Przejdź do zawartości

Michael J. Fox

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Michael J. Fox
Ilustracja
Michael J Fox (2020)
Imię i nazwisko

Michael Andrew Fox

Data i miejsce urodzenia

9 czerwca 1961
Edmonton

Zawód

aktor, pisarz, producent filmowy, aktywista

Współmałżonek

Tracy Pollan
(od 1988)

Lata aktywności

1978–2020 (aktor)
od 2000 (aktywista)

Odznaczenia
Order Kanady – Oficer (Officer) Lifetime Artistic Achievement Award Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Faksymile
Podpis aktora
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa
Michael J. Fox z żoną Tracy Pollan, 1988

Michael Andrew Fox, lepiej znany jako Michael J. Fox[a] (ur. 9 czerwca 1961 w Edmonton) – kanadyjsko–amerykański aktor, producent filmowy, pisarz i aktywista. Odtwórca roli Marty’ego McFly w trylogii Powrót do przyszłości (1985–1990).

16 grudnia 2002 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7021 Hollywood Boulevard[1][2].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata życia

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Edmonton w prowincji Alberta jako syn Phyllis Evelyn (z domu Piper) i Williama Nelsona Foxa (zm. 1990)[3]. Jego ojciec służył w Kanadyjskich Siłach Zbrojnych[4], a matka była urzędniczką płacową i aktorką. Jego rodzina miała pochodzenie irlandzkie, angielskie i szkockie[5]. Ma brata, Steve’a, i siostry Jackie i Kelli, poza tym miał siostrę, Karen (zm. 1985)[6]. Mieszkał z rodziną w różnych miastach i miasteczkach w całej Kanadzie ze względu na karierę ojca, a w 1971 przeniósł się z nimi do Burnaby.

Ukończył Burnaby Central Secondary School[7]. Będąc w trzeciej klasie liceum, porzucił szkołę, by rozwijać karierę aktorską w Los Angeles[8]. W 1993 zdał General Educational Development, egzamin uznawany za odpowiednik dyplomu ukończenia liceum[9].

Kariera

[edytuj | edytuj kod]

W latach 70. trenował lacrosse i grał w lidze A[10]. W wieku 15 lat przyjął rolę Jamiego Romano, 12-letniego młodszego siostrzeńca Leo w sitcomie CBC Leo i ja (1978). W 1979 przeniósł się do Los Angeles, by rozwijać karierę aktorską[11]. Wystąpił w komedii Szaleństwa o północy (1980) i dramacie sensacyjnym Marka L. Lestera Klasa 1984 (1982). Rozpoznawalność wśród telewidzów zyskał dzięki roli Alexa P. Keatona, najstarszego dziecka Stevena i Elyse Keatonów (Michael Gross i Meredith Baxter) w sitcomie NBC Więzy rodzinne (1982–1989)[12], za którą otrzymał cztery nagrody Primetime Emmy (1986–1988), srebrną nagrodę niemieckiego magazynu „Bravo” (1985)[13], Nickelodeon Kids’ Choice Awards (1988) i Złoty Glob dla najlepszego aktora w serialu komediowym lub musicalu (1989)[14]. Wykreował główną rolę pisarza Jamie’ego Conwaya w dramacie Jamesa Bridgesa Jasne światła, wielkie miasto (1988)[15]. Zagrał szeregowca Maksa Erikssona, jednego z głównych bohaterów dramatu wojennego Briana De Palmy Ofiary wojny (1989)[16]. Zasłynął rolą Marty’ego McFly w trylogii Powrót do przyszłości[17]. W 1991 był ósmym najlepiej opłacanym aktorem na świecie, z honorarium w wysokości 4 mln dol.[18]

W 1991 lekarze zdiagnozowali u niego chorobę Parkinsona[19], ale mimo to przez kilka następnych lat kontynuował pracę z branży filmowej. W latach 1996–2000 pojawiał się w roli Michaela Flaherty’ego w serialu Spin City[b]. Zagrał w filmach: Prezydent: Miłość w Białym Domu (1995)[20] i Marsjanie atakują! (1996) oraz użyczył głosu tytułowym postaciom w filmach: Stuart Malutki (1999) i Atlantyda. Zaginiony ląd (2001). W 1998 oznajmił, że z powodu choroby opuszcza serial Spin City[c] i kończy karierę aktorską[21]. W 2000 założył The Michael J. Fox Foundation for Parkinson’s Resarch, fundację działającą na rzecz badań nad chorobą Parkinsona[22]; w 2017 uruchomił program internetowy Fox Insight, dzięki któremu parkinsonicy mogą dzielić się swoimi doświadczeniami z chorobą[23].

