsi oleh seluruh masyarakat Haiti.

Haiti terbentuk daripada bekas jajahan Perancis Saint-Domingue, yang pada abad ke-18 menjadi salah sebuah koloni perladangan paling menguntungkan di Caribbean dengan pengeluaran gula dan kopi yang bergantung pada perhambaan orang Afrika. Revolusi Haiti, yang bermula pada 1791, membawa kepada kekalahan pemerintahan Perancis dan pengisytiharan kemerdekaan pada 1 Januari 1804. Haiti merupakan negara merdeka pertama yang lahir daripada pemberontakan hamba yang berjaya serta negara pascakolonial pertama di Caribbean dan Amerika Latin yang diperintah oleh bekas orang yang diperhambakan. Pengalaman revolusi dan perjuangan menentang perhambaan kemudiannya menjadi unsur penting dalam identiti kebangsaan Haiti.

Sejak merdeka, Haiti melalui beberapa bentuk pemerintahan, pergolakan politik, campur tangan asing dan pemerintahan autoritarian. Negara ini diduduki oleh Amerika Syarikat dari 1915 hingga 1934 dan diperintah oleh pemerintahan keluarga François dan Jean-Claude Duvalier antara 1957 dengan 1986. Peralihan demokrasi selepas 1986 kekal tidak stabil. Gempa bumi besar pada 2010 dan 2021, pembunuhan Presiden Jovenel Moïse pada 2021 serta perkembangan kumpulan bersenjata telah memperdalam kelemahan institusi negara.

Haiti kini berada dalam satu lagi tempoh peralihan politik. Selepas mandat Majlis Presiden Peralihan tamat pada Februari 2026, Perdana Menteri Alix Didier Fils-Aimé dan Majlis Menteri mengambil alih tanggungjawab pentadbiran negara sementara persediaan pilihan raya diteruskan. Pilihan raya presiden dan perundangan pusingan pertama dijadualkan pada 13 Disember 2026, tertakluk pada keadaan keselamatan dan pembiayaan yang mencukupi. Haiti juga terus menghadapi kemiskinan yang tinggi, kemerosotan ekonomi, kelemahan perkhidmatan awam serta krisis keselamatan dan kemanusiaan. Pada masa yang sama, warisan sejarah, seni, kesusasteraan, muzik dan tradisi makanannya merupakan unsur penting kebudayaan Caribbean; Taman Sejarah Negara – Citadelle, Sans-Souci, Ramiers dan tradisi sup joumou masing-masing diiktiraf oleh UNESCO.

Etimologi

Nama Ayiti mempunyai asal usul pra-Columbus dan digunakan oleh masyarakat Taíno untuk merujuk kepada wilayah di pulau Hispaniola. Nama tersebut kemudiannya digunakan semula bagi negara yang diasaskan selepas Revolusi Haiti. Bentuk Perancisnya ialah Haïti, manakala ejaan Kreol Haiti ialah Ayiti. Artikel ini tidak menggunakan terjemahan literal tertentu bagi nama Taíno tersebut kerana tafsiran etimologinya berbeza-beza antara sumber.

Sejarah

Rencana utama: Sejarah Haiti

Masyarakat Taíno dan penjajahan Eropah

Sebelum ketibaan orang Eropah, Hispaniola didiami terutamanya oleh masyarakat Taíno, sebuah masyarakat berbahasa Arawak yang telah membangunkan petempatan, pertanian dan struktur politik yang diketuai oleh pemimpin yang dikenali sebagai kasike. Pulau itu dibahagikan kepada beberapa wilayah politik pada akhir abad ke-15.

Christopher Columbus tiba di Hispaniola pada Disember 1492 dalam pelayaran pertamanya merentasi Atlantik dan menuntut pulau itu bagi Takhta Sepanyol. Penjajahan Sepanyol kemudiannya membawa perubahan demografi yang amat besar. Kerja paksa, konflik dan penyakit yang dibawa dari Dunia Lama menyebabkan kemerosotan mendadak penduduk asli dalam beberapa dasawarsa selepas penaklukan. Apabila tenaga buruh asli semakin berkurangan, penjajah Eropah meningkatkan pengimportan orang Afrika yang diperhambakan.

Menjelang abad ke-17, kuasa Sepanyol lebih tertumpu di bahagian timur Hispaniola. Pelaut, pemburu dan peneroka Perancis semakin bertapak di bahagian barat, termasuk di Tortuga. Melalui Perjanjian Ryswick pada 1697, Sepanyol mengiktiraf penguasaan Perancis terhadap bahagian barat pulau itu, yang kemudiannya dikenali sebagai Saint-Domingue.

Saint-Domingue dan Revolusi Haiti

Pada abad ke-18, Saint-Domingue berkembang menjadi sebuah ekonomi perladangan utama dalam empayar Perancis. Pengeluaran gula, kopi, nila dan komoditi lain bergantung pada buruh sejumlah besar orang Afrika yang diperhambakan. Keadaan perhambaan yang keras serta ketidaksamaan undang-undang dan sosial antara kumpulan penduduk mewujudkan ketegangan yang mendalam dalam masyarakat kolonial.

