Bước tới nội dung

Mary Shelley

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mary Shelley
Chân dung nửa người của một phụ nữ mặc váy đen ngồi trên ghế sofa màu đỏ. Cô mặc váy lệch vai. Các nét cọ rộng.
Bức chân dung Shelley của Richard Rothwell được trưng bày tại Học viện Hoàng gia vào năm 1840, kèm theo những dòng trong bài thơ The Revolt of Islam của Percy Shelley gọi cô là "đứa trẻ của tình yêu và ánh sáng".[1]
SinhMary Wollstonecraft Godwin
(1797-08-30)30 tháng 8 năm 1797
London, England
Mất1 tháng 2 năm 1851(1851-02-01) (53 tuổi)
London, Anh
Nghề nghiệpNhà văn
Phối ngẫu
Percy Bysshe Shelley
(cưới 1816 – mất 1822)
Con cái4, gồm Percy Florence
Cha mẹ
Người thân
Sự nghiệp văn học
Tác phẩm nổi bậtFrankenstein (1818)
Chữ ký

Mary Wollstonecraft Shelley (nhũ danh Godwin; ngày 30 tháng 8 năm 1797 – ngày 1 tháng 2 năm 1851) là một tiểu thuyết gia người Anh đã viết cuốn tiểu thuyết Gothic Frankenstein; hoặc, The Modern Prometheus (1818), được coi là ví dụ thời đầu của khoa học viễn tưởng[2] Bà cũng biên tập và quảng bá các tác phẩm của chồng mình, nhà thơ lãng mạn và triết gia Percy Bysshe Shelley. Cha bà là triết gia chính trị William Godwin, mẹ bà là Mary Wollstonecraft cũng là triết gia và còn là người ủng hộ quyền phụ nữ.

Mẹ của Mary qua đời 11 ngày sau khi sinh bà. Bà được cha nuôi dưỡng, ông đã đem lại cho bà một nền giáo dục không chính quy phong phú, khuyến khích bà tuân theo các lý thuyết chính trị vô chính phủ của riêng ông. Khi bà lên bốn, cha bà kết hôn với người hàng xóm là Mary Jane Clairmont, sau này Mary có mối quan hệ rắc rối với bà.[3][4]

Năm 1814, Mary bắt đầu mối tình lãng mạn với một trong những người theo đường lối chính trị của cha bà, Percy Bysshe Shelley, lúc này đã kết hôn. Cùng với chị kế là Claire Clairmont, bà và Percy rời Pháp và đi du lịch khắp Châu Âu. Khi họ trở về Anh, Mary đã mang thai đứa con của Percy. Trong hai năm tiếp theo, bà và Percy phải đối mặt với sự tẩy chay, nợ nần chồng chất và cái chết của đứa con gái sinh non của họ. Họ kết hôn vào cuối năm 1816, sau cái chết của vợ Percy Shelley là Harriet.[5]

Năm 1816, cặp đôi và chị kế của Mary đã trải qua một mùa hè với Lord Byron và John William Polidori gần Geneva, Thụy Sĩ, nơi Shelley hình thành ý tưởng cho cuốn tiểu thuyết Frankenstein của mình. Gia đình Shelley rời Anh vào năm 1818 để đến Ý, nơi đứa con thứ hai và thứ ba của họ chết trước khi Shelley sinh đứa con cuối cùng và cũng là đứa duy nhất còn sống, Percy Florence Shelley. Năm 1822, chồng bà chết đuối khi thuyền buồm của ông bị chìm trong một cơn bão gần Viareggio. Một năm sau, Shelley trở lại Anh và từ đó cống hiến hết mình cho việc nuôi dạy con trai cũng như sự nghiệp của bản thân với tư cách là một tác gia chuyên nghiệp. Bà trải qua thập kỷ cuối cùng của cuộc đời với nhiều căn bệnh, rất có thể là một khối u não đã giết chết bà ở tuổi 53.

Cho đến những năm 1970, Shelley chủ yếu được biết đến nhờ nỗ lực xuất bản các tác phẩm của chồng và cuốn tiểu thuyết Frankenstein, cuốn tiểu thuyết vẫn được đọc rộng rãi và đã truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm chuyển thể sân khấu và điện ảnh. Học bổng gần đây đã mang lại cái nhìn toàn diện hơn về thành tích của Shelley. Các học giả ngày càng thể hiện sự quan tâm đến sản phẩm văn học của bà, đặc biệt là tiểu thuyết của bà, bao gồm tiểu thuyết lịch sử Valperga (1823) và Perkin Warbeck (1830), tiểu thuyết ngày tận thế The Last Man (1826) và hai cuốn tiểu thuyết cuối cùng của bà, Lodore (1835) và Falkner (1837). Các nghiên cứu về các tác phẩm ít được biết đến của bà, chẳng hạn như cuốn sách du lịch Rambles in Germany and Italy (1844) và các bài báo tiểu sử về Cabinet Cyclopaedia của Dionysius Lardner(1829–1846), ủng hộ quan điểm ngày càng tăng rằng Shelley vẫn là một chính trị gia cấp tiến trong suốt thời gian sống. Các tác phẩm của Shelley thường lập luận rằng sự hợp tác và cảm thông, đặc biệt được thực hiện bởi phụ nữ trong gia đình, là những cách để cải cách xã hội dân sự. Quan điểm này là một thách thức trực tiếp đối với đặc tính chủ nghĩa cá nhân Lãng mạn do Percy Shelley thúc đẩy và các lý thuyết chính trị Khai sáng do cha bà, William Godwin, nêu rõ.

