Przejdź do zawartości

Karabin Tor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Tor
Ilustracja
Jeden z dwóch modeli 12,7-mm wkbw WKW (kryptonim Wilk)
Państwo

 Polska

Producent

Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A.

Rodzaj

wielkokalibrowy karabin wyborowy

Historia
Prototypy

2002

Produkcja

2005 – do chwili obecnej

Wyprodukowano

prototyp + 40 egz. (do końca 2009 r.)

Dane techniczne
Nabój

12,7 × 99 mm NATO (.50 BMG)

Wymiary
Długość

1350 mm

Długość lufy

880 mm

Masa
broni

16,1 kg (bez amunicji)

Inne
Prędkość pocz. pocisku

890 m/s

Energia pocz. pocisku

17 000 J

Zasięg skuteczny

ok. 2000 m

Tor (WKW Wilk) – polski powtarzalny wielkokalibrowy karabin wyborowy w układzie bezkolbowym, zasilanym nabojem 12,7 × 99 mm NATO (.50 BMG)[1][2]. Karabin przeznaczony jest przede wszystkim do precyzyjnego rażenia sprzętu technicznego, stanowisk dowodzenia i łączności, stacji radiolokacyjnych oraz innych ważnych celów technicznych, może być również wykorzystywany w działaniach kontrsnajperskich[3].

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 1999 roku podjęto decyzję o wprowadzeniu do uzbrojenia Wojska Polskiego wielkokalibrowego karabinu wyborowego[2]. Nowa broń miała powstać w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Mechanicznego w Tarnowie[4]. W lutym 2000 roku zatwierdzono założenia taktyczno-techniczne nowego karabinu[2].

Pracami prowadzonymi w OBRSM Tarnów kierował Aleksander Leżucha[5][4]. Po analizie rozwiązań zastosowanych w istniejących na świecie jednostkach broni tej klasy uznano, że wymagania polskiej armii najlepiej spełni powtarzalny karabin w układzie bullpup[5]. Projektowany karabin otrzymał też roboczą nazwę Wielkokalibrowy Karabin Wyborowy Wilk (WKW Wilk)[5].

Modelowy egzemplarz nowego karabinu był gotowy w 2002 roku[6]. W tym samym roku przeprowadzono pierwsze próby nowej broni[4][6]. W ich wyniku dokonano zmian kształtu rygli (zwiększono ich powierzchnię przylegania, zmieniono kształt tylnej podpory, wydłużono poduszkę podpoliczkową (bakę) oraz przeniesiono skrzydełko bezpiecznika na lewą stronę broni)[2].

W następnych latach odbywały się kolejne serie testów WKW Wilk i trwało doskonalenie tej broni. W 2005 roku na zamówienie MON miało powstać pierwsze 10 egzemplarzy seryjnych WKW Wilk. Przewidziano je dla IV zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Iraku, służącej od 2005 roku[7]. W związku z planowanym przyjęciem do uzbrojenia karabin otrzymał także nową nazwę Tor.

W 2008 roku MON zakupił w ZM Tarnów kolejną partię 30 wkbw Tor[8].

W 2017 roku w Zakładach Mechanicznych „Tarnów” opracowano z myślą o odbiorcy zagranicznym zmodyfikowaną odmianę określaną roboczo jako Tor Export lub Tor 2. W porównaniu ze standardowym Torem otrzymała ona krótszą lufę, a masę broni zmniejszono o około 3 kg[9].

Seryjne karabiny Tor

Efektem dalszych prac rozwojowych nad WKW TOR-12,7 został wielkokalibrowy karabin wyborowy ZMT WKW.50. Według producenta zmiany konstrukcyjne pozwoliły zmniejszyć masę oraz poprawić funkcjonalność, ergonomię i bezpieczeństwo użytkowania. WKW.50 ma masę 14 kg, długość 1302 mm i lufę długości 820 mm. Jest przeznaczony do rażenia celów punktowych na odległość do 1700 m oraz sprzętu technicznego na odległość do 2000 m[1].

