Wędrowczynka
| Melloina | |||
| Brignoli, 1985 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Rodzina |
wędrowczynkowate | ||
| Rodzaj |
wędrowczynka | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Melloa gracilis Schenkel, 1953 | |||
| Synonimy | |||
| |||
Wędrowczynka[1] (Melloina) – rodzaj pająków z infrarzędu ptaszników, jedyny z monotypowej rodziny wędrowczynkowatych[2] (Glabropelmatidae). Obejmuje pięć opisanych gatunków. Zamieszkują południe Ameryki Centralnej i północny zachód Ameryki Południowej.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Pająki te mają karapaks o wzgórku ocznym w przeciętnym stopniu wyniesionym[3], niższym niż u Paratropididae[4]. Spód prosomy cechuje się przednimi płatami szczękowymi wyraźnymi[3], ale nie wystającymi silnie[4], dłuższymi niż u ptasznikowatych, ale krótszymi niż u Paratropididae[3]. Wszystkie odnóża[3][4], a u samic także nogogłaszczki wyposażone są w przypazurkowe kępki cienkich włosków[3]. Wszystkie nadstopia i stopy pozbawione są skopuli. Jest to jedyny rodzaj w całym infrarzędzie, który ma przypazurkowe kępki włosków przy jednoczesnym całkowitym braku skopuli[3][4]. U samców obecne są natomiast na dwóch pierwszych parach odnóży pseudoskopule[4]. Stopy wyposażone są w kolce[3]. Podobnie jak u ptasznikowatych na wszystkich odnóżach występują trichobotria maczugowate[4].
Ekologia i występowanie
[edytuj | edytuj kod]Pająki te zasiedlają wiecznie zielone lasy, gdzie kopią nory, zwłaszcza w podłożu błotnistym, a także jaskinie[3][1].
Rodzaj neotropikalny, znany z Panamy, Kolumbii i Wenezueli[5][1].
Taksonomia i ewolucja
[edytuj | edytuj kod]Takson ten wprowadzony został po raz pierwszy w 1953 roku przez Ehrenfrieda Schenkela na łamach „Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel” pod nazwą Melloa. Gatunkiem typowym wyznaczona została M. gracilis, opisana w tej samej publikacji[6][5]. Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego mello, oznaczającego „włóczęgę”[1].
Melloa okazała się jednak młodszym homonimem nazwy użytej dla rodzaju kosarzy[7][4][1]. W związku z tym w 1985 roku Paolo Marcello Brignoli na łamach „Bulletin of the British Arachnological Society” wprowadził dla omawianego taksonu nową nazwę Melloina[7]. Niezależnie od niego, jeszcze w tym samym roku, acz później, nową nazwę, Glabropelma, wprowadził dlań Robert Raven na łamach „Bulletin of the American Museum of Natural History”[8]. Glabropelma stała się więc obiektywnym młodszym synonimem Melloina, a stosownej synonimizacji dokonał w 1989 roku Norman I. Platnick[9][5].
Omawiany rodzaj początkowo sklasyfikowany został w rodzinie ptasznikowatych[6][5]. W 1985 roku Raven przeniósł go do rodziny Paratropididae, wyróżniając dla niego podrodzinę Glabropelmatinae[8]. W 2020 roku Andre Mori i Rogerio Bertani przenieśli go z powrotem do ptasznikowatych na podstawie wyników morfologicznej analizy kladystycznej, w których to zajął on pozycję siostrzaną dla rodzaju całoprzędka (Holothele), acz ze słabym wsparciem statystycznym[10][4]. Przeniesienie to skrytykowali w 2022 roku Victoria E. Goloboff-Szumik i Duniesky Ríos-Tamayo po reanalizie macierzy danych z pracy Moriego i Bertaniego[3]. W 2025 roku Carlos Perafán, Laura Montes de Oca i Fernando Pérez-Miles na łamach „Journal of Natural History” wyróżnili dla Melloina nową, monotypową rodzinę Melloinidae; jako pierwsi przeprowadzili obejmującą ten rodzaj analizę filogenetyczną uwzględniającą dane molekularne[4]. Jako że takson rangi rodzinowej od omawianego rodzaju pierwszy utworzył Raven w 1985 roku, nazwa rodziny skorygowana została w 2026 roku przez Perafána, Montes de Ocę i Péreza-Milesa na Glabropelmatidae[11].