Pemberontakan besar orang yang diperhambakan bermula pada Ogos 1791 ketika Revolusi Perancis turut menggugat susunan politik empayar. Konflik tersebut berkembang menjadi perang yang melibatkan pemberontak Haiti, golongan bebas, Perancis, Sepanyol dan Britain. Toussaint Louverture muncul sebagai salah seorang pemimpin utama revolusi dan menguasai sebahagian besar Hispaniola sebelum ditangkap oleh tentera Perancis pada 1802.

Toussaint Louverture, salah seorang pemimpin utama Revolusi Haiti.

Usaha Napoleon Bonaparte untuk memulihkan kuasa Perancis dan perhambaan akhirnya ditentang oleh tentera Haiti di bawah pemimpin termasuk Jean-Jacques Dessalines. Selepas kekalahan terakhir tentera Perancis pada 1803, Dessalines mengisytiharkan kemerdekaan Haiti pada 1 Januari 1804. UNESCO menyifatkan Haiti sebagai negara pertama di dunia yang terbentuk hasil pemberontakan hamba yang berjaya.

Citadelle Laferrière dibina selepas kemerdekaan sebagai sebahagian daripada sistem pertahanan negara baharu.

Negara merdeka pada abad ke-19

Dessalines mengisytiharkan dirinya Maharaja Jacques I pada 1804, tetapi dibunuh pada 1806. Negara itu kemudiannya berpecah antara pemerintahan Henri Christophe di utara dengan republik yang dipimpin Alexandre Pétion di selatan. Jean-Pierre Boyer menyatukan semula Haiti pada 1820 dan dua tahun kemudian memperluas kekuasaannya ke bahagian timur Hispaniola. Pemerintahan Haiti di kawasan yang kini menjadi Republik Dominika berakhir apabila wilayah tersebut mengisytiharkan kemerdekaan pada 1844.

Perancis secara rasmi mengiktiraf kemerdekaan Haiti pada 1825, tetapi pengiktirafan itu disertai tuntutan indemniti yang besar sebagai pampasan kepada bekas pemilik harta Perancis. Pembayaran hutang berkaitan indemniti tersebut membebankan kewangan Haiti untuk tempoh yang panjang. Sepanjang sebahagian besar abad ke-19, perubahan kerajaan yang kerap, perebutan kuasa antara golongan politik dan kelemahan kewangan negara mengehadkan pembentukan institusi politik yang stabil.

Walaupun berdepan ketidakstabilan, kemerdekaan Haiti mempunyai pengaruh simbolik yang luas di rantau Atlantik. Negara baharu itu menjadi contoh kejayaan perjuangan menentang perhambaan dan penjajahan, sementara pemerintah Haiti turut memberikan bantuan kepada sebahagian gerakan kemerdekaan Amerika Latin.

Pendudukan Amerika Syarikat dan era Duvalier

Ketidakstabilan politik dan persaingan kuasa asing terhadap Haiti meningkat pada awal abad ke-20. Selepas pembunuhan Presiden Vilbrun Guillaume Sam pada Julai 1915, tentera Amerika Syarikat mendarat di Haiti. Pendudukan Amerika berlangsung sehingga 1934 dan melibatkan pengawalan kewangan negara, penyusunan semula pasukan keselamatan serta pembinaan beberapa projek infrastruktur. Pemerintahan pendudukan juga menghadapi tentangan bersenjata dan kritikan terhadap kehilangan kedaulatan Haiti.

Pada 1957, François Duvalier, yang dikenali sebagai Papa Doc, menjadi presiden. Pemerintahannya berkembang menjadi sebuah pemerintahan autoritarian yang bergantung pada penindasan politik dan pasukan militia. Selepas kematiannya pada 1971, anaknya Jean-Claude Duvalier atau Baby Doc mengambil alih jawatan presiden. Tekanan ekonomi, bantahan awam dan tentangan politik akhirnya menyebabkan Jean-Claude meninggalkan Haiti pada Februari 1986, sekali gus menamatkan pemerintahan keluarga Duvalier selama hampir tiga dasawarsa.

Peralihan demokrasi dan abad ke-21

Perlembagaan baharu diluluskan pada 1987 dengan tujuan membataskan kuasa eksekutif dan mewujudkan institusi demokratik yang lebih kukuh. Dalam pilihan raya 1990, Jean-Bertrand Aristide dipilih sebagai presiden tetapi digulingkan melalui rampasan kuasa tentera pada September 1991. Selepas tekanan dan rundingan antarabangsa, satu campur tangan pimpinan Amerika Syarikat pada 1994 membolehkan Aristide kembali memegang jawatan.