Cuộc đời và sự nghiệp

[sửa | sửa mã nguồn]

Tuổi thơ

[sửa | sửa mã nguồn]
Handwritten page from William Godwin's journal.
Trang từ nhật ký của William Godwin ghi lại "Ngày Mary ra đời, 20 phút sau 11 giờ đêm" (cột bên trái, hàng thứ tư)

Mary Shelley sinh Mary Wollstonecraft Godwin tại Thị trấn Somers, London, vào năm 1797. Bà là con thứ hai của nhà triết học, nhà giáo dục và nhà văn theo chủ nghĩa nữ quyền Mary Wollstonecraft và là con đầu lòng của nhà triết học, tiểu thuyết gia và nhà báo William Godwin. Wollstonecraft chết vì sốt hậu sản ngay sau khi Mary được sinh ra. Godwin được để lại để nuôi dưỡng Mary, cùng với chị gái cùng cha khác mẹ của bà, Fanny Imlay, đứa con của Wollstonecraft bởi nhà đầu cơ người Mỹ Gilbert Imlay.[6] Một năm sau cái chết của Wollstonecraft, Godwin xuất bản Memoirs of the Author of A Vindication of the Rights of Woman (1798), mà ông dự định như một lời tri ân chân thành và nhân ái. Tuy nhiên, vì cuốn Hồi ký tiết lộ chuyện tình của Wollstonecraft và đứa con ngoài giá thú của bà nên chúng được coi là gây sốc. Mary Godwin đã đọc những cuốn hồi ký này và những cuốn sách của mẹ, và được nuôi dưỡng để trân trọng ký ức về mẹ.[7]

Những năm đầu đời của Mary rất hạnh phúc, xét theo những lá thư của người quản gia và y tá của William Godwin, Louisa Jones.[8] Nhưng Godwin thường mắc nợ chồng chất; cảm thấy một mình không thể nuôi con nên ông đã tìm vợ thứ hai.[9] Vào tháng 12 năm 1801, ông kết hôn với Mary Jane Clairmont, một phụ nữ có học thức tốt với hai đứa con nhỏ - Charles và Claire.[note 1][note 2] nhưng Godwin đã hết lòng vì bà ấy, cuộc hôn nhân cuối cùng đã thành công.[10] Mary Godwin thì ngược lại, bà tỏ ra căm ghét mẹ kế.[3] Người viết tiểu sử thế kỷ 19 của William Godwin Charles Kegan Paul sau đó cho rằng bà Godwin đã ưu ái những đứa con của mình hơn những đứa con của Mary Wollstonecraft.[4]

Khắc đen trắng hiển thị các tòa nhà ở London ở hậu cảnh, toa tàu và con người ở phía trước.
Đa giác (ở bên trái) ở Thị trấn Somers, Luân Đôn, giữa Thị trấn Camden và St Pancras, nơi Mary Godwin sinh ra và trải qua những năm đầu đời

Vào tháng 6 năm 1812, cha của Mary gửi bà đến ở với gia đình bất đồng chính kiến của cấp tiến William Baxter, gần Dundee, Scotland.[11] Các học giả phỏng đoán rằng bà đã được gửi đi nơi khác vì lý do sức khỏe, để tách bà khỏi mặt tối của công việc kinh doanh, hoặc để đưa bà tiếp cận với các tư tưởng chính trị cấp tiến.[12] Mary Godwin tận hưởng không gian rộng rãi tại nhà ông Baxter cùng sự bầu bạn của bốn cô con gái ông, và bà đã trở lại phương Bắc vào mùa hè năm 1813 để lưu lại thêm 10 tháng nữa.[13] Trong lời tựa cho tác phẩm Frankenstein viết năm 1831, bà hồi tưởng: "Khi ấy tôi đã viết—nhưng bằng một lối hành văn hết sức tầm thường. Chính dưới những tán cây trong khuôn viên nhà, hay trên sườn núi trơ trọi, hiu hắt gần đó, những sáng tác đích thực—những chuyến bay bổng của trí tưởng tượng—đã được khơi nguồn và nuôi dưỡng."[14]

Percy Bysshe Shelley

[sửa | sửa mã nguồn]
Hình khắc đen trắng về một nhà thờ ở phía sau, với dòng sông chảy ở phía trước. Hai người đang ngồi trên bờ và một người đang bơi. Cây cối đóng khung bức tranh.
Vào ngày 26 tháng 6 năm 1814, Mary Godwin tuyên bố tình yêu của ông với Percy Shelley tại mộ của Mary Wollstonecraft trong sân nhà thờ của Nhà thờ cổ St Pancras (ảnh ở đây năm 1815).[15]