Mimo wcześniejszych zapowiedzi zakończenia kariery aktorskiej pozostał w branży filmowej. Zagrał przedsiębiorcę Bakera w komediodramacie Boba Gale’a Ale jazda! (2002). Napisał scenariusz filmu telewizyjnego Hench at Home (2003). W 2004 pojawił się w roli doktora Kevina Caseya, ekscentrycznego neurochirurga z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, w dwóch odcinkach serialu Hoży doktorzy[24]. W 2006 za gościnny występ w roli chorego na raka Daniela Posta w serialu Orły z Bostonu otrzymał nominację do nagrody Emmy dla wybitnego aktora drugoplanowego w serialu dramatycznym[25]. Nagrodę w tejże kategorii otrzymał w 2009 za rolę Dwighta, zgorzkniałego lekomana, alkoholika i seksoholika cierpiącego na paraplegię, w pięciu odcinkach serialu Wołanie o pomoc[26]. w latach 2009–2016 grał drugoplanową rolę adwokata Louisa Canninga, który porusza się na wózku inwalidzkim, w 26 odcinkach serialu Żona idealna[27]. W 2009 został bohaterem filmu dokumentalnego The Adventures of the Incurable Optimist[28]. W 2012 został ponownie nominowany do nagrody Emmy[potrzebny przypis], tym razem za gościnny występ w serialu Pohamuj entuzjazm[29]. Wystąpił jako prezenter telewizyjny z chorobą Parkinsona w serialu The Michael J. Fox Show (2013)[30]. Zagrał adwokata, który reprezentuje rząd podczas próby usunięcia prezydenta Stanów Zjednoczonych z urzędu na mocy 25. poprawki do Konstytucji USA, w pięciu odcinkach drugiego sezonu serialu Designated Survivor (2018)[15]. Wystąpił w epizodycznej roli nauczyciela fizyki C.J. Walter, głównej bohaterki filmu science-fiction Stefona Bristola Do zobaczenia wczoraj (2019)[31]. W 2020 powrócił do roli adwokata Louisa Canninga w czwartym sezonie serialu Sprawa idealna, spin-offie Żony idealnej[32].

Wydał trzy książki autobiograficzne: Lucky Man (pol. Szczęśliwy facet), Always Looking Up: The Adventures of an Incurable Optimist (2009; pol. Nieuleczalny optymista: Zawsze patrząc w górę) i No Time Like The Future (2020; pol. Nie ma jak przyszłość).

W 2023 powstał o nim film biograficzny Nieustannie: Historia Michaela J. Foksa (ang. Still: A Michael J. Fox Movie) zrealizowany przez Apple TV+[33].

Na początku 2025 został odznaczony przez prezydenta Joe Bidena Prezydenckim Medalem Wolności.

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

W 1988 ożenił się z aktorką Tracy Pollan, z którą ma czwórkę dzieci: syna Sama Michaela (ur. 30 maja 1989) i trzy córki: bliźniaczki Aquinnah Kathleen i Schuyler Frances (ur. 15 lutego 1995) oraz Esmé Annabelle (ur. 3 listopada 2001). Mieszka w apartamencie na Upper East Side na Manhattanie[34].

Od 1991 jest abstynentem[35]. W 1998 przeszedł talamotomię[36], zabieg ablacyjny polegający na uszkodzeniu małego obszaru we wzgórzu, aby przerwać nieprawidłowe obwody mózgowe i zredukować objawy (drżenie) w chorobie Parkinsona[36]. W 2020 ujawnił, że przeszedł także operację usunięcia wyściółczaka piersiowego odcinka rdzenia kręgowego[37].

Wspiera Partię Demokratyczną[38].

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]

Aktor

[edytuj | edytuj kod]

Producent

[edytuj | edytuj kod]

Reżyser

[edytuj | edytuj kod]

Scenarzysta

[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Inicjał J w jego nazwisku jest poświęcony aktorowi Michaelowi J. Pollardowi[47].
  2. ↑ Jego miejsce zajął Charlie Sheen[45].
  3. ↑ Oprócz zdiagnozowanej choroby Parkinsona aktor zmaga się ze skutkami uzależnienia od alkoholu[45][46].

