Joseph Losey

Joseph Losey
	; Joseph Losey (1965)
Prawdziwe imię i nazwisko	Joseph Walton Losey III
Data i miejsce urodzenia	14 stycznia 1909 ; La Crosse
Data i miejsce śmierci	22 czerwca 1984 ; Londyn
Zawód	reżyser, scenarzysta, producent filmowy
Współmałżonek	Elizabeth Hawes; (1937–1944; rozwód); Louisa Stuart; (1944–1953; rozwód); Dorothy Bromiley; (1956–1963; rozwód); Patricia Christine Mohan; (1970–1984; jego śmierć)
Lata aktywności	1933–1984
	Multimedia w Wikimedia Commons

Joseph Walton Losey III (ur. 14 stycznia 1909 w La Crosse, zm. 22 czerwca 1984 w Londynie) – amerykański reżyser filmowy i teatralny, tworzący głównie w Wielkiej Brytanii. Sporadycznie był również scenarzystą i producentem filmowym.

Życiorys

Losey stworzył swój oryginalny styl, ukazując w swych filmach wielkie namiętności i nacechowane często osobliwym okrucieństwem związki międzyludzkie. Prezentował często drażliwe problemy społeczne.

W latach 1933–1947 reżyserował przedstawienia na Broadwayu^[1]. W 1952 ze względu na swoje lewicowe poglądy został w okresie tzw. „polowania na czarownice”, zapoczątkowanego przez senatora Josepha McCarthy’ego, wpisany na czarną listę Hollywood. Opuścił wówczas Stany Zjednoczone i zaczął realizować filmy w Europie, najczęściej w Wielkiej Brytanii. Do USA na stałe już nigdy nie powrócił^[2].

Wielokrotnie współpracował z brytyjskim dramaturgiem, późniejszym laureatem literackiej Nagrody Nobla, Haroldem Pinterem, który był autorem scenariuszy do kilku najważniejszych filmów Loseya (Służący, Wypadek, Posłaniec). Za ostatni z wymienionych filmów Losey zdobył Złotą Palmę na 24. MFF w Cannes w 1971. Rok później przewodniczył obradom jury konkursu głównego na 25. MFF w Cannes^[3].

Za swój pierwszy francuski film, kryminalny dramat wojenny Pan Klein (Monsieur Klein, 1976) z Alainem Delonem i Jeanne Moreau, zdobył dwa Cezary dla najlepszego reżysera i za najlepszy film, co go zachęciło do kolejnej realizacji, dramatu Drogi na południe (Les Routes du Sud, 1978), sequela dreszczowca Alaina Resnais Wojna się skończyła (La Guerre est finie, 1966), z Yvesem Montandem i Miou-Miou^[4].

Filmografia

Reżyser

1939: Pete Roleum i jego kuzyni
1941: Youth Gets A Break
1941: A Child Went Forth
1945: Broń w jego ręce
1947: Leben des Galilei
1948: Chłopiec z zielonymi włosami
1950: Poza prawem
1951: Morderca
1951: The Prowler
1951: The Big Night
1952: Imbarco a mezzanotte
1954: Śpiący tygrys
1955: Człowiek na plaży
1956: The Intimate Stranger
1957: Czas bez litości
1958: Cyganka i dżentelmen
1959: Inspektor Morgan prowadzi śledztwo
1959: First on the Road
1960: Przestępca
1962: Fabryka nieśmiertelnych
1962: Ewa
1963: Służący
1964: Za króla i ojczyznę
1966: Modesty Blaise
1967: Wypadek
1968: Tajna ceremonia
1968: Boom
1970: Sylwetki na horyzoncie
1971: Posłaniec
1972: Zabójstwo Trockiego
1973: Dom lalki
1975: Romantyczna Angielka
1975: Galileo Galilei
1976: Pan Klein
1978: Drogi na południe
1979: Don Giovanni
1982: Pstrąg
1985: Łaźnia

Przypisy

↑ Joseph Losey. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-08-20]. (ang.).
↑ JoannaJ. Wojnicka JoannaJ., OlgaO. Katafiasz OlgaO., Słownik wiedzy o filmie, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Park, 2005, s. 250–253, ISBN 978-83-7266-325-2 [dostęp 2024-05-18] .
↑ 1972 Members of the Feature Film Jury. Festival de Cannes. [dostęp 2019-03-02]. (ang.).
↑ Bez polityki. „Ekran”. nr 5 (1083/XXII), s. 24, 29 stycznia 1978. Warszawa: Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe/Zarząd Główny TPPR. ISSN 0013-3299.

Linki zewnętrzne

Joseph Losey (1909–1984) w bazie IMDb (ang.)
Joseph Losey w bazie Filmweb
Plakaty do filmów Josepha Loseya w galerii plakatu filmowego Filmoteki Narodowej „Gapla”

[1] Joseph Losey. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-08-20]. (ang.).