Có thể Mary Godwin đã gặp nhà thơ kiêm triết gia cấp tiến Percy Bysshe Shelley lần đầu tiên trong khoảng thời gian giữa hai lần bà lưu trú tại Scotland.[16] Vào thời điểm bà trở về nhà lần thứ hai vào ngày 30 tháng 3 năm 1814, Percy Shelley trở nên xa cách với vợ và thường xuyên lui tới nhà William Godwin – người mà ông đã đồng ý giúp trả nợ.[17] Chủ nghĩa cấp tiến của Percy Shelley, đặc biệt là quan điểm kinh tế của ông, mà ông đã thấm nhuần từ tác phẩm Political Justice (1793) của William Godwin, khiến ông xa lánh gia đình quý tộc giàu có của ông: họ muốn ông đi theo các mô hình truyền thống của tầng lớp quý tộc có đất đai, và ông muốn quyên góp phần lớn số tiền của gia đình vào các chương trình nhằm giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Do đó, Percy Shelley gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính cho đến khi được thừa kế gia sản, bởi gia đình ông không muốn ông phung phí tiền bạc vào các dự án về "công lý chính trị". Sau nhiều tháng hứa hẹn, Shelley tuyên bố rằng ông không thể hoặc sẽ không thanh toán toàn bộ các khoản nợ của Godwin. Godwin đã rất tức giận và cảm thấy như bị phản bội.[18]

Mary và Percy bắt đầu bí mật gặp nhau tại mộ của mẹ bà Mary Wollstonecraft trong sân nhà thờ của Nhà thờ cổ St Pancras, và họ yêu nhau—lúc đó bà 16 tuổi, còn ông 21.[19] Vào ngày 26 tháng 6 năm 1814, Shelley và Godwin đã bày tỏ tình cảm với nhau khi Shelley thổ lộ rằng ông không thể che giấu "niềm đam mê mãnh liệt" của mình, khiến bà – trong một "khoảnh khắc tuyệt diệu và ngây ngất" – cũng đáp lại rằng bà có cùng cảm xúc ấy; cũng trong ngày hôm đó hoặc ngày kế tiếp, Godwin đã trao sự trinh trắng của mình cho Shelley – sự kiện mà theo giai thoại thì đã diễn ra ngay tại khuôn viên nghĩa trang nhà thờ.[20] Godwin mô tả bản thân bị thu hút bởi "vẻ ngoài hoang dã, trí tuệ, phi phàm" của Shelley.[21] Trước sự thất vọng của Mary, cha bà không đồng ý và cố gắng ngăn cản mối quan hệ này và cứu vãn "danh tiếng không tì vết" của con gái ông. Cùng lúc đó, cha của Mary biết được Shelley không có khả năng trả nợ cho cha.[22] Mary, người sau này đã viết về "sự gắn bó quá mức và lãng mạn của tôi với cha tôi",[23] đã bối rối. Bà coi Percy Shelley là hiện thân cho những tư tưởng tự do và cải cách của cha mẹ mình vào thập niên 1790, đặc biệt là quan điểm của Godwin cho rằng hôn nhân là một hình thức độc quyền mang tính áp bức — một quan điểm từng được ông đưa ra trong ấn bản năm 1793 của tác phẩm Political Justice nhưng sau đó đã bị chính ông rút lại.[24] Vào ngày 28 tháng 7 năm 1814, cặp đôi bỏ trốn và bí mật chạy sang Pháp, mang theo chị kế của Mary là Claire Clairmont.[25]

Vào cuối tháng 9 năm 1814, khi trở lại London, Mary Godwin đọc cuốn tiểu thuyết lãng mạn không tưởng của James Henry Lawrence The Empire of the Nairs (1811), một cuốn sách mà Percy Shelley ngưỡng mộ; Claire Clairmont ghi lại việc đọc nó vài ngày sau đó.[26][27] David S. Neff lập luận rằng Frankenstein có thể được xem là lời hồi đáp đối với viễn cảnh xã hội không tưởng không có bóng dáng người cha của Lawrence, trong đó nhà khoa học độc thân của tác phẩm hiện lên như một kiểu nhân vật "con trai gắn bó thái quá với mẹ" (theo mô típ của Lawrence) – kẻ gieo rắc tai ương cho tất cả những người thân cận; tuy nhiên, nhà sử học Anne Verjus lại tỏ ý hoài nghi về mối liên hệ này.[28][29]

Bức chân dung hình bầu dục dài nửa người của một người đàn ông mặc áo khoác đen và áo sơ mi trắng, lệch và hở ngực.
Percy Bysshe Shelley được lấy cảm hứng từ chủ nghĩa cấp tiến trong Political Justice (1793) của Godwin. Khi nhà thơ Robert Southey gặp Shelley, ông có cảm giác như đang nhìn thấy chính mình từ những năm 1790.[30] (Tranh của Amelia Curran, 1819.)

Hồ Geneva và Frankenstein

[sửa | sửa mã nguồn]
Bản thảo viết tay của Frankenstein.
Bản thảo của Frankenstein; hoặc, The Modern Prometheus ("Đó là vào một đêm ảm đạm của tháng 11, tôi nhìn thấy người đàn ông của mình đã hoàn thành ...")

