Lockheed AC-130

AC-130 Gunship
4. Özel Harekât Filosundan bir AC-130J gunship
Türü	Hava saldırı uçağı ve özel kuvvetler ekipleri için yakın hava desteği gunship uçağı
Ulusal köken	ABD
Üretici	Lockheed Martin Boeing
İlk uçuş	1967, AC-130A ile
Hizmete giriş	AC-130A: 1968 AC-130H: 1969 AC-130U: 1995 AC-130W: 2012 AC-130J: 2017
Hizmetten çıkış	AC-130A: 1995 AC-130H: 2015 AC-130U: 2020 AC-130W: 2022
Durumu	Hizmette (AC-130J ile)
Ana kullanıcı	Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri
Gelişimi	Lockheed C-130 Hercules Lockheed Martin C-130J Super Hercules

Lockheed AC-130 gunship, C-130 Hercules nakliye, sabit kanatlı uçağının ağır silahlı, uzun ömürlü, yer saldırı varyantıdır. Gelişmiş sensörler, navigasyon ve atış kontrol sistemleri ile entegre edilmiş çok çeşitli kara saldırı silahları taşır. Diğer modern askerî sabit kanatlı uçakların aksine AC-130 görsel hedeflemeye dayanır. Geniş profili ve 7,000 feet (2,100 m) civarındaki düşük çalışma irtifaları onu kolay bir hedef hâline getirdiğinden, yakın hava desteği görevleri genellikle geceleri uçurulur.

Gövde Lockheed Martin tarafından üretilirken, Boeing gunship'e dönüştürme ve uçak desteğinden sorumludur. Vietnam Savaşı sırasında "Project Gunship II" olarak geliştirilen AC-130, Douglas AC-47 Spooky ya da "Gunship I "in yerini almıştır. Tek operatör AC-130J Ghostrider kullanan Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'dir. Yakın hava desteği rolleri arasında kara birliklerini desteklemek, konvoylara eşlik etmek ve kentsel operasyonlar yer alır. Hava müdahale görevleri planlı hedeflere ve fırsat hedeflerine karşı yürütülür. Kuvvet koruma görevleri hava üslerini ve diğer tesisleri savunmayı içerir. AC-130J'ler Hurlburt Field, Florida ve Cannon AFB, New Mexico'da konuşludur; gunship'ler dünya çapında konuşlandırılabilir. Filolar, Amerika Birleşik Devletleri Özel Operasyonlar Komutanlığı'nın bir bileşeni olan Hava Kuvvetleri Özel Operasyonlar Komutanlığı'nın (AFSOC) bir parçasıdır.

AC-130'un basınçsız bir kabini vardır ve silahlar gövdenin iskele tarafından ateşlenecek şekilde monte edilmiştir. Bir saldırı sırasında, gunship hedefin etrafında geniş bir daire çizerek bir pilon dönüşü gerçekleştirir, böylece geleneksel bir bombardıman saldırısından çok daha uzun süre ateş edebilir. AC-130H Spectre iki adet 20 mm M61 Vulcan topu, bir adet L/60 Bofors 40 mm topu ve M137 105 mm topu ve M102 obüsünden M37 geri tepme mekanizması ile silahlandırılmıştı; 1994'ten sonra 20 mm toplar kaldırıldı. Yükseltilmiş AC-130U Spooky, Spectre'nin iki adet 20 mm topu yerine 25 mm GAU-12 Equalizer topuna, geliştirilmiş bir atış kontrol sistemine ve artırılmış mühimmat kapasitesine sahiptir. Yeni AC-130J, MC-130J Commando II özel operasyon tanker uçağına dayanıyordu. AC-130W Stinger II, hassas saldırı paketi de dahil olmak üzere yükseltmelerle modifiye edilmiş bir C-130H'dir.