Do rodzaju zalicza się pięć opisanych gatunków[5][2]:
- Melloina condesa Perafán, Montes de Oca et Pérez-Miles, 2025 – wędrowczynka hrabina
- Melloina gracilis (Schenkel, 1953) – wędrowczynka smukła
- Melloina pacifica Echeverri, Gómez Torres, Pinel et Perafán, 2023 – wędrowczynka pacyficzna
- Melloina rickwesti Raven, 1999 – wędrowczynka panamska
- Melloina santuario Bertani, 2013 – wędrowczynka wenezuelska
Według wyników morfologiczno-molekularnej analizy filogenetycznej opublikowanych w 2025 roku przez Perafána, Montes de Ocę i Péreza-Milesa wędrowczynkowate zajmują pozycję siostrzaną względem ptasznikowatych, tworząc z nimi klad siostrzany dla Barychelidae[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 Dominik Szymański, Dawid Szymański, Jakub Kilijanek, Krzysztof Lis, Ptasznikowate (Theraphosidae). Etymologia nazw naukowych i propozycja nazw zwyczajowych, Kraków: Ridero, 14 marca 2025, s. 148–149, ISBN 978-83-8414-021-5 (pol.).
- 1 2 Dominik Szymański, Dawid Szymański, Jakub Kilijanek, Krzysztof Lis, Ptasznikowate (Theraphosidae) – etymologia nazw naukowych i propozycja nazw zwyczajowych. Dodatek I – aktualizacja na rok 2025 [online], Terrarium.com.pl [dostęp 2026-10-17].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Victoria E. Goloboff-Szumik, Duniesky Ríos-Tamayo. Description of the female of Melloina gracilis (Schenkel, 1953) (Mygalomorphae: Theraphosidae) with comments on the familial placement of Melloina. „Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, Nueva Serie”. 24 (2), s. 249–255, 2022. DOI: 10.22179/REVMACN.24.781.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Carlos Perafán, Laura Montes de Oca and Fernando Pérez-Miles. An integrative study of a new species of Melloina Brignoli: an additional support for Melloinidae new family (Araneae: Mygalomorphae). „Journal of Natural History”. 59 (37-40), s. 2337–2353, 2025. DOI: 10.1080/00222933.2025.2555445.
- 1 2 3 4 5 Glabropelmatidae Raven, 1985. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2026-10-18].
- 1 2 Ehrenfried Schenkel. Bericht über einige Spinnentiere aus Venezuela. „Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel”. 64, s. 1–57, 1953.
- 1 2 Paolo Marcello Brignoli. On some generic homonymies in spiders (Araneae). „Bulletin of the British Arachnological Society”. 6, s. 380, 1985.
- 1 2 Robert J. Raven. The spider infraorder Mygalomorphae (Araneae): cladistics and systematics. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 182, s. 1–180, 1985.
- ↑ Norman I. Platnick: Advances in spider taxonomy 1981-1987: a supplement to Brignoli's A catalogue of the Araneae described between 1940 and 1981. Manchester University Press, 1989, s. 112.
- ↑ Andre Mori, Rogerio Bertani. Revision and cladistic analysis of Psalistops Simon, 1889, Trichopelma Simon, 1888 and Cyrtogrammomma Pocock, 1895 (Araneae: Theraphosidae) based on a cladistic analysis of relationships of Theraphosidae, Barychelidae and Paratropididae. „Zootaxa”. 4873 (1), s. 1–132, 2020. DOI: 10.11646/zootaxa.4873.1.1.
- ↑ Carlos Perafán, Laura Montes de Oca and Fernando Pérez-Miles. On the validity of Glabropelmatidae Raven, 1985 (Araneae: Mygalomorphae): a replacement name for Melloinidae Perafán, Montes de Oca and Pérez-Miles, 2025. „Journal of Natural History”. 60 (21-24), s. 1239–1241, 2026. DOI: 10.1080/00222933.2026.2661983.