Vào tháng 5 năm 1816, Mary Godwin, Percy Shelley và con trai của họ đi du lịch đến Geneva cùng với Claire Clairmont. Họ dự định dành mùa hè với nhà thơ Lord Byron, người mà mối tình gần đây với Claire đã khiến bà mang thai.[31] Trong cuốn History of a Six Weeks' Tour through a part of France, Switzerland, Germany and Holland (1817), bà ấy mô tả khung cảnh đặc biệt hoang vắng khi vượt biển từ Pháp sang Thụy Sĩ.[32]

Bà bắt đầu viết những gì bà cho là một truyện ngắn. Với sự khuyến khích của Percy Shelley, bà đã mở rộng câu chuyện này thành cuốn tiểu thuyết đầu tiên, Frankenstein; or, The Modern Prometheus, xuất bản vào ngày 1 tháng 1 năm 1818.[33][34] Sau này, bà mô tả mùa hè năm đó ở Thụy Sĩ là khoảnh khắc "khi tôi lần đầu tiên bước ra khỏi tuổi thơ để bước vào cuộc đời thật sự".[35] Câu chuyện về quá trình sáng tác tác phẩm Frankenstein đã nhiều lần được hư cấu hóa và trở thành nguồn cảm hứng cho một số bộ phim.

Nước Ý

[sửa | sửa mã nguồn]
Chân dung đen trắng nửa dài của một đứa trẻ mới biết đi, mặc chiếc áo sơ mi nhỏ đang tuột khỏi người, để lộ nửa ngực. Anh ta có mái tóc ngắn màu vàng và đang cầm một bông hồng.
William "Willmouse" Shelley, được vẽ ngay trước khi qua đời vì bệnh sốt rét năm 1819 (chân dung của Amelia Curran, 1819)

Trong một thời gian, Mary Shelley chỉ tìm thấy niềm an ủi qua việc viết lách.[36] Sự ra đời của người con thứ tư, Percy Florence, vào ngày 12 tháng 11 năm 1819, cuối cùng đã giúp vực dậy tinh thần bà,[37] mặc dù bà vẫn luôn mang nỗi niềm thương nhớ những đứa con đã mất cho đến tận cuối đời.[38]

Chân dung người phụ nữ khoe cổ và đầu. Cô ấy có mái tóc nâu xoăn lọn nhỏ và chúng ta có thể nhìn thấy đường diềm xếp nếp từ phía trên váy của cô ấy. Bức tranh được thực hiện với bảng màu cam và nâu.
Claire Clairmont, chị kế và tình nhân của Mary của Lord Byron (chân dung của Amelia Curran, 1819)

Vào mùa hè năm 1822, Mary đang mang thai, đi cùng Percy, Claire, Edward và Jane Williams đến Villa Magni biệt lập, ở rìa biển gần thôn San Terenzo ở Vịnh Lerici. Khi họ đã ổn định chỗ ở, Percy báo "tin dữ" cho Claire rằng con gái Allegra đã chết vì chứng sốt phát ban trong một tu viện ở Bagnacavallo.[39] Mary Shelley bị phân tâm và không vui trong Villa Magni chật chội và xa xôi, nơi mà bà coi như ngục tối.[40] Vào ngày 16 tháng 6, bà sảy thai, mất nhiều máu đến mức suýt chết. Thay vì đợi bác sĩ, Percy đặt bà vào bồn nước đá để cầm máu, một hành động mà bác sĩ sau đó nói rằng đã vô tình cứu mạng bà.[41] Tuy nhiên, mọi chuyện không suôn sẻ giữa hai vợ chồng vào mùa hè năm đó và Percy dành nhiều thời gian cho Jane Williams hơn là với người vợ trầm cảm và suy nhược của mình.[42] Phần lớn bài thơ ngắn Shelley viết ở San Terenzo liên quan đến Jane chứ không phải Mary.[43]

Bờ biển mang đến cho Percy Shelley và Edward Williams cơ hội tận hưởng "thú vui hoàn hảo cho mùa hè" của họ, một chiếc thuyền buồm mới.[44] Con thuyền được thiết kế bởi Daniel Roberts và một người ngưỡng mộ Byron, Edward Trelawny, người đã gia nhập nhóm vào tháng 1 năm 1822.[45] Vào ngày 1 tháng 7 năm 1822, Percy Shelley, Edward Ellerker Williams và Thuyền trưởng Daniel Roberts đi thuyền về phía nam dọc theo bờ biển đến Livorno. Ở đó, Percy Shelley đã thảo luận với Byron và Leigh Hunt về việc ra mắt một tạp chí cấp tiến có tên The Liberal.[46] Vào ngày 8 tháng 7, ông và Edward Williams bắt đầu hành trình trở về Lerici cùng với cậu bé chèo thuyền mười tám tuổi của họ, Charles Vivian.[47] Họ đã không bao giờ đến được đích. Một lá thư từ Hunt gửi cho Percy Shelley đã được chuyển đến Villa Magni; thư đề ngày 8 tháng 7, với nội dung: "Xin hãy viết thư cho bọn em biết anh đã về nhà an toàn ra sao, vì người ta nói rằng anh đã gặp thời tiết xấu sau khi khởi hành vào thứ Hai, và bọn em rất lo lắng".[48] "Tờ giấy rơi tuột khỏi tay tôi," sau này Mary kể với một người bạn. "Toàn thân tôi run rẩy."[48] Bà cùng Jane Williams vội vã tìm đến Livorno rồi tới Pisa với niềm hy vọng mong manh rằng chồng mình vẫn còn sống. Mười ngày sau cơn bão, ba thi thể đã dạt vào bờ biển gần Viareggio, nằm giữa Livorno và Lerici. Trelawny, Byron và Hunt đã hỏa táng thi hài của Percy Shelley ngay trên bãi biển Viareggio.[49]