Krisis politik berulang pada awal abad ke-21. Aristide meninggalkan negara itu pada 2004 selepas pemberontakan bersenjata dan tekanan politik. Pada tahun yang sama, Majlis Keselamatan PBB menubuhkan Misi Penstabilan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Haiti (MINUSTAH). Misi itu kekal di Haiti sehingga Oktober 2017 dan diikuti oleh bentuk kehadiran PBB yang lain.

Pada 12 Januari 2010, gempa bumi bermagnitud 7.0 melanda berhampiran Léogâne, tidak jauh dari Port-au-Prince. Gempa itu memusnahkan kawasan bandar yang luas, merosakkan institusi kerajaan dan prasarana serta mencetuskan operasi kemanusiaan antarabangsa berskala besar.

Kerosakan di Port-au-Prince selepas gempa bumi 2010.

Krisis politik dan keselamatan semakin buruk pada penghujung 2010-an dan awal 2020-an. Presiden Jovenel Moïse dibunuh di kediamannya pada 7 Julai 2021. Pada 14 Ogos tahun yang sama, gempa bumi bermagnitud 7.2 melanda kawasan Nippes dan wilayah selatan. Kekosongan institusi dan peningkatan pengaruh kumpulan bersenjata kemudiannya menjejaskan pentadbiran, kegiatan ekonomi dan pergerakan penduduk.

Sebuah Majlis Presiden Peralihan dibentuk pada 2024 sebagai sebahagian usaha mewujudkan pentadbiran peralihan dan menyediakan pilihan raya. Mandat majlis itu tamat pada 7 Februari 2026. Selepas itu, Perdana Menteri Alix Didier Fils-Aimé dan Majlis Menteri mengambil alih tanggungjawab pentadbiran negara sementara proses pilihan raya diteruskan.

Geografi

Rencana utama: Geografi Haiti

Peta topografi Haiti.

Haiti terletak di bahagian barat Hispaniola, pulau kedua terbesar di Antillen Besar. Republik Dominika menduduki bahagian timur pulau tersebut. Wilayah Haiti juga merangkumi beberapa pulau di sekitarnya. Negara ini mempunyai keluasan sekitar 27,750 km².

Bentuk muka bumi dan iklim

Bentuk muka bumi Haiti sebahagian besarnya bergunung-ganang dan terdiri daripada beberapa rangkaian gunung yang dipisahkan oleh lembah dan dataran. Dataran yang sesuai untuk pertanian dan petempatan tertumpu di beberapa kawasan pesisir dan lembah pedalaman, manakala cerun curam merupakan ciri sebahagian besar wilayah negara.

Haiti mempunyai iklim tropika, tetapi suhu dan jumlah hujan berbeza mengikut ketinggian, kedudukan gunung dan pendedahan kepada angin lembap. Kawasan pergunungan lazimnya lebih sejuk daripada dataran pesisir, manakala sesetengah lembah yang terlindung menerima hujan yang jauh lebih sedikit berbanding cerun yang menghadap angin.

Kedudukan Haiti dalam lembangan Caribbean turut menyebabkan negara itu terdedah kepada ribut tropika dan taufan Atlantik. Musim hujan, topografi curam serta keadaan tadahan air meningkatkan bahaya banjir dan tanah runtuh di banyak kawasan.

Bencana alam dan alam sekitar

Haiti mempunyai tahap pendedahan yang tinggi terhadap gempa bumi, taufan, banjir dan tanah runtuh. Bank Dunia menganggarkan bahawa lebih 96% penduduk terdedah kepada sekurang-kurangnya satu jenis bahaya alam.

Bahaya gempa bumi berkaitan dengan kedudukan Hispaniola berhampiran sempadan antara plat Caribbean dengan plat Amerika Utara. Gempa bumi 2010 berhampiran Léogâne dan gempa Nippes pada 2021 menunjukkan besarnya risiko seismik kepada kawasan berpenduduk serta prasarana yang terdedah.

Tekanan terhadap tanah, tadahan air dan kawasan hutan turut meningkatkan kerentanan terhadap hakisan, banjir dan kehilangan tanah pertanian. Oleh sebab itu, pengurusan risiko bencana, perlindungan kawasan tadahan dan pembinaan prasarana yang lebih tahan bencana merupakan unsur penting dalam dasar pembangunan negara.

Politik dan pentadbiran

Perlembagaan dan institusi

Perlembagaan 1987, yang kemudiannya dipinda, menetapkan Haiti sebagai sebuah republik yang tidak boleh dibahagikan. Perlembagaan memperuntukkan pembahagian kuasa antara Presiden Republik dengan kerajaan yang diketuai oleh Perdana Menteri. Presiden berfungsi sebagai ketua negara dalam susunan perlembagaan biasa, manakala Perdana Menteri mengetuai kerajaan.

