Jerez de la Frontera
36°42′N 6°07′W/36,700000 -6,116667 | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Wspólnota autonomiczna | |||||
| Prowincja | |||||
| Comarca | |||||
| Burmistrz |
María José García-Pelayo | ||||
| Powierzchnia |
1188,14 km² | ||||
| Wysokość |
56 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2024) |
| ||||
| • liczba ludności |
214 844 | ||||
| • gęstość |
181 os./km² | ||||
| Nr kierunkowy |
956 | ||||
| Kod pocztowy |
11401-11409 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
CA | ||||
Położenie na mapie Hiszpanii  | |||||
Położenie na mapie Europy  | |||||
Położenie na mapie Andaluzji  | |||||
| 36°42′N 6°07′W/36,700000 -6,116667 | |||||
| Strona internetowa | |||||
Jerez de la Frontera – miasto w południowo-zachodniej Hiszpanii, w Andaluzji, w prowincji Kadyks. Według danych INE z 2024 roku liczy 214 844 mieszkańców[1], co czyni je najludniejszym miastem prowincji i piątym w Andaluzji. Miasto jest znane z produkcji sherry oraz ze stadnin koni. W 2026 roku nosi tytuł Hiszpańskiej Stolicy Gastronomii[2].
W mieście znajduje się stacja kolejowa Jerez de la Frontera, port lotniczy Jerez oraz tor wyścigowy Circuito de Jerez–Ángel Nieto, na którym corocznie odbywa się runda mistrzostw MotoGP[3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Nazwa miasta pochodzi od fenickiej osady Xera, zromanizowanej później jako Ceret oraz Sèrès. Dokładna lokalizacja pierwotnej miejscowości nie jest znana. Po okresie panowania rzymskiego przekształciła się w ośrodek wizygocki, by wraz z najazdem arabskim stać się świadkiem zagłady państwa Wizygotów. W pobliżu Jerez de la Frontera bowiem wojska króla Roderyka poniosły w bitwie nad rzeką Guadalete w 711 roku miażdżącą porażkę w starciu z ponad czterokrotnie mniej liczebnymi oddziałami arabskimi pod dowództwem Tarik ibn Ziyada. Miasto ponownie znalazło się w rękach chrześcijan w 1264 roku za sprawą Alfonsa X Mądrego, a jego nazwę sprowadzono do Xeres lub Xerez. Od XVI wieku miasto intensywnie rozwijało się za sprawą wzrostu popularności wytwarzanego tu wina – sherry.
Najważniejsze zabytki i atrakcje turystyczne
[edytuj | edytuj kod]
- Katedra San Salvador (Catedral de Nuestro Señor San Salvador) – dawna kolegiata, od 1980 r. katedra diecezji Asidonia-Jerez, podniesiona do tej rangi bullą Jana Pawła II[4]. Największy kościół w mieście, łączący style gotyku, baroku i neoklasycyzmu, budowany od roku 1695 w miejscu XIII-wiecznego kościoła, który z kolei powstał na fundamentach meczetu. Kościół zaprojektowany został przez Diego Moreno Meléndeza, a budowę ukończył Torcuato Cayón de la Vega. Wewnątrz można podziwiać Virgen Nina Dormida (Madonna jako śpiące dziecko) Zurbarána i krucyfiks Cristo de la Viga pochodzący z XVI wieku.
- Iglesia de San Miguel, zbudowany w XV wieku w stylu izabelińskim. Barokowa fasada zbudowana została w latach 1672–1701 na podstawie projektu Diego Moreno Meléndeza. Wewnątrz zwraca uwagę barokowe retabulum Juana Martineza Montañésa i Joségo de Arce.
- La Cartuja de Santa María de la Defensión, klasztor kartuzów, położony około 5 km od Jerez, przy drodze w kierunku Medina-Sidonia, założony w 1463 przez Alvaro Obertosa Valero y Morla, szlachcica z Genui. Portal klasztoru według projektu Andrésa Ribery, trzeci jego krużganek został dobudowany przez Juana Martineza Montañésa. Klasztor słynął z hodowli koni i skarbów sztuki, z których najcenniejszy, ołtarz główny zdobiony obrazami Zurbarána, podczas likwidacji klasztoru w XIX wieku został rozebrany, a obrazy trafiły do wielu muzeów i galerii.
