Dwergvorkstaart

Dwergvorkstaart; IUCN-status: Niet bedreigd (2024)
	Vrouwtje
Taxonomische indeling
Rijk:	Animalia (Dieren)
Stam:	Chordata (Chordadieren)
Klasse:	Aves (Vogels)
Orde:	Passeriformes (Zangvogels)
Familie:	Muscicapidae (Vliegenvangers)
Geslacht:	Enicurus (Vorkstaarten)
Soort
	Enicurus velatus; Temminck, 1822
	Afbeeldingen op Wikimedia Commons
	Dwergvorkstaart op Wikispecies
Portaal	Biologie ; Vogels

De dwergvorkstaart (Enicurus velatus) is een zangvogel uit de familie van de vliegenvangers die voorkomt op Sumatra en Java. Net als de andere soorten uit het geslacht van de vorkstaarten is het een vogel die leeft nabij beekjes in regenwoud.

Kenmerken

De dwergvorkstaart is 16 cm lang (inclusief staart). Het is de kleinste vorkstaart. De staart is diep gevorkt. Het mannetje heeft een witte borst, buik en stuit en zwarte vleugels. De kop en de rug zijn donkergrijs. Tussen de ogen is een witte voorhoofdstreep. De staart is zwarte met horizontale witte strepen. Het vrouwtje lijkt sterk op het mannetje, maar heeft een bruine kruin en nek. Er is een Javaanse en een Sumatraanse ondersoort. Bij de Sumatraanse ondersoort heeft het vrouwtje meer bruin op de kop.

Verspreiding en leefgebied

De dwergvorkstaart is een endemische vogelsoort van Indonesië op de eilanden Sumatra en Java. Het leefgebied bestaat uit beekjes met stenige bodems in tropische regenbos en montaan bos in middengebergte tussen de 600 en 2000 m boven de zeespiegel.

De soort telt twee ondersoorten:^[2]

E. v. sumatranus: Sumatra.
E. v. velatus: Java.

Status

De dwergvorkstaart heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor alleen al is de kans op uitsterven uiterst gering. De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd. Op Sumatra is het nog een algemeen voorkomende vogel, op Java is hij zeldzamer. Er is geen aanleiding te veronderstellen dat de soort in aantal achteruit gaat. Om deze redenen staat deze vorkstaart als niet bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN.^[1]

Bronnen, noten en/of referenties

Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Sunda Forktail op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

[IUCN-1] 1 2 (en) Dwergvorkstaart op de IUCN Red List of Threatened Species.

[2] (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.1).

[1]

[2]