Kuasa perundangan menurut Perlembagaan terletak pada Parlimen Haiti, yang terdiri daripada dua dewan, iaitu Dewan Timbalan dan Senat Haiti. Walau bagaimanapun, kelumpuhan proses pilihan raya menyebabkan institusi tersebut kehilangan semua ahli yang mempunyai mandat aktif. Mandat Dewan Timbalan berakhir pada Januari 2020, manakala mandat sepuluh senator terakhir tamat pada Januari 2023. Oleh itu, walaupun Parlimen kekal sebagai badan perundangan yang diperuntukkan oleh Perlembagaan, Haiti tidak mempunyai badan perundangan nasional yang dipilih dan berfungsi pada 2026.

Peralihan politik semasa

Majlis Presiden Peralihan yang dibentuk pada 2024 menamatkan mandatnya pada 7 Februari 2026. CARICOM mengesahkan bahawa selepas pembubarannya, Perdana Menteri Alix Didier Fils-Aimé dan Majlis Menteri mengambil alih tanggungjawab terhadap pentadbiran negara sementara proses peralihan diteruskan. Haiti oleh itu tidak mempunyai seorang presiden individu yang menjadi penyandang jawatan pada tempoh interim tersebut.

Majlis Pilihan Raya Sementara (CEP) menerbitkan kalendar pilihan raya baharu pada 27 Julai 2026. Kalendar tersebut menetapkan pusingan pertama pilihan raya presiden dan perundangan serta pengundian mengenai cadangan perubahan perlembagaan pada 13 Disember 2026. Pusingan kedua pilihan raya presiden dan perundangan, bersama-sama pilihan raya pihak berkuasa wilayah, dijadualkan pada 21 Februari 2027. CEP menyatakan secara khusus bahawa pelaksanaan jadual itu bergantung pada keadaan keselamatan yang boleh diterima dan tersedianya sumber kewangan yang diperlukan.

Keselamatan dan krisis kemanusiaan

Kelemahan institusi keselamatan dan perkembangan kumpulan bersenjata merupakan cabaran utama kepada negara pada pertengahan 2020-an. Dalam taklimat Majlis Keselamatan PBB pada 20 Julai 2026, pegawai PBB melaporkan bahawa kumpulan jenayah bersenjata terus mempengaruhi wilayah, laluan pengangkutan, bekalan bahan api, rangkaian pengagihan makanan dan pasaran haram. Serangan turut berkembang di luar Port-au-Prince ke kawasan seperti Artibonite dan tenggara negara.

Krisis keselamatan berkait rapat dengan keadaan kemanusiaan. Pada Julai 2026, PBB menganggarkan bahawa 6.4 juta orang memerlukan bantuan kemanusiaan dan hampir 1.5 juta orang telah meninggalkan kediaman mereka akibat keganasan dan ketidakamanan. Keadaan tersebut juga menjejaskan akses kepada sekolah, penjagaan kesihatan, pasaran dan pekerjaan serta merumitkan penganjuran pilihan raya.

Pembahagian pentadbiran

Perlembagaan membahagikan wilayah Haiti kepada jabatan, arrondissement, komun, daerah dan seksyen komunal. Pada peringkat tertinggi, negara ini terdiri daripada sepuluh jabatan.

Sepuluh jabatan Haiti.

IHSI menerbitkan anggaran penduduk pertengahan tahun 2024 yang diperincikan mengikut jabatan. Angka ini merupakan anggaran demografi dan bukannya hasil banci baharu; IHSI menyatakan bahawa banci umum penduduk dan perumahan yang paling terkini masih banci Januari 2003.

Anggaran penduduk, keluasan dan kepadatan penduduk mengikut jabatan, 2024

Kod IHSI	Jabatan	Penduduk	Bahagian penduduk (%)	Keluasan (km²)	Kepadatan penduduk (orang/km²)
01	Ouest	4,038,816	34.03	4,982.56	811
02	Sud-Est	749,803	6.32	2,034.10	369
03	Nord	1,172,476	9.88	2,114.91	554
04	Nord-Est	430,925	3.63	1,622.93	266
05	Artibonite	1,896,380	15.98	4,886.94	388
06	Centre	852,280	7.18	3,487.41	244
07	Sud	955,607	8.05	2,653.60	360
08	Grande-Anse	570,687	4.81	1,911.97	298
09	Nord-Ouest	797,013	6.72	2,102.88	379
10	Nippes	403,045	3.40	1,267.77	318
	Jumlah	11,867,032	100.00	27,065.07	438

Catatan: jumlah keluasan jabatan dalam set data IHSI ialah 27,065.07 km² dan digunakan oleh IHSI untuk pengiraan kepadatan penduduk dalam jadual ini. Angka keluasan wilayah negara yang lazim digunakan dalam statistik antarabangsa ialah 27,750 km².

Ekonomi

Struktur dan perkembangan ekonomi

Pasar mingguan di Delatte, dalam komun Petit-Goâve, pada 2017.