Geliştirme

Kökeni

Vietnam Savaşı sırasında C-130 Hercules, görev dayanıklılığını artırmak ve mühimmat taşıma kapasitesini artırmak için Douglas AC-47 Spooky gunship'in (Project Gunship I) yerini almak üzere seçildi. Helikopterlerden daha hızlı uçabilen ve yüksek irtifalarda mükemmel havada kalma süresine sahip olan pilon dönüşünün kullanılması AC-47'nin yerdeki tek bir noktaya sürekli ve isabetli ateş açmasını sağlamıştır.

AC-130H Spectre 1988 yılında Hurlburt Field, Florida yakınlarında

1967 yılında JC-130A 54-1626, AC-130A savaş gemisi prototipine dönüştürülmek üzere seçildi (Gunship II Projesi). Değişiklikler Wright-Patterson Hava Kuvvetleri Üssü'nde Havacılık Sistemleri Bölümü tarafından yapıldı. Ön kapıya doğrudan görüşlü bir gece görüş teleskopu yerleştirildi, sol tekerlek yuvasının ön kısmına erken bir ileri görüşlü kızılötesi cihaz yerleştirildi, minigun'lar ve döner toplar sol taraf boyunca aşağıya ve arkaya bakacak şekilde sabitlendi. Analog ateş kontrol bilgisayarı prototipi Wright-Patterson AFB'deki USAF Aviyonik Laboratuvarında Kraliyet Hava Kuvvetleri Kanat Komutanı Tom Pinkerton tarafından el yapımı olarak üretilmiştir. Prototipin uçuş testleri öncelikle Eglin Hava Kuvvetleri Üssü'nde gerçekleştirilmiş, ardından daha ileri testler ve modifikasyonlar yapılmıştır. Eylül 1967'de uçak savaş testlerine hazır olarak sertifikalandırıldı ve 90 günlük bir test programı için Güney Vietnam'daki Nha Trang Hava Üssüne uçuruldu. AC-130 daha sonra AC-119 Shadow (Project Gunship III) ile desteklendi, ancak daha sonra bu uçağın gücünün yetersiz olduğu kanıtlandı.

Yedi uçak daha 1968'de AC-130 prototipi gibi "Plain Jane" konfigürasyonuna dönüştürüldü ve bir uçak 1969'da "Sürpriz Paket" yenilemesini aldı. Sürpriz Paket yükseltmesi en son 20 mm döner otomatik topları ve 40 mm Bofors topunu içeriyordu, ancak 7.62 mm yakın destek silahı yoktu. Sürpriz Paket konfigürasyonu AC-130E'nin aviyonik sistemleri ve silahları için bir test yatağı görevi gördü. 1970 yılında "Pave Pronto" projesi kapsamında 10 AC-130A daha satın alındı. 1971 yazında Sürpriz Paket AC-130'lar Pave Pronto konfigürasyonuna dönüştürüldü ve yeni takma adları "Thor" oldu. Bunu "PAVE Spectre" projesi için C-130E'lerin AC-130E'lere dönüştürülmesi izledi. Proje isimleri ne olursa olsun, uçaklar daha yaygın olarak filonun çağrı işareti Spectre ile anılıyordu.

Son ve planlanan güncellemeler

İki adet 30 mm Bushmaster ile silahlandırılmış AC-130U, 2007

2007 yılında AFSOC, AC-130'ların silahlanmasını yükseltmek için bir program başlattı. Test programı AC-130U savaş gemilerindeki 25 mm GAU-12/U ve 40 mm Bofors toplarının iki adet 30 mm Mk 44 Bushmaster II topu ile değiştirilmesini planlıyordu. 2007 yılında Hava Kuvvetleri Bushmaster'lar için test platformu olarak dört adet AC-130U gunship'i modifiye etti. Bunlar AC-130U Plus 4 veya AC-130U+4 olarak adlandırıldı. Ancak AFSOC yeni topları AC-130U filosuna yerleştirme planlarını iptal etti. O zamandan beri silahları söküp orijinal 40 mm ve 25 mm topları yeniden taktı ve uçakları muharebe görevine geri döndürdü. AFSOC'un planlar, programlar, gereksinimler ve değerlendirmeler direktörü Tuğgeneral Bradley A. Heithold, 11 Ağustos 2008'de Bushmaster'ın "kullandığımız irtifada" testlerdeki isabetliliğiyle ilgili sorunlar nedeniyle çabanın iptal edildiğini söyledi. Ayrıca, programla ilgili hususların da kararı yönlendirdiğini söyledi.