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]
  • Michael J. Fox: Lucky Man: A Memoir. Nowy Jork: Hyperion, 2002, s. 288. ISBN 978-0-7868-6764-6.
  • Michael J. Fox: Always Looking Up: The Adventures of an Incurable Optimist. Nowy Jork: Hyperion, 2009, s. 288. ISBN 978-1-4013-0338-9.
  • Michael J. Fox: A Funny Thing Happened on the Way to the Future: Twists and Turns and Lessons Learned. Nowy Jork: Grand Central Publishing, 2010, s. 112. ISBN 978-1401323868.
  • Michael J. Fox: No Time Like the Future: An Optimist Considers Mortality. Nowy Jork: Flatiron Books, 2020, s. 256. ISBN 978-1-2502-6561-6.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Michael J. Fox. Walk of Fame. [dostęp 2025-01-06]. (ang.).
  2. ↑ David Ferrell, Hollywood Star Walk: Michael J. Fox, Actor, „Los Angeles Times”, 11 lutego 2010 [dostęp 2025-01-06] (ang.).
  3. ↑ Michael J. Fox Biography (1961-). Film Reference. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).
  4. ↑ Fox 2022 ↓, s. 92.
  5. ↑ Michael J. Fox What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).
  6. ↑ Fox 222 ↓, s. 107–108.
  7. ↑ Michael J. Fox Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).
  8. ↑ Fox 2022 ↓, s. 160–161.
  9. ↑ Fox 2022 ↓, s. 24.
  10. ↑ Fox 2022 ↓, s. 159–160.
  11. ↑ Fox 2022 ↓, s. 161.
  12. ↑ Fox 2022 ↓, s. 239.
  13. ↑ Die Otto sieger 1985. Bravo-Archiv.de. [dostęp 2025-01-06]. (niem.).
  14. ↑ Michael J. Fox Awards. FamousFix. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).
  15. 1 2 Fox 2022 ↓, s. 289.
  16. ↑ Fox 2022 ↓, s. 94.
  17. ↑ Michael J. Fox. Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).
  18. ↑ Peter Beresford: Hollywood. Romanse i skandale. Ring, 1991, s. 120–121. OCLC 830999173. (pol.).
  19. ↑ Fox 2022 ↓, s. 123.
  20. ↑ Fox 2022 ↓, s. 196.
  21. ↑ Fox 2022 ↓, s. 38.
  22. ↑ Fox 2022 ↓, s. 22, 304.
  23. ↑ Fox 2022 ↓, s. 223.
  24. ↑ Fox 2022 ↓, s. 38–41.
  25. ↑ Fox 2022 ↓, s. 43–44.
  26. ↑ Fox 2022 ↓, s. 45–46.
  27. ↑ Fox 2022 ↓, s. 49.
  28. ↑ Fox 2022 ↓, s. 57.
  29. ↑ Fox 2022 ↓, s. 47.
  30. ↑ Fox 2022 ↓, s. 287.
  31. ↑ Fox 2022 ↓, s. 204–205, 280–281.
  32. ↑ Fox 2022 ↓, s. 290.
  33. ↑ Nieustannie: Historia Michaela J. Foksa w bazie Filmweb
  34. ↑ Fox 2022 ↓, s. 98.
  35. ↑ Fox 2022 ↓, s. 20.
  36. 1 2 Fox 2022 ↓, s. 133.
  37. ↑ Fox 2022 ↓, s. 128–129, 156.
  38. ↑ Fox 2022 ↓, s. 242.
  39. ↑ Mr. Michael J. Fox. gg.ca. [dostęp 2025-01-05]. (ang.).
  40. ↑ Michael J. Fox among Order of Canada inductees. cbc.ca, 27 maja 2021. [dostęp 2025-01-05]. (ang.).
  41. ↑ Award Recipients. Michael J. Fox. ggpaa.ca. [dostęp 2025-09-02]. (ang.).
  42. ↑ President Biden Announces Recipients of the Presidential Medal of Freedom. whitehouse.gov, 4 stycznia 2025. [dostęp 2025-01-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-04)]. (ang.).
  43. ↑ Donald Judd: Biden holds final Medal of Freedom ceremony, honoring Hillary Clinton, Bono and more. cnn.com, 4 stycznia 2025. [dostęp 2025-01-05]. (ang.).
  44. ↑ Messi, Bono i Hillary Clinton z Medalem Wolności od Joe Bidena [online], Rzeczpospolita [dostęp 2025-01-05].
  45. Bernard Weinraub: Charlie Sheen Delivers A New Spin To ‘Spin City’. The New York Times, 2001-05-07. [dostęp 2023-01-26]. (ang.).
  46. BJS, ADOM: Znany aktor z „Powrotu do przyszłości” przyznał się do alkoholizmu. „Piłem, żeby uciec”. TVPInfo, 2023-01-22. [dostęp 2023-01-26]. (pol.).
  47. Hal Erickson: Michael J. Fox Biography. AllMovie. [dostęp 2022-05-21]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Portret na życzenie: Michael J. Fox. „Film”. nr 50 (1954/XLI), s. 24, 14 grudnia 1986. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Avik Gilboa. Fox się zmienia. „Film”. nr 26 (2199/XLVI), s. 16, 8 września 1991. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Witold Bobiński. To tylko gra. „Film”. nr 11 (2226/XLVII), s. 8–9, 15 marca 1992. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Kasia Noel. Portret na życzenie: Michael J. Fox. „Film”. nr 1 (2340/XLI), s. 97, styczeń 1997. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
  • Michael J. Fox: Nie ma jak przyszłość. Robert J. Szmidt (tłum.). Wydawnictwo Insignis, 2022. ISBN 978-83-66873-67-4.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_J._Fox&oldid=80446255”