Purperkoet
| Purperkoet IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2025) | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Soort | ||||||||||||
| Porphyrio porphyrio (Linnaeus, 1758) | ||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||
 Purperkoet op Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
De purperkoet (Porphyrio porphyrio) is een vogel uit de familie Rallidae (rallen) met een zeer groot verspreidingsgebied in Eurazië en Afrika. Eerder was het porphyrio-complex opgesplitst in zes afzonderlijke soorten maar in 2025 is deze split ongedaan gemaakt en is het weer één soort met twaalf ondersoorten geworden.[2]
Kenmerken
[bewerken | brontekst bewerken]De purperkoet wordt 38 tot 50 centimeter groot.[3] Hij heeft een glanzend donkerblauw en paars verenkleed met een grote dikke felrode snavel en lange, felrode poten met lange tenen. Verder heeft hij een felrood schild op het voorhoofd en witte onderstaartdekveren. Juveniele vogels zijn grijzer, hebben een doffer verenkleed en hebben een grijzere snavel en poten. Purperkoeten zwemmen niet graag, maar ze klimmen in het riet of rennen over de grond. In de vlucht zijn ze te herkennen aan de bungelende poten.
Broeden
[bewerken | brontekst bewerken]Purperkoeten broeden in weelderige vegetatie in binnenwateren, moerassen, meren en baaien. Het nest wordt tussen het riet op het water gebouwd, tot op een hoogte van 50 centimeter. Het diepe nest wordt gemaakt van riet. In april en juni worden 5-7 roze tot geelachtige eieren met donkere vlekken gelegd. Beide ouders broeden; de eieren komen na 22-25 dagen uit. Na vier dagen verlaten de jongen het nest. De ouders blijven nog voor hen zorgen totdat ze kunnen vliegen.
Voedsel
[bewerken | brontekst bewerken]Het dieet van de purperkoet bestaat uit jonge scheuten, zaden, delen van riet en andere waterplanten, waterinsecten, weekdieren en kleine amfibieën. Soms roven ze eieren en jongen van andere watervogels, waarvoor ze zelfs in bomen klimmen.
Verspreiding en leefgebied
[bewerken | brontekst bewerken]Purperkoeten zijn standvogels. De soort komt wijdverspreid voor in Europa, Afrika, Azië en Oceanië. De vogel komt in Europa voor in Spanje, Portugal, Camargue in Zuid Frankrijk en op Sardinië. Het leefgebied bestaat uit een groot aantal typen draslanden, zowel met zoet- als brakwater. Het is een vogel van rijk begroeid, ondiep water met vooral riet en zeggen. Er worden twaalf ondersoorten onderscheiden:[2]
- P. p. porphyrio: Zuidwest-Europa en Noord-Afrika.
- P. p. madagascariensis (smaragdpurperkoet): Egypte, Afrika bezuiden de Sahara en Madagaskar.
- P. p. seistanicus (grijskoppurperkoet): van zuidoostelijk Turkije tot de Kaspische zee, noordwestelijk Iran, van Irak tot Pakistan en noordwestelijk India.
- P. p. poliocephalus (grijskoppurperkoet): van India en Sri Lanka tot zuidwestelijk China en noordelijk Thailand en de Andamanen en Nicobaren.
- P. p. viridis (grijskoppurperkoet) : van zuidelijk Myanmar tot zuidelijk Indochina, het Maleisisch schiereiland en noordelijk Sumatra.
- P. p. indicus (oosterse purperkoet): Sumatra, Java, Borneo, Sulawesi en de zuidelijke Philipijnen.
- P. p. pulverulentus (Filipijnse purperkoet): Filipijnen.
- P. p. melanopterus (Australische purperkoet): Sulawesi, de Molukken, de Kleine Soenda-eilanden en Nieuw-Guinea.
- P. p. pelewensis (Australische purperkoet): Palau.
- P. p. melanotus (Australische purperkoet) : Australië, Nieuw-Zeeland, Kermadec en de Chathameilanden.
- P. p. bellus (Australische purperkoet) : Zuidwestelijk Australië.
- P. p. samoensis (Australische purperkoet): Salomonseilanden, Nieuw-Caledonië, Fiji en Samoa
Voorkomen in Noordwest-Europa
[bewerken | brontekst bewerken]In België werd de soort voor het eerst waargenomen in oktober 2021 in Zoutleeuw,[4][5] in Nederland voor het eerst tussen 17 december 2021 en 28 juni 2022 in Kinderdijk[6][7] en tussen 22 en 28 december 2021 ook in Zevenhuizen (Zuidplas).[8] In augustus 2025 verscheen een purperkoet op exact dezelfde plek in Zevenhuizen.[9]
Status
[bewerken | brontekst bewerken]De purperkoet heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op de status kwetsbaar (voor uitsterven) gering. De grootte van de populatie is niet gekwantificeerd. Op wereldschaal is de soort niet bedreigd en hij staat daarom als zodanig op de Rode Lijst van de IUCN.[1]
De nominaat die in West-Europa voorkomt is sterk achteruitgegaan door aantastingen van het leefgebied door de omzetting van draslanden in gebieden voor agrarisch gebruik. Daardoor is de soort sterk afhankelijk van de bescherming binnen natuurreservaten.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Purperkoet in het Nederlands Soortenregister
- Purperkoet op Waarneming.nl
- Purperkoet op Waarnemingen.be
- Purperkoet op Observation.org
- 1 2 (en) Purperkoet op de IUCN Red List of Threatened Species.
- 1 2 (en) Avilist: The Global Avian Checklist, v2025.
- ↑ Charlotte Uhlenbroek (2008) - Animal Life, Tirion Uitgevers BV, Baarn. ISBN 978-90-5210-774-5
- ↑ Zeldzame verschijning in België: Purperkoet gespot. Gazet van Antwerpen. Geraadpleegd op 17 december 2021. “In het provinciedomein Het Vinne in Zoutleeuw, nabij Sint-Truiden, werd een paarse, exotische moerasvogel gespot: de Purperkoet. Die vogel werd nooit eerder gespot in ons land.”
- ↑ Purperkoet - Porphyrio porphyrio. Waarnemingen.be. Geraadpleegd op 17 december 2021.
- ↑ Zeldzame purperkoet is neergestreken in Kinderdijk. AD.nl (17 december 2021). Geraadpleegd op 17 december 2021.
- ↑ (en) Purperkoet - Porphyrio porphyrio (17-12-2021 t/m 28-06-2022 in Alblasserdam). waarneming.nl. Geraadpleegd op 3 september 2025.
- ↑ Purperkoet - Porphyrio porphyrio (22-12-2021 t/m 28-12-2021 in Zevenhuizen). Waarneming.nl. Geraadpleegd op 3 september 2025.
- ↑ Purperkoet - Porphyrio porphyrio (01-08-2025 t/m 31-12-2025). Waarneming.nl. Geraadpleegd op 1 september 2025.
· 
· 