Ekonomi Haiti dicirikan oleh pertumbuhan yang lemah berpanjangan, kekurangan prasarana, ketidakstabilan politik, krisis keselamatan dan pendedahan tinggi terhadap bencana alam. Menurut Bank Dunia, potensi ekonomi jangka panjang negara itu disokong oleh penduduknya yang muda, kedudukannya berhampiran pasaran eksport utama, kiriman wang yang besar daripada diaspora Haiti serta peluang dalam sektor pertanian, pembuatan ringan dan perkhidmatan. Walau bagaimanapun, pemulihan yang berkekalan bergantung pada penambahbaikan keadaan keselamatan dan penyelesaian kekangan struktural yang menghalang kegiatan ekonomi dan pelaburan.

Pada tahun fiskal 2024–2025, keluaran dalam negara kasar (KDNK) benar Haiti menguncup sebanyak 2.7%, menjadikan 2025 tahun ketujuh berturut-turut ekonomi negara itu mengalami penguncupan. Bank Dunia melaporkan bahawa pengeluaran merosot dalam semua sektor utama. Purata inflasi pula meningkat daripada 25.8% pada 2024 kepada 28.3% pada 2025, didorong terutamanya oleh kenaikan kos makanan dan perumahan, sementara hasil kerajaan menurun kepada 4.8% daripada KDNK.

Petunjuk jangka pendek pada 2026 menunjukkan kegiatan ekonomi masih lemah, walaupun kadar kenaikan harga mula berkurangan. Institut Haïtien de Statistique et d'Informatique (IHSI) merekodkan penurunan 0.6% dalam Indicateur Conjoncturel d'Activité Économique (ICAE) keseluruhan pada suku kedua tahun fiskal 2025–2026 berbanding suku yang sama setahun sebelumnya. Pada Jun 2026, indeks harga pengguna meningkat sebanyak 1.0% berbanding bulan sebelumnya dan 18.9% berbanding Jun 2025. Kadar inflasi tahun ke tahun itu lebih rendah daripada 20.0% yang dicatatkan pada Mei 2026. IHSI turut melaporkan bahawa harga keluaran tempatan meningkat 19.7% dalam tempoh setahun, manakala harga barangan import meningkat 17.6%.

Menurut pangkalan data World Economic Outlook Tabung Kewangan Antarabangsa edisi April 2026, KDNK nominal Haiti bagi 2026 dianggarkan sebanyak AS$39.18 bilion. Angka tersebut merupakan anggaran pada harga semasa dan oleh itu berbeza daripada ukuran KDNK benar yang digunakan untuk menilai pertumbuhan ekonomi.

Kiriman wang daripada rakyat Haiti di luar negara merupakan sumber pendapatan luar yang penting. Data Bank Dunia menunjukkan bahawa kiriman wang yang diterima bersamaan dengan 16.3% daripada KDNK pada 2024. Aliran ini menjadi salah satu hubungan ekonomi utama antara diaspora dengan isi rumah dan ekonomi domestik. Dalam sektor pengeluaran, pertanian terus memainkan peranan besar dalam mata pencarian penduduk luar bandar, khususnya dalam kalangan isi rumah berpendapatan rendah, manakala pembuatan ringan dan perkhidmatan dikenal pasti oleh Bank Dunia sebagai antara bidang yang mempunyai potensi untuk mewujudkan pekerjaan dan meningkatkan eksport sekiranya keadaan keselamatan dan iklim pelaburan bertambah baik.

Krisis keselamatan mempunyai kesan langsung terhadap kegiatan ekonomi kerana keganasan dan penguasaan wilayah oleh kumpulan bersenjata mengganggu pergerakan orang dan barangan, perdagangan serta operasi perusahaan. Bank Dunia mengaitkan penguncupan ekonomi pada 2025 dengan peningkatan keganasan kumpulan bersenjata dan menilai prospek pemulihan sebagai rapuh serta bergantung pada penambahbaikan keselamatan dan kestabilan politik.

Kemiskinan dan pembangunan manusia

Pengukuran kemiskinan di Haiti dibatasi oleh kekurangan data isi rumah kebangsaan yang terkini. Poverty & Equity Brief Bank Dunia edisi Oktober 2025 menyatakan bahawa Enquête sur les Conditions de Vie des Ménages Après le Séisme (ECVMAS) pada 2012 ialah survei isi rumah kebangsaan terakhir yang sesuai untuk mengukur kemiskinan kewangan. Berdasarkan garis kemiskinan kebangsaan, 58.5% penduduk, atau kira-kira 6.0 juta orang, hidup dalam kemiskinan pada tahun tersebut.