Alethe:	Diadeemalethe (A. diademata) · Vuurkuifalethe (A. castanea)
Tychaedon:	Karoowaaierstaart (T. coryphoeus) · Bruine waaierstaart (T. signata) · Boswaaierstaart (T. leucosticta) · Streepkopwaaierstaart (T. quadrivirgata) · Baardwaaierstaart (T. barbata)
Cercotrichas:	Kalahariwaaierstaart (C. paena) · Zwarte waaierstaart (C. podobe) · Rosse waaierstaart (C. galactotes) · Bruinrugwaaierstaart (C. hartlaubi) · Witbrauwwaaierstaart (C. leucophrys)
Copsychus:	Dayallijster (C. saularis) · Seychellenlijster (C. sechellarum) · Filipijnse dayallijster (C. mindanensis) · Madagaskardayallijster (C. albospecularis) · Vuurstaartshamalijster (C. pyrropygus) · Indisch paapje (C. fulicatus) · Witbrauwshamalijster (C. luzoniensis) · Visayashamalijster (C. superciliaris) · Zwarte dayallijster (C. niger) · Cebu-shamalijster (C. cebuensis) · Andamanenshamalijster (C. albiventris) · Larwoshamalijster (C. omissus) · Witkruinshamalijster (C. stricklandii) · Maratuashamalijster (C. barbouri) · Kangeanshamalijster (C. nigricauda) · Ceylonshamalijster (C. leggei) · Shamalijster (C. malabaricus)
Agricola:	Vale vliegenvanger (A. pallidus) · Lijstervliegenvanger (A. infuscatus)
Fraseria:	Witbrauwbosvliegenvanger (F. cinerascens) · Stricklands bosvliegenvanger (F. ocreata) · Grijskeelvliegenvanger (F. griseigularis) · Meesvliegenvanger (F. plumbea) · Olijfgroene vliegenvanger (F. olivascens) · Chapins vliegenvanger (F. lendu) · Blauwgrijze vliegenvanger (F. caerulescens) · Tessmanns vliegenvanger (F. tessmanni)
Melaenornis:	Angoladrongovliegenvanger (M. brunneus) · Bergdrongovliegenvanger (M. fischeri) · Bruine drongovliegenvanger (M. chocolatinus) · Nimbadrongovliegenvanger (M. annamarulae) · Geeloogdrongovliegenvanger (M. ardesiacus) · Senegalese drongovliegenvanger (M. edolioides) · Kaapse drongovliegenvanger (M. pammelaina)
Namibornis:	Hererotapuit (N. herero)
Empidornis:	Zilvervliegenvanger (E. semipartitus)
Sigelus:	Klauwiervliegenvanger (S. silens)
Bradornis:	Dofblauwe vliegenvanger (B. comitatus) · Streepkopvliegenvanger (B. microrhynchus) · Maricovliegenvanger (B. mariquensis)
Myopornis:	Böhms vliegenvanger (M. boehmi)
Artomyias:	Usshers vliegenvanger (A. ussheri) · Rouwvliegenvanger (A. fuliginosa)
Humblotia:	Humblots vliegenvanger (H. flavirostris)
Muscicapa:	Gestreepte vliegenvanger (M. griseisticta) · Roetvliegenvanger (M. sibirica) · Roestvliegenvanger (M. ferruginea) · Bamboevliegenvanger (M. muttui) · Asborstvliegenvanger (M. randi) · Soembavliegenvanger (M. segregata) · Bruine vliegenvanger (M. dauurica) · Williamsons vliegenvanger (M. williamsoni) · Sulawesivliegenvanger (M. sodhii) · Geelpootvliegenvanger (M. sethsmithi) · Fantivliegenvanger (M. epulata) · Kaapse vliegenvanger (M. adusta) · Grauwe vliegenvanger (M. striata) · Mediterrane vliegenvanger (M. tyrrhenica) · Gambagavliegenvanger (M. gambagae) · Cassins vliegenvanger (M. cassini) · Moerasvliegenvanger (M. aquatica)
Leucoptilon:	Witstaartniltava (L. concretum)
Sholicola:	Nilgirikortvleugel (S. major) · Witbuikkortvleugel (S. albiventris)
Niltava:	Pater Davids niltava (N. davidi) · Roodbuikniltava (N. sundara) · Sumatraanse niltava (N. sumatrana) · Chinese roodkeelniltava (N. oatesi) · Taiwanroodkeelniltava (N. vivida) · Kleine niltava (N. macgrigoriae) · Kobaltniltava (N. grandis)
Cyanoptila:	Blauw-witte vliegenvanger (C. cyanomelana) · Zappeys vliegenvanger (C. cumatilis)
Eumyias:	Nilgirivliegenvanger (E. albicaudatus) · Indigovliegenvanger (E. indigo) · Azuurvliegenvanger (E. thalassinus) · Burujunglevliegenvanger (E. additus) · Panayvliegenvanger (E. panayensis) · Sanfords niltava (E. sanfordi) · Van Hoëvells niltava (E. hoevelli) · Hyacintniltava (E. hyacinthinus) · Floresjunglevliegenvanger (E. oscillans) · Soembajunglevliegenvanger (E. stresemanni) · Ceylonvliegenvanger (E. sordidus)