Trở về Anh và sự nghiệp viết lách

[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi chồng qua đời, Mary Shelley đã sống một năm cùng gia đình Leigh Hunt tại Genoa; tại đây, bà thường xuyên gặp gỡ Byron và chép lại các bài thơ của ông. Bà quyết tâm kiếm sống bằng nghề viết lách và dành cuộc đời cho con trai, song tình hình tài chính của bà lại rất bấp bênh. Ngày 23 tháng 7 năm 1823, bà rời Genoa để trở về Anh và sống cùng cha cùng mẹ kế tại khu Strand, cho đến khi nhận được một khoản tiền ứng trước nhỏ từ cha chồng, giúp bà có thể thuê chỗ ở gần đó.[50] Ban đầu, Ngài Timothy Shelley đồng ý chu cấp cho người cháu trai Percy Florence, nhưng chỉ với điều kiện cậu bé phải được giao cho một người giám hộ do ông chỉ định. Mary Shelley đã lập tức bác bỏ ý định này.[51] Thay vào đó, bà đã thuyết phục được Ngài Timothy cấp một khoản trợ cấp hàng năm có giới hạn (khoản tiền mà bà phải hoàn trả khi Percy Florence thừa kế gia sản); tuy nhiên, cho đến cuối đời, ông vẫn kiên quyết không gặp mặt bà trực tiếp mà chỉ giao dịch thông qua luật sư. Mary Shelley dành thời gian biên tập các bài thơ của chồng cũng như thực hiện những công việc văn chương khác, nhưng nỗi lo cho con trai đã hạn chế các lựa chọn của bà. Ngài Timothy đe dọa sẽ cắt khoản trợ cấp nếu bất kỳ cuốn tiểu sử nào về nhà thơ được xuất bản.[52] Năm 1826, Percy Florence trở thành người thừa kế hợp pháp khối tài sản của gia đình Shelley sau khi người anh cùng cha khác mẹ là Charles Shelley — con trai của cha ông với bà Harriet Shelley — qua đời. Ngài Timothy đã tăng khoản trợ cấp dành cho Mary từ 100 bảng Anh lên 250 bảng Anh mỗi năm, song thái độ của ông vẫn khó khăn, gay gắt như mọi khi.[53] MMary Shelley yêu thích bầu không khí đầy hứng khởi trong giới giao du của William Godwin, nhưng cảnh nghèo túng đã ngăn cản bà tham gia các hoạt động xã hội như mong muốn. Bà cũng cảm thấy bị xa lánh bởi những người—giống như Ngài Timothy—vẫn không chấp nhận mối quan hệ giữa bà và Percy Bysshe Shelley.[54]

Trong những năm tháng đó, mối quan tâm hàng đầu của Mary Shelley là sự an yên và tương lai của Percy Florence. Bà tôn trọng nguyện vọng của người chồng quá cố về việc cho con trai theo học tại trường công lập và—với sự giúp đỡ miễn cưỡng từ Ngài Timothy—đã lo liệu để cậu theo học tại trường Harrow. Để tránh phải trả chi phí nội trú, bà đã chuyển đến sống tại Harrow on the Hill, nhờ đó Percy có thể theo học dưới hình thức học bán trú.[55] Mặc dù Percy đã theo học tại Trinity College, Cambridge và thử sức trong lĩnh vực chính trị cũng như luật pháp, ông lại không bộc lộ bất kỳ dấu hiệu nào về tài năng của cha mẹ mình.[56]

Những năm cuối đời và cái chết

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1840 và 1842, hai mẹ con cùng nhau du hành khắp lục địa, những hành trình mà Mary Shelley đã ghi lại trong Rambles in Germany and Italy in 1840, 1842 và 1843 (1844).[57] Năm 1844, Ngài Timothy Shelley cuối cùng cũng qua đời ở tuổi chín mươi, "rụng khỏi cuống như một đóa hoa đã nở quá độ", theo cách nói của Mary.[58] Lần đầu tiên, bà và con trai có được sự độc lập về tài chính, mặc dù khối gia sản thực tế lại có giá trị thấp hơn so với kỳ vọng của họ.[59]

Di sản Anh mảng xanh tại Chester Square, Bỉ, London, nơi Shelley sống những năm cuối đời

Những năm tháng cuối đời của Mary Shelley bị phủ bóng bởi bệnh tật. Từ năm 1839, bà thường xuyên bị đau đầu và gặp các cơn tê liệt ở một số bộ phận cơ thể, khiến đôi khi bà không thể đọc hay viết được.[60] Bà qua đời vào ngày 1 tháng 2 năm 1851 tại Chester Square, hưởng dương 53 tuổi; nguyên nhân tử vong được bác sĩ nghi là do khối u não. Theo lời Jane Shelley, Mary Shelley từng mong muốn được chôn cất cùng cha mẹ ; tuy nhiên, vì cho rằng nghĩa trang tại St Pancras "tồi tệ", Percy và Jane đã quyết định an táng bà tại Nhà thờ St Peter ở Bournemouth, gần ngôi nhà mới của họ tại Boscombe.[61] Vào dịp kỷ niệm một năm ngày mất của Mary Shelley, gia đình Shelley đã mở chiếc bàn có ngăn chứa đồ của bà. Bên trong, họ tìm thấy những lọn tóc của những đứa con đã qua đời, một cuốn sổ tay mà bà từng dùng chung với Percy Bysshe Shelley, cùng một bản in bài thơ Adonaïs của ông; trong đó, một trang giấy được gấp lại bao quanh một gói lụa chứa một phần tro cốt và phần còn lại của trái tim ông.[38]