Planlar, 105 mm M102 obüsün 120 mm M120 havan topunun kama yüklemeli bir varyantı ile olası değişimi için yapılmıştır. 120 mm'lik kama yüklemeli havan konsepti, daha fazla öldürücülük, hassas vuruş kabiliyeti, ikincil hasarda azalma ve yakın tehlike senaryolarında daha az zayiat ile şu anda mevcut olan mühimmatların kullanımında daha fazla esneklik sunmaktadır. Ayrıca, yeni AGM-114 Hellfire füzelerinin, Gelişmiş Hassas Öldürme Silah Sisteminin (Hydra 70 roketlerine dayalı) veya Viper Strike süzülme bombalarının kullanılması AC-130'un uzakta durma kabiliyetini önemli ölçüde artırabilir.

M120 120 mm havan topunun kavramsal kama yükleme varyantı, geleneksel M102 105 mm obüse göre birkaç önemli avantaja sahiptir. 100 mermi M102 105 mm obüs için 4,200 lb (1,900 kg) ağırlığındayken, M120 120 mm havan topu için 3,200 lb (1,500 kg) ağırlığındadır. Geri tepme yükü 105 mm obüste 10.900 lbf (48.000 N) iken M120 120 mm havanda 5.600 lbf'dir (25.000 N). M102 105 mm obüs için topun geri tepme ağırlığı 1,465 lb (665 kg) iken M120 120 mm havan için 1,315 lb (596 kg)'dir. M102 105 mm obüs için namlu basıncı 3.560 psi (24,5 MPa) iken M120 120 mm havan için 1.620 psi'dir (11,2 MPa).

2010 yılında Hava Kuvvetleri L-3 Communications ile sekiz adet MC-130W Combat Spear özel görev uçağına hassas vuruş paketleri ekleyerek onlara gunship benzeri bir saldırı kabiliyeti kazandırmak üzere 61 milyon dolarlık (2023'te ~83,2 milyon dolar) bir sözleşme imzaladı; bu tür donanımlı MC-130W'ler Ejderha Mızrakları olarak bilinmektedir. AFSOC bu uçakları yeni AC-130J'ler hizmete girene kadar AC-130 gunship'ler üzerindeki yüksek operasyonel talepleri hafifletmek için silahlandırmaktadır. MC-130W Ejderha Mızrağı 2011 yılında AC-130W Stinger II olarak yeniden adlandırılmıştır. Hassas vuruş paketleri 30 mm'lik bir top ve birkaç hassas güdümlü mühimmattan oluşmaktadır. Her birinin altında dört Hellfire füzesi, SDB veya SDB II için kanadın dış pilonuna raylar monte edilmiştir. Griffin A füzelerini ateşlemek için arka rampaya on adet ortak fırlatma tüpü (CLT) monte edilmiştir; uçakta uçuş sırasında yeniden yüklenebilen ilave füzeler depolanmaktadır. CLT'ler 6 inç (15 cm) çapında, 48 inç (1,2 m) uzunluğundaki tüplerin içine sığabilen diğer küçük mühimmatları ateşleyebilmektedir.

AC-130J Ghostrider, yeni inşa edilen MC-130J Combat Shadow II özel operasyon tankerlerine saldırı kabiliyeti kazandırmak için "hassas vuruş paketi" ile donatılmış 16 yeni savaş gemisi edinmeyi amaçlayan ve 2011-2015 mali yılları arasında 1.6 milyar dolar talep eden 2011 tarihli bir girişimden geldi. Bu sayede savaş gemisi filosunun büyüklüğü 33 uçağa yükselecekti ki bu da yaşlanan sekiz AC-130H'nin planlı olarak emekliye ayrılmasından sonra net sekiz uçaklık bir artış anlamına geliyordu. İlk uçak 2012 mali yılında satın alınacak, bunu 2013 mali yılında iki, 2014 mali yılında beş ve 2015 mali yılında son sekiz uçak izleyecekti. C-130'u elde tutma kararı, 16 adet Alenia C-27J Spartan için ayrılan fonun 2010 mali yılı bütçesinden çıkarılmasının ardından geldi.