[2] JoannaJ. Wojnicka JoannaJ., OlgaO. Katafiasz OlgaO., Słownik wiedzy o filmie, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Park, 2005, s. 250–253, ISBN 978-83-7266-325-2 [dostęp 2024-05-18] .

[3] 1972 Members of the Feature Film Jury. Festival de Cannes. [dostęp 2019-03-02]. (ang.).

[4] Bez polityki. „Ekran”. nr 5 (1083/XXII), s. 24, 29 stycznia 1978. Warszawa: Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe/Zarząd Główny TPPR. ISSN 0013-3299.

[1]

[2]

[3]

[4]

1975–1980	Bertrand Tavernier (1975) Joseph Losey (1976) Alain Resnais (1977) Christian de Chalonge (1978) Roman Polański (1979) François Truffaut (1980)
1981–1990	Jean-Jacques Annaud (1981) Andrzej Wajda (1982) Ettore Scola (1983) Claude Zidi (1984) Michel Deville (1985) Alain Cavalier (1986) Louis Malle (1987) Jean-Jacques Annaud (1988) Bertrand Blier (1989) Jean-Paul Rappeneau (1990)
1991–2000	Alain Corneau (1991) Claude Sautet (1992) Alain Resnais (1993) André Téchiné (1994) Claude Sautet (1995) Patrice Leconte / Bertrand Tavernier (1996) Luc Besson (1997) Patrice Chéreau (1998) Tonie Marshall (1999) Dominik Moll (2000)
2001–2010	Jean-Pierre Jeunet (2001) Roman Polański (2002) Denys Arcand (2003) Abdellatif Kechiche (2004) Jacques Audiard (2005) Guillaume Canet (2006) Abdellatif Kechiche (2007) Jean-François Richet (2008) Jacques Audiard (2009) Roman Polański (2010)
2011–2020	Michel Hazanavicius (2011) Michael Haneke (2012) Roman Polański (2013) Abderrahmane Sissako (2014) Arnaud Desplechin (2015) Xavier Dolan (2016) Albert Dupontel (2017) Jacques Audiard (2018) Roman Polański (2019) Albert Dupontel (2020)
2021–2030	Leos Carax (2021) Dominik Moll (2022) Justine Triet (2023) Jacques Audiard (2024) Richard Linklater (2025)

1946–1975	Georges Huisman (1946) Georges Huisman (1947) Georges Huisman (1949) André Maurois (1951) Maurice Genevoix (1952) Jean Cocteau (1953) Jean Cocteau (1954) Marcel Pagnol (1955) Maurice Lehmann (1956) André Maurois (1957) Marcel Achard (1958) Marcel Achard (1959) Georges Simenon (1960) Jean Giono (1961) Tetsurō Furukaki (1962) Armand Salacrou (1963) Fritz Lang (1964) Olivia de Havilland (1965) Sophia Loren (1966) Alessandro Blasetti (1967) André Chamson (1968) Luchino Visconti (1969) Miguel Ángel Asturias (1970) Michèle Morgan (1971) Joseph Losey (1972) Ingrid Bergman (1973) René Clair (1974) Jeanne Moreau (1975)
1976–2000	Tennessee Williams (1976) Roberto Rossellini (1977) Alan J. Pakula (1978) Françoise Sagan (1979) Kirk Douglas (1980) Jacques Deray (1981) Giorgio Strehler (1982) William Styron (1983) Dirk Bogarde (1984) Miloš Forman (1985) Sydney Pollack (1986) Yves Montand (1987) Ettore Scola (1988) Wim Wenders (1989) Bernardo Bertolucci (1990) Roman Polański (1991) Gérard Depardieu (1992) Louis Malle (1993) Clint Eastwood (1994) Jeanne Moreau (1995) Francis Ford Coppola (1996) Isabelle Adjani (1997) Martin Scorsese (1998) David Cronenberg (1999) Luc Besson (2000)
2001–2025	Liv Ullmann (2001) David Lynch (2002) Patrice Chéreau (2003) Quentin Tarantino (2004) Emir Kusturica (2005) Wong Kar-Wai (2006) Stephen Frears (2007) Sean Penn (2008) Isabelle Huppert (2009) Tim Burton (2010) Robert De Niro (2011) Nanni Moretti (2012) Steven Spielberg (2013) Jane Campion (2014) Joel i Ethan Coenowie (2015) George Miller (2016) Pedro Almodóvar (2017) Cate Blanchett (2018) Alejandro González Iñárritu (2019) Spike Lee (2021) Vincent Lindon (2022) Ruben Östlund (2023) Greta Gerwig (2024) Juliette Binoche (2025) Park Chan-wook (2026)