Tác phẩm chọn lọc

[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ sưu tập các bài báo của Mary Shelley được lưu giữ trong Bộ sưu tập Shelley của Lord Abinger được gửi tại Thư viện Bodleian, Thư viện Công cộng New York (đặc biệt là Bộ sưu tập Shelley và Vòng tròn của Carl H. Pforzheimer), Thư viện Huntington, Thư viện Anh và trong Kho lưu trữ John Murray.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Hầu hết bạn bè của Godwin không thích người vợ mới này, mô tả cô ấy là người nóng tính và hay gây gổ;<ref>Seymour, 47–49; St Clair, 238–254.
  2. ↑ William St Clair, trong cuốn tiểu sử về Godwins và Shelleys, lưu ý rằng "khi đọc những cuộc khủng hoảng này [trong cuộc đời của Godwins và Shelleys], người ta rất dễ quên rằng các tham chiếu trong các tài liệu còn sót lại có thể không mang tính đại diện đến mức nào. Người viết tiểu sử rất dễ dàng coi trọng ý kiến ​​của những người tình cờ viết ra những điều đó." (246)

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

Tất cả các bài luận từ The Cambridge Companion to Mary Shelley đều được đánh dấu bằng "(CC)" và các bài từ The Other Mary Shelley bằng "(OMS)".

  1. ↑ Seymour, 458.
  2. ↑ Aldiss, Brian (1973). Billion Year Spree: The True History of Science Fiction . Doubleday. ISBN 978-0385088879.
  3. 1 2 Letter to Percy Shelley, 28 October 1814. Selected Letters, 3; St Clair, 295; Seymour 61.
  4. 1 2 St Clair, 295.
  5. ↑ "Shelley's Ghost - Reshaping the image of a literary family". shelleysghost.bodleian.ox.ac.uk. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2024.
  6. ↑ Seymour, 28–29; St Clair, 176–178.
  7. ↑ St Clair, 179–188; Seymour, 31–34; Clemit, Legacies of Godwin and Wollstonecraft (CC), 27–28.
  8. ↑ Seymour, 38, 49; St. Clair, 255–300.
  9. ↑ St Clair, 199–207.
  10. ↑ St Clair, 243–244, 334; Seymour, 48.
  11. ↑ Seymour, 74–75.
  12. ↑ Seymour, 71–74.
  13. ↑ Spark, 17–18; Seymour, 73–86.
  14. ↑ Qtd. trong Spark, 17.
  15. ↑ St Clair, 358.
  16. ↑ Bennett, An Intro, 17; St Clair, 357; Seymour, 89 tuổi.
  17. ↑ Sunstein, 70–75; Seymour, 88 tuổi; St. Clair, 329–335.
  18. ↑ St. Clair, 355.
  19. ↑ Spark, 19–22; St Clair, 358.
  20. ↑ Garrett, 19.
  21. ↑ Garrett, 20.
  22. ↑ Seymour, 94, 100; Tia lửa, 22–23; St. Clair, 355.
  23. ↑ Thư gửi Maria Gisborne, ngày 30 tháng 10 – ngày 17 tháng 11 năm 1834. Seymour, 49 tuổi.
  24. ↑ St Clair, 373; Seymour, 89 n, 94–96; Spark, 23 n2.
  25. ↑ Spark, 24; Seymour, 98–99.
  26. ↑ Feldman, Paula R., biên tập (1995). The Journals of Mary Shelley, 1814–1844. Quyển I. Baltimore: Johns Hopkins University Press. tr. 29.
  27. ↑ Stocking, Marion Kingston, biên tập (1968). The Journals of Claire Clairmont. Cambridge, Mass.: Harvard University Press. tr. 46.
  28. ↑ Neff, David S. (1996). "The "Paradise of the Mothersons": Frankenstein and The Empire of the Nairs". The Journal of English and Germanic Philology. 95 (2): 204–222.
  29. ↑ Verjus, Anne (2025). Abolir le patriarcat. L'utopie féministe de James Henry Lawrence (1773–1840) (bằng tiếng Pháp). Saint-Étienne: Presses universitaires de Saint-Étienne. tr. 346–350. ISBN 978-2-86272-793-6.
  30. ↑ St Clair, 318.
  31. ↑ Gittings and Manton, 28–31.
  32. ↑ Buzwell, Greg (ngày 15 tháng 5 năm 2014). "Mary Shelley, Frankenstein and the Villa Diodati". Discovering Literature: Romantics & Victorians. British Library. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2021.
  33. ↑ Mosse, Kate (ngày 18 tháng 9 năm 2025). Feminist History for Every Day of the Year: 366 incredible women, from Boudica to Taylor Swift (bằng tiếng Anh). Pan Macmillan. tr. 14–15. ISBN 978-1-5290-6623-4.
  34. ↑ Bennett, An Introduction, 30–31; Sunstein, 124.
  35. ↑ Sunstein, 117.
  36. ↑ Bennett, An Introduction, 47, 53.
  37. ↑ Spark, 72.
  38. 1 2 Sunstein, 384–85.
  39. ↑ Spark, 79; Seymour, 292.
  40. ↑ Seymour, 301. Holmes, 717; Sunstein, 216.
  41. ↑ Gittings và Manton, 71.
  42. ↑ Holmes, 725; Sunstein, 217–218; Seymour, 270–273.
  43. ↑ Norman 1953, tr. 5, 9.
  44. ↑ Gittings và Manton, 71 tuổi; Holmes, 715.
  45. ↑ Seymour, 283–284, 298.
  46. ↑ Holmes, 728.
  47. ↑ Seymour, 298.
  48. 1 2 Letter to Maria Gisborne, 15 August 1815, Selected Letters, 99.
  49. ↑ Seymour, 302–307.
  50. ↑ Spark, 100–104.
  51. ↑ Spark, 102–103; Seymour, 321–322.
  52. ↑ Spark, 106–107; Seymour, 336–337; Bennett, Giới thiệu, 65.
  53. ↑ Seymour, 362.
  54. ↑ Spark, 108.
  55. ↑ Spark, 124; Seymour, 424.
  56. ↑ Spark, 127; Seymour, 429, 500–501.
  57. ↑ Seymour, 489.
  58. ↑ Spark, 138.
  59. ↑ Seymour, 495.
  60. ↑ Spark, 144; Bennett, Giới thiệu về Những bức thư được chọn, xxvii.
  61. ↑ Seymour, 540.