AC-130J, Ejderha Mızrağı programının yolunu izleyecekti. 9 Ocak 2013 tarihinde Hava Kuvvetleri ilk MC-130J Combat Shadow II'yi AC-130J'ye dönüştürmeye başladı. İlk AC-130J 29 Temmuz 2015 tarihinde AFSOC'a teslim edildi. İlk AC-130J gunship'leri 30 Eylül 2017 tarihinde ilk operasyonel kabiliyete (IOC) ulaştı. AC-130J'nin iki planlı artışı vardır: Blok 10 konfigürasyonu dahili bir 30 mm top, küçük çaplı bombalar ve arka kargo kapısından fırlatılan lazer güdümlü füzeler içerir; ve Blok 20 konfigürasyonu 105 mm top, büyük uçak kızılötesi karşı önlemleri, kanada monte Hellfire füzeleri ve radyo frekansı karşı önlemleri ekler.

Hava Kuvvetleri AC-130J'ye 30 mm'lik top ve akıllı bombalara ek olarak 105 mm'lik bir top eklemeye karar verdi; mermiler SDB'leri atmaktan daha isabetli ve daha ucuzdu. AFSOC ayrıca 2022 yılına kadar AC-130J'de önceki Gelişmiş Taktik Lazer programına benzer bir yönlendirilmiş enerji silahı arayışına girmiştir. Bu silah 120 kW'a kadar, hatta potansiyel olarak 180-200 kW'lık bir ışın üretecek, yaklaşık 5,000 lb (2,300 kg) ağırlığında olacak, savunma amaçlı olarak uçaksavar füzelerini imha edecek ve saldırı amaçlı olarak iletişim kulelerini, tekneleri, arabaları ve uçakları vuracaktı. Bir lazer silahı AC-130J filosunun tamamı yerine sadece birkaç uçağa yerleştirilecekti; lazer 30 mm'lik topun yerine yan tarafa monte edilecekti. AFSOC, uçak gövdesinin yan tarafına bir lazer yerleştirmenin ışını bozacak kadar fazla hava türbülansı yaratacağını belirleyerek bu fikri sonunda eledi. Buna ek olarak, Lockheed AC-130'daki lazer silahı başarısızlıkla sonuçlanırken, Lockheed'in lazer modül sisteminin F-35 Müşterek Taarruz Uçağı'na entegrasyonu için konseptleri incelediğini söyledi. Diğer potansiyel eklemeler arasında havadan kalabalık kontrolü gerçekleştirmek için aktif bir inkâr sistemi ve bulut örtüsü üzerinden silah operatörlerine uzaktan video akışı ve koordinatlar sağlamak için CLT'lerden küçük insansız hava araçları bulunmaktadır. Taktik Araç Dışı Sensör (TOBS) olarak adlandırılan insansız hava araçları harcanabilir olacak ve kötü hava koşulları veya hava savunmasından uzak durma nedeniyle uçağın kendi göremediği hedefleri doğrulamak için programlanmış bir yörünge boyunca uçacaktır. AFSOC, TOBS görevi için başlangıçta Raytheon Coyote küçük İHA'sını kullanacaktı, çünkü bir saatlik dayanıklılığa sahip hazır bir tasarımdı, ancak 2019 yılına kadar dört saatlik dayanıklılık kapasitesine sahip yeni bir drone ile bu rolü yerine getirmeyi planladı.

