Kirghizistan

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Ël Kirghizistan (an kirghiz: Кыргызстан), ofissialment Repùblica Kirghisa (Кыргыз Республикасы), a l'é un pais sensa sboch al mar dl'Asia central. A l'é 'l pais pì a nòrd dël Tagikistan e a l'é conossù për ij sò paesagi montagnos (ël 95% dël teritòri a l'é quatà da montagne). A confin-a con Kazakistan a nòrd, Cin-a a est, Uzbekistan a òvest, e Tagikistan a sud. La capital e la sità pì popolà a l'é Bishkek. A l'ha na surfassa ëd 199.949 km² e a conta 7.200.000 abitant (2024).

Anté ch'as treuva

Ël Kirghizistan a l'é në stat montagnos, con ij pich pi àut dël Tien Shan (Montagne dël Cel). A l'ha 'l Lagh Issyk-Kul (scond lagh pi gròss dël mond për volum d'eva dossa, dòp ël Lagh Bajkal), ch'a l'é 'n leu ëd turism amportant.

Stòria

Ël Kirghizistan a l'é stàit popolà dai kirghiz, na tribù nòmada d'orìgin tùrcica, a parte dal sécol ch'a fa XV. Dël 1876 a l'é stàit anetù a l'Imperi Russ. Dël 1936 a l'é dventà la Repùblica Socialista Soviética Kirghisa (part dl'Union Soviética). Dël 1991, dòp la dësgregassion dl'URSS, a l'ha diciarà l'indipendensa.

Organisassion polìtica

Ël Kirghizistan (nòm ofissial: Кыргыз Республикасы) a l'é na repùblica unitaria. Dël 2005 a l'ha avù la Rivolussion dij Tulipan, ch'a l'ha campà giù ël president Askar Akayev. Dël 2010, na sconda arvira a l'ha fàit scapé ël president Kurmanbek Bakiyev. Ël president atual a l'é Sadyr Japarov (dal 2021). Ël prim ministr a l'é Akylbek Japarov (dal 2021). Le lenghe ufissiaj a son ël kirghiz e 'l russ.

Economìa

L'economìa a l'é basà an sl'agricoltura (coton, forment, tabach), l'anlevament (feje, crave, cavaj), la minerìa (òr, carbon) e le rimesse dij imigrà kirghiz an Russia e Kazakistan.

Anliure