Thư mục

[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn sơ cấp

[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn thứ cấp

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Bennett, Betty T. "Finding Mary Shelley in her Letters". Romantic Revisions. Ed. Robert Brinkley and Keith Hanley. Cambridge: Cambridge University Press, 1992. ISBN 0-521-38074-X.
  • Bennett, Betty T., ed. Mary Shelley in her Times. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2003. ISBN 0-8018-7733-4.
  • Bennett, Betty T. Mary Wollstonecraft Shelley: An Introduction. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1998. ISBN 0-8018-5976-X.
  • Bennett, Betty T. "The Political Philosophy of Mary Shelley's Historical Novels: Valperga and Perkin Warbeck". The Evidence of the Imagination. Ed. Donald H. Reiman, Michael C. Jaye, and Betty T. Bennett. New York: New York University Press, 1978. ISBN 0-8147-7372-9.
  • Bieri, James. Percy Bysshe Shelley, a Biography: Exile of Unfulfilled Renown, 1816–1822. Newark, DE: University of Delaware Press, 2005. ISBN 0-87413-893-0.
  • Blumberg, Jane. Mary Shelley's Early Novels: "This Child of Imagination and Misery". Iowa City, IA: University of Iowa Press, 1993. ISBN 0-87745-397-7.
  • Brewer, William D. (Spring 1999). "William Godwin, Chivalry, and Mary Shelley's The Fortunes of Perkin Warbeck". Papers on Language and Literature. 35 (2): 187–205.
  • Bunnell, Charlene E. "All the World's a Stage": Dramatic Sensibility in Mary Shelley's Novels. New York: Routledge, 2002. ISBN 0-415-93863-5.
  • Carlson, J.A. England's First Family of Writers: Mary Wollstonecraft, William Godwin, Mary Shelley. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2007. ISBN 0-8018-8618-X.
  • Clemit, Pamela. "From The Fields of Fancy to Matilda". Mary Shelley in her Times. Ed. Betty T. Bennett. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2003. ISBN 0-8018-7733-4.
  • Clemit, Pamela. The Godwinian Novel: The Rational Fictions of Godwin, Brockden Brown, Mary Shelley. Oxford: Clarendon Press, 1993. ISBN 0-19-811220-3.
  • Conger, Syndy M., Frederick S. Frank, and Gregory O'Dea, eds. Iconoclastic Departures: Mary Shelley after "Frankenstein". Essays in Honor of the Bicentenary of Mary Shelley's Birth. Madison, NJ: Farleigh Dickinson University Press, 1997. ISBN 0-8386-3684-5.
  • Eberle-Sinatra, Michael, ed. Mary Shelley's Fictions: From Frankenstein to Falkner. New York: St. Martin's Press/Palgrave, 2000. ISBN 0-333-77106-0.
  • Fisch, Audrey A., Anne K. Mellor, and Esther H. Schorr, eds. The Other Mary Shelley: Beyond "Frankenstein". New York: Oxford University Press, 1993. ISBN 0-19-507740-7.
  • Frank, Frederick S. "Mary Shelley's Other Fictions: A Bibliographic Consensus". Iconoclastic Departures: Mary Shelley after "Frankenstein". Essays in Honor of the Bicentenary of Mary Shelley's Birth. Ed. Syndy M. Conger, Frederick S. Frank, and Gregory O'Dea. Madison, NJ: Farleigh Dickinson University Press, 1997. ISBN 0-8386-3684-5.
  • Garrett, Martin. Mary Shelley. Oxford: Oxford University Press, 2002. ISBN 0195217896
  • Gilbert, Sandra M. and Susan Gubar. The Madwoman in the Attic: The Woman Writer and the Nineteenth-Century Literary Imagination. 1979. New Haven: Yale University Press, 1984. ISBN 0-300-02596-3.
  • Gittings, Robert and Jo Manton. Claire Clairmont and the Shelleys. Oxford: Oxford University Press, 1992. ISBN 0-19-818594-4.
  • Holmes, Richard. Shelley: The Pursuit. 1974. London: Harper Perennial, 2003. ISBN 0-00-720458-2.
  • Jones, Steven. "Charles E. Robinson, Ed. The Frankenstein Notebooks: A Facsimile Edition of Mary Shelley's Novel, 1816–17 (Parts One and Two)". (Book Review). Romantic Circles website, 1 January 1998. Retrieved 15 September 2016.
  • Jump, Harriet Devine, Pamela Clemit, and Betty T. Bennett, eds. Lives of the Great Romantics III: Godwin, Wollstonecraft & Mary Shelley by Their Contemporaries. London: Pickering & Chatto, 1999. ISBN 1-85196-512-2.