Hava Kuvvetleri ayrıca CLT'lerden fırlatılabilecek ve 10.000 ft (3.000 m) üzerindeyken 120 km/s (70 mph) hızla giden kara araçlarını vurabilecek bir süzülme bombası edinmekle de ilgileniyordu. Haziran 2016'da Dynetics, taktik mühimmatını AC-130'a entegre etmek için SOCOM tarafından bir sözleşme imzaladı. GBU-69/B Küçük Süzülme Mühimmatı olarak adlandırılan silah 27 kg (60 lb) ağırlığındadır ve doğrudan çarpma veya seçilen bir yükseklikte patlayabilen 16 kilogramlık (35 lb) bir patlama-parçalanma savaş başlığı ile donatılmıştır; daha küçük olmasına rağmen, güçsüz olması, savaş başlığının Hellfire ve Griffin A füzelerindekilerden daha ağır olmasına izin verir, sırasıyla 9 kg (20 lb) ve 5.9 kg (13 lb). Güdüm, sahteciliği önleme yazılımına sahip bir GPS alıcısı ve terminal güdüm için WGU-59/B APKWS'den uyarlanmış dört adet dağıtık diyaframlı yarı aktif lazer arayıcı başlık tarafından sağlanmaktadır. Approval for fielding occurred in early 2017. Sahaya sürme onayı 2017'nin başlarında gerçekleşti. Dynetics, Haziran 2017'de 70 SGM'lik bir ilk parti teslim etmek için bir sözleşme imzaladı ve 1.000'e kadar satın alma planları yapıldı. SGM 20 mil (32 km) yol kat edebilir.

Geleceği

2023 itibarıyla AC-130 gunship'ler 56 yıldır özel operatörlere yakın hava desteği sağlamaktadır. Her ne kadar bu uçaklar silahlarında, sensör paketlerinde ve karşı tedbirlerinde yapılan sürekli iyileştirmelerle güncelliğini korusa da, yüksek izleri ve düşük hava hızları nedeniyle gelecekte izin verilmeyen ortamlarda hayatta kalmaları beklenmemektedir. Stratejik ve Bütçesel Değerlendirmeler Merkezi gibi askerî analistler, AFSOC'un düşük maliyetli tek kullanımlık insansız ve gizli saldırı uçaklarının bir karışımı da dahil olmak üzere gelecekteki tartışmalı savaş bölgelerinde faaliyet gösterme rolünü doldurmak için daha gelişmiş teknolojilere yatırım yapmasını önermişlerdir. AFSOC, AC-130J'yi gelişmiş düşmanlara karşı etkili hâle getirmek için 105 mm'lik topu çıkarmak ve uçağı küçük seyir füzeleri, bir AESA radarı ve uyarlanabilir görev ağı geliştirmeleri ile yükseltmek de dâhil olmak üzere bir dizi değişiklik yapmayı düşünüyor.

Tasarım

Bir AC-130U Spooky'nin Alt Tarafı

Genel Bakış

AC-130, yer hedeflerine karşı gelişmiş sensörler, seyrüsefer ve atış kontrol sistemleri ile entegre edilmiş bir dizi silah taşıyan ağır silahlı, uzun ömürlü bir uçaktır. Uzun bir süre boyunca, gece veya kötü hava koşullarında bir hedef alanı üzerinde hassas ateş gücü veya alan doygunluğu ateşi sağlayabilir. Sensör paketi bir elektro-optik görüntü sensörü, kızılötesi sensör ve radardan oluşur. Bu sensörler gunship'in dost kara kuvvetlerini ve hedefleri çoğu hava koşulunda görsel veya elektronik olarak tanımlamasını sağlar.

AC-130U, uzun menzilli hedef tespiti ve tanımlaması için bir sentetik açıklıklı radar olan AN/APQ-180 ile donatılmıştır. Gunship'in seyrüsefer cihazları arasında ataletsel seyrüsefer sistemleri ve bir küresel konumlandırma sistemi bulunmaktadır. AC-130U, 1990'larda geliştirilen ve aynı anda iki hedefe saldırabilmesini sağlayan teknolojileri kullanmaktadır. AC-130H'nin iki katı mühimmat kapasitesine sahiptir. AC-130U bazı operasyonları gün ışığında gerçekleştirse de, muharebe görevlerinin çoğu gece yürütülür. AC-130H'nin birim maliyeti 132,4 milyon ABD doları, AC-130U'nun maliyeti ise 190 milyon ABD dolarıdır (2001 mali yılı doları).