Dengan menggunakan garis kemiskinan antarabangsa AS$3.00 sehari pada pariti kuasa beli (PPP) 2021, kadar kemiskinan pada 2012 ialah 40.4%. Angka ini tidak boleh dibandingkan secara langsung dengan kadar kemiskinan kebangsaan 58.5% kerana kedua-duanya menggunakan garis kemiskinan yang berlainan. Disebabkan tiada survei penggunaan isi rumah baharu yang setara, angka bagi tahun-tahun kemudian ialah anggaran model, bukannya hasil survei langsung. Bank Dunia membina anggaran tersebut dengan menggabungkan data ECVMAS 2012 dengan perubahan pertumbuhan ekonomi dan penduduk. Bagi 2025, Bank Dunia menganggarkan bahawa sekitar 49% penduduk hidup dengan kurang daripada AS$3.00 sehari pada PPP 2021.

Ketidaksamaan pendapatan juga sukar dinilai secara semasa kerana jurang data yang sama. Indeks Gini Haiti ialah 41.1 pada 2012, berdasarkan data survei yang digunakan oleh Bank Dunia. Bank Dunia menilai bahawa kejutan berulang, termasuk kemerosotan ekonomi, bencana alam, pergolakan sosial, keganasan serta perpindahan penduduk, berkemungkinan telah memburukkan taraf hidup sejak survei tersebut. Laporan yang sama turut menekankan kekurangan pekerjaan produktif dan kewujudan kemiskinan dalam kalangan mereka yang bekerja sebagai antara halangan utama kepada pengurangan kemiskinan yang berkekalan.

Dari sudut pembangunan manusia yang lebih luas, Human Development Report 2025 yang diterbitkan oleh Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu merekodkan Indeks Pembangunan Manusia (HDI) Haiti sebanyak 0.554 bagi 2023. Nilai itu meletakkan Haiti pada kedudukan ke-166 daripada 193 negara dan wilayah serta dalam kategori pembangunan manusia sederhana. Komponen HDI bagi Haiti merangkumi jangka hayat ketika lahir sebanyak 64.9 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 10.9 tahun, purata tempoh persekolahan 5.4 tahun dan pendapatan negara kasar per kapita kira-kira AS$2,935 pada PPP 2021.

Demografi

IHSI menganggarkan penduduk Haiti sebanyak 11,867,032 orang pada pertengahan 2024. Angka tersebut merupakan anggaran berdasarkan unjuran demografi, bukan hasil banci. Banci umum penduduk dan perumahan yang terakhir diselesaikan oleh IHSI bertarikh Januari 2003.

Pemandangan udara Port-au-Prince, pusat bandar terbesar Haiti.

Taburan penduduk tidak seragam antara jabatan. Ouest, yang merangkumi Port-au-Prince dan kawasan sekitarnya, menempatkan sekitar 34% daripada jumlah penduduk yang dianggarkan pada 2024, diikuti Artibonite dengan kira-kira 16%. Kepekatan penduduk dan kegiatan ekonomi di sekitar ibu negara menjadikan gangguan keselamatan, bencana dan kerosakan prasarana di kawasan metropolitan mempunyai kesan nasional yang besar.

Bahasa

Perkara 5 Perlembagaan menetapkan Kreol Haiti dan bahasa Perancis sebagai bahasa rasmi. Perlembagaan turut menyatakan bahawa Kreol merupakan bahasa yang dikongsi oleh semua rakyat Haiti. Kedua-dua bahasa digunakan dalam kehidupan institusi dan pendidikan, tetapi corak penggunaannya berbeza mengikut konteks sosial, wilayah dan jenis institusi.

Pembaharuan kurikulum pendidikan pada 2020-an memberi penekanan yang lebih besar terhadap penggunaan Kreol Haiti sebagai bahasa pembelajaran, sambil mengajar bahasa Perancis sebagai bahasa kedua sejak peringkat awal persekolahan. UNESCO menyifatkan pendekatan tersebut sebagai usaha meningkatkan keterangkuman dan kejayaan pembelajaran dengan mengurangkan jurang antara bahasa yang digunakan kanak-kanak dalam kehidupan harian dengan bahasa sekolah.

Pendidikan dan kesihatan

Sistem pendidikan Haiti telah lama berhadapan dengan masalah akses, pembiayaan, kualiti pembelajaran dan gangguan akibat pergolakan politik serta bencana. Pembaharuan kurikulum kebangsaan yang dilaksanakan pada 2020-an menggunakan pendekatan berasaskan kecekapan dan memberi tempat yang lebih jelas kepada Kreol Haiti, pendidikan untuk pembangunan mampan serta kaedah pembelajaran aktif.

Akses kepada pendidikan dan penjagaan kesihatan turut dipengaruhi secara langsung oleh krisis keselamatan. Keganasan dan pemindahan penduduk boleh menyebabkan sekolah dan kemudahan kesihatan tidak dapat beroperasi atau sukar dicapai. Bank Dunia menilai bahawa kemajuan modal insan Haiti telah terbantut dan sebahagian petunjuk kesejahteraan kekal lemah, terutama dalam kalangan isi rumah miskin.