Anthipes:	Witbefvliegenvanger (A. monileger) · Roodteugelvliegenvanger (A. solitaris)
Cyornis:	Azuurniltava (C. unicolor) · Chinese blauwkeelniltava (C. glaucicomans) · Blauwkeelniltava (C. rubeculoides) · Hainanniltava (C. hainanus) · Borneoniltava (C. superbus) · Maleise niltava (C. turcosus) · Balabakniltava (C. lemprieri) · Breedsnavelniltava (C. caerulatus) · Noord-Luzonniltava (C. herioti) · Zuid-Luzonniltava (C. camarinensis) · Filipijnse junglevliegenvanger (C. ruficauda) · Sulujunglevliegenvanger (C. ocularis) · Crockerjunglevliegenvanger (C. ruficrissa) · Keralaniltava (C. pallidipes) · Witbefjunglevliegenvanger (C. brunneatus) · Nicobarenjunglevliegenvanger (C. nicobaricus) · Witkeeljunglevliegenvanger (C. umbratilis) · Langsnavelniltava (C. magnirostris) · Tickells niltava (C. tickelliae) · Indochinese niltava (C. sumatrensis) · Bergniltava (C. whitei) · Mangroveniltava (C. rufigastra) · Sulawesiniltava (C. omissus) · Kalaoniltava (C. kalaoensis) · Javaanse bergniltava (C. banyumas) · Dayakbergniltava (C. montanus) · Meratusniltava (C. kadayangensis) · Brooks' niltava (C. poliogenys) · Olijfrugjunglevliegenvanger (C. olivaceus) · Banggai-junglevliegenvanger (C. pelingensis) · Sulajunglevliegenvanger (C. colonus) · Rücks niltava (C. ruckii)
Erithacus:	Roodborst (E. rubecula)
Swynnertonia:	Swynnertons sterrenpaapje (S. swynnertoni)
Pogonocichla:	Sterrenpaapje (P. stellata)
Stiphrornis:	Oranjeborstbosakalat (S. erythrothorax) · Geelborstbosakalat (S. xanthogaster) · Olijfrugbosakalat (S. pyrrholaemus)
Cossyphicula:	Witbuikakalat (C. roberti) · Kameroenjanfrederik (C. isabellae)
Chamaetylas:	Roodkeelalethe (C. poliophrys) · Bruinborstalethe (C. poliocephala) · Witborstalethe (C. fuelleborni) · Cholobergalethe (C. choloensis)
Cossypha:	Schubkaplawaaimaker (C. albicapillus) · Witbrauwlawaaimaker (C. heuglini) · Choristerlawaaimaker (C. dichroa) · Rüppells lawaaimaker (C. semirufa) · Witkruinlawaaimaker (C. niveicapilla) · Roodkoplawaaimaker (C. natalensis) · Rands lawaaimaker (C. heinrichi) · Blauwschouderlawaaimaker (C. cyanocampter)
Cichladusa:	Zambesipalmlijster (C. arquata) · Gabonpalmlijster (C. ruficauda) · Gevlekte palmlijster (C. guttata)
Xenocopsychus:	Holenlawaaimaker (X. ansorgei)
Dessonornis:	Witkeellawaaimaker (D. humeralis) · Kaapse lawaaimaker (D. caffer) · Archers janfrederik (D. archeri) · Bruinflankjanfrederik (D. anomalus)
Sheppardia:	Usambarajanfrederik (S. montana) · Iringajanfrederik (S. lowei) · Rubehojanfrederik (S. aurantiithorax) · Blauwvleugelakalat (S. gunningi) · Sharpes akalat (S. sharpei) · Bocages janfrederik (S. bocagei) · Kortstaartjanfrederik (S. poensis) · Congo-akalat (S. cyornithopsis) · Jacksons akalat (S. aequatorialis) · Gabela-akalat (S. gabela) · Grijsvleugeljanfrederik (S. polioptera)
Irania:	Perzische roodborst (I. gutturalis)
Luscinia:	Noordse nachtegaal (L. luscinia) · Nachtegaal (L. megarhynchos) · Blauwborst (L. svecica) · Witbuikroodstaart (L. phaenicuroides)
Myiomela:	Witstaartcallene (M. leucura) · Sumatraanse callene (M. sumatrana) · Javaanse callene (M. diana)
Calliope:	Zwartkeelnachtegaal (C. obscura) · Pater Davids nachtegaal (C. pectardens) · Roodkeelnachtegaal (C. calliope) · Himalayazwartborstnachtegaal (C. pectoralis) · Chinese zwartborstnachtegaal (C. tschebaiewi)
Enicurus:	Kleine vorkstaart (E. scouleri) · Zwartrugvorkstaart (E. immaculatus) · Grijsrugvorkstaart (E. schistaceus) · Gevlekte vorkstaart (E. maculatus) · Witkruinvorkstaart (E. leschenaulti) · Borneovorkstaart (E. borneensis) · Roodkapvorkstaart (E. ruficapillus) · Dwergvorkstaart (E. velatus)
Cinclidium:	Blauwvoorhoofdcallene (C. frontale)
Myophonus:	Taiwanfluitlijster (M. insularis) · Glanzende fluitlijster (M. melanurus) · Sumatraanse fluitlijster (M. castaneus) · Chinese fluitlijster (M. caeruleus) · Javaanse fluitlijster (