13 czerwca 2023 roku Agencja Uzbrojenia zawarła z Zakładami Mechanicznymi „Tarnów” umowę na dostawę kolejnych kilkudziesięciu karabinów TOR-12,7 dla Sił Zbrojnych RP. Wartość kontraktu wyniosła około 14 mln zł brutto, a dostawy przewidziano na 2024 rok[3].

Na początku lutego 2026 roku Zakłady Mechaniczne „Tarnów” zawarły kontrakt eksportowy na dostawy uzbrojenia do nieujawnionego państwa Afryki Środkowo-Wschodniej. Zamówienie objęło m.in. karabiny WKW-50 wraz z amunicją, a także karabiny wyborowe Alex-338 i lekkie moździerze LMC[10][11].

Użycie

[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym ujawnionym użytkownikiem eksportowym Torów został Wietnam. Według polskiego zgłoszenia do Rejestru broni konwencjonalnej ONZ w 2014 roku do Wietnamu wyeksportowano 50 karabinów. W 2019 roku wietnamska telewizja wojskowa QPVN opublikowała materiał przedstawiający użycie Torów przez żołnierzy pułku Gia Dinh podległego 7. Okręgowi Wojskowemu Wietnamskiej Armii Ludowej[9].

Ograniczona liczba karabinów Tor została przekazana Siłom Zbrojnym Ukrainy podczas rosyjskiej inwazji w 2022 roku[12]. Publicznie dostępne nagrania dokumentujące użycie polskich karabinów TOR przez ukraińskich żołnierzy pojawiły się w czerwcu 2022 roku[13].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Katalog produktowy – WKW TOR-12,7, ZMT WKW.50 [online], Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A., 2022 [dostęp 2026-10-01] [zarchiwizowane z adresu 2022-07-02].
  2. 1 2 3 4 Kolejne karabiny Tor 12,7 do Wojska Polskiego [online], MILMAG, 17 kwietnia 2023 [dostęp 2026-10-01].
  3. 1 2 Broń maszynowa i wyborowa dla Wojska Polskiego [online], Agencja Uzbrojenia, 13 czerwca 2023 [dostęp 2026-10-01].
  4. 1 2 3 Wojciech Furmanek i inni, Najnowsze uzbrojenie Wojska Polskiego. Siły lądowe, Warszawa: Bellona, 2018, s. 59, ISBN 978-83-11-15509-1.
  5. 1 2 3 Remigiusz Wilk, Połączyć pasję z pracą [online], Projektowanie i Konstrukcje Inżynierskie, 2 kwietnia 2011 [dostęp 2026-10-01].
  6. 1 2 Grzegorz Hołdanowicz, Wilk dojrzewa [online], Raport – Wojsko Technika Obronność, kwiecień 2004 [dostęp 2026-10-01].
  7. ↑ Andrzej Kiński. Nowy sprzęt dla IV. zmiany PKW w Iraku. „Nowa Technika Wojskowa”. 10/2004, s. 10. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1230-1655.
  8. ↑ Zakupy Beryli i UKM-2000P, wyd. 2008-09-08, altair.com.pl [zarchiwizowane z adresu 2009-09-23].
  9. 1 2 Wietnam ujawnia Tory [online], MILMAG, 6 grudnia 2019 [dostęp 2026-10-01].
  10. ↑ Polskie karabiny i moździerze dla odbiorcy z Afryki [online], Altair, 17 lutego 2026 [dostęp 2026-10-01].
  11. ↑ Product Catalog. Proven Solutions for Modern Armed Forces [online], Polska Grupa Zbrojeniowa, 2023, s. 99–100 [dostęp 2026-10-01].
  12. ↑ Przemysław Juraszek. Ciekawe egzemplarze broni strzeleckiej w wojnie na Ukrainie. „Wojsko i Technika”. Nr 3/2023, s. 50-51, marzec 2023. Warszawa: Zespół Badań i Analiz Militarnych.
  13. ↑ Juliusz Sabak, Polski karabin wyborowy TOR na Ukrainie [online], Defence24, 14 czerwca 2022 [dostęp 2026-10-01].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]