Infrastruktur

Pengangkutan

Rangkaian jalan raya merupakan prasarana utama bagi pergerakan orang dan barangan antara wilayah Haiti. Bank Dunia menganggarkan keseluruhan rangkaian jalan sekitar 3,450 km, terdiri daripada kira-kira 700 km jalan negara, 1,500 km jalan jabatan dan 1,200 km jalan peringkat lebih rendah.

Lapangan Terbang Antarabangsa Toussaint Louverture di Port-au-Prince.

Keadaan rangkaian tersebut tidak seragam. Penilaian Bank Dunia mendapati bahawa sebahagian besar penduduk luar bandar tinggal jauh daripada jalan yang boleh digunakan dalam semua keadaan cuaca, sementara sesetengah kawasan menjadi sangat sukar dicapai semasa musim hujan atau selepas taufan. Keadaan muka bumi yang curam, banjir, tanah runtuh dan kekurangan penyelenggaraan meningkatkan kos pengangkutan serta mengehadkan akses kepada pasar, sekolah dan kemudahan kesihatan.

Krisis keselamatan sejak awal 2020-an menambahkan cabaran terhadap sistem pengangkutan. Kumpulan bersenjata telah berusaha mengawal laluan strategik dan rantaian bekalan, menyebabkan pergerakan antara ibu negara dengan beberapa wilayah lain lebih berbahaya dan tidak menentu.

Budaya

Seni dan seni bina

Citadelle Laferrière berhampiran Milot, sebahagian daripada Taman Sejarah Negara yang disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 1982.

Warisan seni bina Haiti yang paling erat dikaitkan dengan pembentukan negara selepas kemerdekaan ialah Taman Sejarah Negara – Citadelle, Sans-Souci, Ramiers. Kompleks yang dibina pada awal abad ke-19 itu merangkumi Citadelle Henry (Citadelle Laferrière), Istana Sans-Souci dan tapak Ramiers. UNESCO menyifatkannya sebagai kesaksian langsung kepada kemerdekaan Haiti dan lambang kebebasan yang mempunyai nilai sejagat. Taman tersebut diwujudkan melalui dekri presiden pada 1978 dan dimasukkan ke dalam Senarai Tapak Warisan Dunia pada 1982.

Seni visual moden Haiti berkembang dengan ketara pada abad ke-20. National Gallery of Art di Washington, D.C. menelusuri akar modenisme Haiti kepada gerakan indigéniste pada 1920-an, apabila seniman dan penulis menggunakan cerita rakyat serta budaya popular sebagai sumber bagi pembentukan identiti kebangsaan. Centre d'Art kemudiannya membantu menarik perhatian antarabangsa terhadap seni Haiti. Antara pelukis penting yang dikaitkan dengan perkembangan ini ialah Hector Hyppolite, Rigaud Benoit dan Philomé Obin, manakala Myrlande Constant dan Edouard Duval-Carrié merupakan antara seniman kontemporari Haiti yang mendapat pengiktirafan antarabangsa. Karya mereka merangkumi gambaran kehidupan seharian, sejarah, kepercayaan keagamaan, potret dan pengalaman sosial Haiti.

Kesusasteraan

Sejarah kesusasteraan Haiti merangkumi karya yang dihasilkan sebelum Revolusi Haiti, perkembangan tradisi kesusasteraan selepas kemerdekaan, kemunculan tulisan dalam Kreol Haiti serta kesusasteraan abad ke-20 dan kontemporari. Tradisi bertulis Haiti sejak sekian lama sebahagian besarnya menggunakan bahasa Perancis, tetapi kesusasteraan Kreol Haiti turut berkembang sebagai tradisi tersendiri. Kesusasteraan negara itu merangkumi puisi, novel, drama dan penerbitan berkala serta karya yang dihasilkan oleh penulis Haiti dalam diaspora.

Frankétienne, salah seorang tokoh utama kesusasteraan Haiti, pada 2001.

Frankétienne, yang juga berkarya sebagai penyair, penulis drama dan seniman visual, merupakan salah seorang tokoh utama kesusasteraan Haiti moden. Beliau menulis dalam bahasa Perancis dan Kreol Haiti serta merupakan salah seorang pengasas Spiralisme, sebuah gerakan sastera dan estetika yang bereksperimen dengan bentuk naratif. Novel Dézafi yang diterbitkan pada 1975 merupakan karya pentingnya dalam Kreol Haiti.

Kesusasteraan Haiti juga berkembang melampaui sempadan negara melalui penghijrahan dan diaspora. Penulis Yanick Lahens menggambarkan kesusasteraan Haiti kontemporari sebagai pelbagai bahasa, dengan karya dihasilkan dalam Kreol Haiti dan bahasa Perancis di Haiti serta dalam bahasa Perancis, Inggeris dan Sepanyol dalam kalangan komuniti Haiti di luar negara. Lahens sendiri menerima Prix Femina pada 2014 untuk novelnya Bain de lune.

Muzik dan seni persembahan

Pemuzik rara berlatih bagi karnival Haiti pada 2020.