- Alkazar, z XII wieku, z kaplicą Santa Maria la Real wzniesioną w 1264 roku przez Alfonsa X i łączącą elementy gotyckie z pozostałościami arabskiego meczetu (m.in. minaretem znajdującym się w północno-wschodnim rogu budowli).
- Casa del Cabildo Viejo, renesansowy pałac, pełniący obecnie funkcję ratusza, zbudowany w 1575 roku przez architektów Andrésa Riberę, Martína de Oliva i Bartolomé Sáncheza. Budowla jest połączeniem loggii w stylu włoskim i fasady w stylu plateresk, przedzieloną jeszcze kolumnami korynckimi i statuami Heraklesa i Cezara.
- XVIII-wieczny Palacio de Pemartín położony przy placu Plaza de San Juan. Siedziba Centro Andaluz de Flamenco – ośrodka popularyzującego poprzez wystawy i środki audiowizualne kulturę flamenco.
- Szkoła jazdy konnej Real Escuela Andaluza de Arte Ecuestre, która organizuje regularne pokazy umiejętności wyszkolonych koni.
Klimat
[edytuj | edytuj kod]| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Średnie temperatury w dzień [°C] | 16.2 | 17.8 | 20.8 | 22.2 | 25.5 | 29.9 | 33.6 | 33.5 | 30.4 | 25.5 | 20.2 | 16.9 | 24,4 |
| Średnie dobowe temperatury [°C] | 10.7 | 12.1 | 14.5 | 16.0 | 19.0 | 22.9 | 25.9 | 26.1 | 23.7 | 19.6 | 14.9 | 12.0 | 18,1 |
| Średnie temperatury w nocy [°C] | 5.2 | 6.4 | 8.3 | 9.8 | 12.5 | 15.9 | 18.1 | 18.7 | 17.0 | 13.7 | 9.5 | 7.1 | 11,9 |
| Opady [mm] | 78 | 56 | 37 | 49 | 30 | 9 | 1 | 2 | 27 | 72 | 96 | 109 | 570 |
| Średnia liczba dni z opadami | 6.4 | 6.2 | 5.2 | 5.7 | 3.6 | 1.1 | 0.3 | 0.2 | 2.2 | 5.8 | 6.9 | 8.4 | 52,5 |
| Wilgotność [%] | 77 | 73 | 67 | 64 | 60 | 56 | 52 | 55 | 61 | 69 | 75 | 79 | 66 |
| Średnie usłonecznienie [h] | 184 | 187 | 224 | 251 | 300 | 318 | 354 | 334 | 250 | 225 | 184 | 158 | 2965 |
| Źródło: Agencia Estatal de Meteorología[5] (liczba dni z opadami dla wartości 1 mm, wysokość 27 m n.p.m., 26 km od morza, 1981-2010) | |||||||||||||
Współpraca
[edytuj | edytuj kod]Miejscowości partnerskie:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jerez de la Frontera marca récord de población y se mantiene como la quinta ciudad de Andalucía. portaldecadiz.com. [dostęp 2026-05-09].
- ↑ Jerez de la Frontera, capital española de la gastronomía 2026. gourmets.net. [dostęp 2026-05-09].
- ↑ MotoGP 2026 – Circuito de Jerez Ángel Nieto. circuitodejerez.com. [dostęp 2026-05-09].
- ↑ Catedral de Jerez de la Frontera. es.wikipedia.org. [dostęp 2026-05-09].
- ↑ Valores climatológicos normales. Jerez de la Frontera Aeropuerto – Agencia Estatal de Meteorología.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 188-198. ISBN 978-3-8331-5106-4.
- Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia – Sewilla i Andaluzja. Wyd. II. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2008, s. 162. ISBN 978-83-7448-633-0.