Geliştirmeler

AC-130U sensör paketi

Vietnam Savaşı döneminde, Pave Pronto modifikasyonlarını takip eden çeşitli AC-130 versiyonları, normalde batık denizaltıları tespit etmek için kullanılan Dünya'nın manyetik alanındaki yerel sapmaları algılayabilen, sol ön burun radomunda bulunan faz dizili bir antene sahip oldukça hassas bir pasif cihaz olan Black Crow (AN/ASD-5 olarak adlandırıldı) adlı bir manyetik anomali dedektör sistemi ile donatıldı. Kara Karga sistemi AC-130A/E/H'nin hedefleme bilgisayarlarına bağlanarak Ho Chi Minh Yolu boyunca yoğun orman yaprakları altına gizlenmiş Kuzey Vietnam kamyonlarının korumasız ateşleme bobinlerinin tespit edilmesini sağladı. Ayrıca hedefleri tanımlamak ve yerlerini belirlemek için yerdeki hava kontrolörlerinin elle tutulan verici sinyallerini de tespit edebiliyordu.

PGM-38/U geliştirilmiş 25 mm yüksek patlayıcı yangın çıkarıcı mermi, AC-130U Gunship'lerinin 25 mm GAU-12/U silahı için uzak menzil ve beka kabiliyeti görevlerini genişletmek için yaratılmıştır. Bu mermi mevcut PGU-25 HEI ve MIL-STD-1316'yı karşılamak için FMU-151/B olarak adlandırılan bir M758 tapasının bir kombinasyonudur. FMU-151, çok hassas menzil ile geliştirilmiş bir ateşleme gecikmesine sahiptir.

Operasyonel geçmiş

Vietnam Savaşı

1970 civarında Güney Laos'ta bir AC-130

AC-130 gunship ilk olarak 21 Eylül 1967'de Gunship II programı kapsamında Güney Vietnam'a ulaştı ve aynı yıl Laos ve Güney Vietnam üzerinde muharebe operasyonlarına başladı. Haziran 1968'de AC-130'lar Tet Saldırısına karşı destek için Saygon yakınlarındaki Tan Son Nhut AB'ye konuşlandırıldı. 30 Ekim 1968'e gelindiğinde, Tayland'daki Ubon Tayland Kraliyet Hava Kuvvetleri Üssü'nde 8. Taktik Avcı Kanadı'na bağlı 16. Özel Harekât Filosu'nu oluşturmak için yeterli sayıda AC-130 Gunship II gelmişti. Bu sırada C-130A gunship AC-130A olarak adlandırıldı.

18 Ağustos 1968'de Vietnam'ın III Kolordusunda silahlı keşif görevi yapan bir AC-130 gunship Katum Özel Kuvvetler Kampını desteklemek üzere yönlendirildi. Kara komutanı bu silah sisteminin isabetli ateşini ve yeteneklerini çabucak değerlendirdi ve Vietkong mevzisinin batı tarafındaki telleri aşmaya çalıştığında kendi çevresine ateş açılmasını istedi.

Aralık 1968'e gelindiğinde AC-130'ların çoğu 497. Taktik Avcı Filosundan F-4 Phantom II refakatinde (gunship'i ağır ve yoğun uçaksavar ateşine karşı korumak için) uçuyordu ve normalde gunship başına üç Phantom düşüyordu. 24 Mayıs 1969'da ilk Spectre gunship düşman ateşiyle kaybedildi.

1969'un sonlarında, "Sürpriz Paket" kod adıyla, 56-0490 katı hâl, lazer aydınlatmalı, düşük ışık seviyeli TV ve ona eşlik eden bir YAG lazer işaretleyici, geliştirilmiş bir ileriye dönük kızılötesi (FLIR) sensör, TV ve FLIR için video kaydı, bir ataletsel navigasyon sistemi ve bir prototip dijital atış kontrol bilgisayarı ile birlikte geldi. Kalan AC-130'lar 1970 yazında benzer ekipma