Tradisi muzik Haiti merangkumi muzik yang berkaitan dengan Vodou, lagu rakyat, muzik tarian dan rara. Muzik upacara Vodou menggunakan nyanyian dan perkusi, termasuk pelbagai rentak yang mempunyai fungsi tersendiri dalam tradisi keagamaan. Rara pula dipersembahkan oleh ensembel yang menggabungkan perkusi seperti tanbou dengan alat tiup dan mempunyai hubungan yang rapat dengan perayaan serta persembahan berkumpulan.

Antara bentuk muzik popular Haiti yang paling penting ialah compas, sebuah genre muzik dan tarian yang berkembang pada abad ke-20 dan menjadi sebahagian daripada budaya muzik Haiti serta diasporanya. Pada 2025, UNESCO memasukkan The Compas of Haiti ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan, sekali gus mengiktiraf kepentingannya sebagai warisan budaya hidup yang diwariskan antara generasi.

Filem, televisyen dan media

Sektor perfileman Haiti merangkumi pembikin filem, persatuan profesional dan pertubuhan kebudayaan, tetapi pembangunan institusinya masih menjadi salah satu bidang yang sedang diperkukuh. Pada 2026, UNESCO memulakan sokongan bagi projek SineNouvèl untuk tempoh 2026–2028 yang bertujuan memperkukuh rangka undang-undang dan institusi sektor perfileman Haiti, melatih tenaga profesional baharu serta meningkatkan penyertaan wanita dalam penciptaan dan penerbitan filem. Projek itu turut merangkumi penyediaan cadangan pertama bagi rang undang-undang perfileman serta usaha memperluas kerjasama antara penggiat filem Haiti dan Republik Dominika.

Radio mempunyai kedudukan penting dalam landskap media Haiti dan, menurut Reporters Without Borders, merupakan media massa yang paling banyak diikuti di negara itu. Haiti mempunyai lebih daripada 700 stesen radio dan televisyen, tetapi hanya kira-kira separuh daripadanya beroperasi dengan lesen daripada CONATEL, badan kawal selia komunikasi negara. Radio Télévision Nationale d'Haïti (RTNH) ialah saluran radio dan televisyen milik negara yang utama.

Masakan

Sup joumou, hidangan tradisional Haiti yang berkait rapat dengan Hari Kemerdekaan pada 1 Januari.

Sup joumou ialah antara hidangan yang mempunyai makna kebangsaan paling kuat dalam masakan Haiti. Sup berasaskan labu itu mengandungi gabungan sayur-sayuran dan bahan lain yang berbeza mengikut keluarga dan kawasan. Secara tradisi, ia dimakan pada 1 Januari, iaitu Hari Kemerdekaan Haiti, dan merupakan hidangan pertama yang dimakan pada hari tersebut dalam banyak keluarga. Pada zaman penjajahan, sup berkenaan dikaitkan dengan golongan pemilik hamba; selepas kemerdekaan, masyarakat Haiti menjadikannya lambang kebebasan, maruah dan daya tahan.

Pada 2021, amalan menyediakan dan menikmati sup joumou dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan. Penyediaannya lazimnya melibatkan anggota keluarga dan masyarakat serta berfungsi sebagai salah satu cara pengetahuan masakan dan ingatan mengenai kemerdekaan diwariskan antara generasi.

Warisan makanan Haiti turut berkongsi unsur dengan tradisi Caribbean yang lebih luas. Pada 2024, UNESCO memasukkan Traditional knowledge and practices for the making and consumption of cassava bread, pencalonan bersama oleh Cuba, Republik Dominika, Haiti, Honduras dan Venezuela, ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan. Tradisi tersebut berkaitan dengan pengetahuan, teknik penyediaan dan amalan sosial dalam penghasilan roti daripada ubi kayu.

Sukan

Aksi perlawanan Itali menentang Haiti pada Piala Dunia FIFA 1974, penampilan sulung Haiti dalam kejohanan tersebut.

Dalam bola sepak antarabangsa, pasukan bola sepak kebangsaan Haiti membuat penampilan sulungnya di Piala Dunia FIFA 1974. Haiti kembali ke kejohanan akhir pada Piala Dunia FIFA 2026, 52 tahun selepas penampilan pertamanya dan buat kali kedua dalam sejarah negara. Kedua-dua penyertaan berakhir di peringkat kumpulan.

Pasukan bola sepak wanita kebangsaan Haiti pula membuat penampilan pertamanya di Piala Dunia Wanita FIFA 2023. Penyertaan itu merupakan penampilan pertama Haiti dalam kejohanan senior wanita FIFA dan berakhir di peringkat kumpulan.

Lihat juga

• Sejarah Haiti
• Revolusi Haiti
• Hispaniola
• Saint-Domingue
• Caribbean

Pautan luar

• Institut Haïtien de Statistique et d'Informatique
• Kategori berkaitan Haiti di Wikimedia Commons