Kadm

Kadm

srebro ← kadm → ind
Zn ↑ Cd ↓ Hg 48 Cd
Wygląd
srebrzystobiały (niekiedy z odcieniem niebieskawym)
Symulacja widma emisyjnego kadmu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	kadm, Cd, 48 (łac. cadmium)
Grupa, okres, blok	12 (IIB), 5, d
Stopień utlenienia	II
Właściwości metaliczne	metal przejściowy
Właściwości tlenków	średnio zasadowe
Masa atomowa	112,41 ± 0,01
Stan skupienia	stały
Gęstość	8650 kg/m³
Temperatura topnienia	321,07 °C
Temperatura wrzenia	767 °C
Numer CAS	7440-43-9
PubChem	23973
Właściwości atomowe Promień • atomowy • walencyjny • van der Waalsa 155 (obl. 161) pm 148 pm 158 pm Konfiguracja elektronowa [Kr]5s24d10 Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 18, 2 (wizualizacja powłok) Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda 1,69 1,46 Potencjały jonizacyjne I 867,8 kJ/mol II 1631,4 kJ/mol III 3616 kJ/mol
Właściwości fizyczne Ciepło parowania 100 kJ/mol Ciepło topnienia 6,192 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 14,8 Pa (597 K) Konduktywność 1,38×107 S/m Ciepło właściwe 233 J/(kg·K) Przewodność cieplna 96,8 W/(m·K) Układ krystalograficzny heksagonalny Twardość • w skali Mohsa 2 Prędkość dźwięku 2310 m/s (293,15 K) Objętość molowa 13,00×10−6 m³/mol
Najstabilniejsze izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 106Cd 1,25% >9,5×1017 lat 2×w.e. 106Pd 108Cd 0,89% >6,7×1017 lat 2×w.e. 108Pd 109Cd syn. 462,6 dni w.e. 0,214 109 Ag 110Cd 12,49% stabilny izotop z 62 neutronami 111Cd 12,8% stabilny izotop z 63 neutronami 112Cd 24,13% stabilny izotop z 64 neutronami 113Cd 12,22% 7,7×1015 lat β− 0,316 113 In 113mCd syn. 14,1 lat w.e. i.t. 0,580 0,264 113 In 113 Cd 114Cd 28,73% >9,3×1017 lat β−β− 114 Sn 116Cd 7,49% 2,9×1019 lat β−β− 116 Sn
Niebezpieczeństwa Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Niebezpieczeństwo Zwroty H H330, H341, H350, H361fd, H372, H410 Zwroty P P202, P260, P264, P271, P273, P304+P340+P310
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Kadm (Cd, łac. cadmium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa pochodzi od słowa kadmeia, będącego grecką nazwą rudy cynku, kalaminu, w której kadm został wykryty.

Minerałem tego pierwiastka, bez znaczenia przemysłowego, jest np. grenokit (CdS) i monteponit (CdO), ale jest zwykle uzyskiwany jako produkt uboczny przy produkcji cynku. Stanowi 0,00005% masy skorupy ziemskiej.

Kadm odkrył w 1817 niemiecki chemik Friedrich Strohmeyer, badając żółte zabarwienie niektórych próbek tlenku cynku, pochodzące od zanieczyszczeń żółtym tlenkiem kadmu.

Występowanie

Rudy cynku i paliwa kopalne (np. węgiel kamienny) zawierają znaczne ilości kadmu. W wyniku ich wydobywania i przetwarzania jego znaczne ilości uwalniają się do atmosfery, hydrosfery i gleb.

Znaczenie biologiczne

Kadm nie ma żadnego znaczenia biologicznego u organizmów wyższych, a jedynie stanowi dla nich zagrożenie jako substancja toksyczna i karcynogen. Jedynie u oceanicznych okrzemków stwierdzono występowanie anhydrazy węglanowej zależnej od kadmu.

Toksyczność i zanieczyszczenie środowiska

Kadm należy do najważniejszych czynników