  • Levine, George, and U. C. Knoepflmacher, eds. The Endurance of Frankenstein: Essays on Mary Shelley's novel. Berkeley, CA: University of California Press, 1979. ISBN 0-520-03612-3.
  • Mellor, Anne K. Mary Shelley: Her Life, her Fiction, Her Monsters. London: Routledge, 1990. ISBN 0-415-90147-2.
  • Myers, Mitzi. "Mary Wollstonecraft Godwin Shelley: The Female Author between Public and Private Spheres". Mary Shelley in her Times. Ed. Betty T. Bennett. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2003. ISBN 0-8018-7733-4.
  • Norman, Sylva (1953). "Shelley's Last Residence". Keats–Shelley Journal. 2 (Jan). Keats–Shelley Association of America: 1–10. JSTOR 30212475.
  • Orr, Clarissa Campbell. "Mary Shelley's Rambles in Germany and Italy, the Celebrity Author, and the Undiscovered Country of the Human Heart". Romanticism on the Net 11 (August 1998). Retrieved 22 February 2008.
  • Poovey, Mary. The Proper Lady and the Woman Writer: Ideology as Style in the Works of Mary Wollstonecraft, Mary Shelley and Jane Austen. Chicago: University of Chicago Press, 1985. ISBN 0-226-67528-9.
  • Robinson, Charles E., ed. The Frankenstein Notebooks: A Facsimile Edition of Mary Shelley's Novel, 1816–17 (Parts One and Two). The Manuscripts of the Younger Romantics, Volume IX, Donald H. Reiman, general ed. Garland Publishing, 1996. ISBN 0-8153-1608-9.
  • Schor, Esther, ed. The Cambridge Companion to Mary Shelley. Cambridge: Cambridge University Press, 2003. ISBN 0-521-00770-4.
  • Seymour, Miranda. Mary Shelley. London: John Murray, 2000. ISBN 0-7195-5711-9.
  • Sites, Melissa. "Re/membering Home: Utopian Domesticity in Mary Shelley's Lodore". A Brighter Morn: The Shelley Circle's Utopian Project. Ed. Darby Lewes. Lanham, MD: Lexington Books, 2003. ISBN 0-7391-0472-1.
  • Smith, Johanna M. "A Critical History of Frankenstein". Frankenstein. Case Studies in Contemporary Criticism. New York: Palgrave Macmillan, 2000. ISBN 0-312-22762-0.
  • Spark, Muriel. Mary Shelley. London: Cardinal, 1987. ISBN 0-7474-0318-X.
  • St Clair, William. The Godwins and the Shelleys: The Biography of a Family. London: Faber & Faber, 1989. ISBN 0-571-15422-0.
  • Sterrenburg, Lee. "The Last Man: Anatomy of Failed Revolutions". Nineteenth Century Fiction 33 (1978): 324–347.
  • Sunstein, Emily W. Mary Shelley: Romance and Reality. 1989. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1991. ISBN 0-8018-4218-2.
  • Townsend, William C. Modern State Trials. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1850.
  • Wake, Ann M Frank. "Women in the Active Voice: Recovering Female History in Mary Shelley's Valperga and Perkin Warbeck". Iconoclastic Departures: Mary Shelley after "Frankenstein". Essays in Honor of the Bicentenary of Mary Shelley's Birth. Ed. Syndy M. Conger, Frederick S. Frank, and Gregory O'Dea. Madison, NJ: Farleigh Dickinson University Press, 1997. ISBN 0-8386-3684-5.
  • White, Daniel E. "'The god undeified': Mary Shelley's Valperga, Italy, and the Aesthetic of Desire Lưu trữ ngày 31 tháng 3 năm 2008 tại Wayback Machine". Romanticism on the Net 6 (May 1997). Retrieved 22 February 2008.

Đọc thêm

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Goulding, Christopher. "The Real Doctor Frankenstein?" Journal of the Royal Society of Medicine. The Royal Society of Medicine, May 2002.
  • Richard Holmes, "Out of Control" (review of Mary Shelley, Frankenstein, Or, The Modern Prometheus: Annotated for Scientists, Engineers, and Creators of All Kinds, edited by David H. Guston, Ed Finn, and Jason Scott Robert, MIT Press, 277 pp.; and Mary Shelley, The New Annotated Frankenstein, edited and with a foreword and notes by Leslie S. Klinger, Liveright, 352 pp.), The New York Review of Books, vol. LXIV, no. 20 (21 December 2017), pp. 38, 40–41.
  • Gordon, Charlotte (2016). Romantic Outlaws: The Extraordinary Lives of Mary Wollstonecraft & Mary Shelley, Random House.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]
Tìm hiểu thêm về
Mary Shelley
tại các dự án liên quan
Tìm kiếm Wiktionary Từ điển từ Wiktionary
Tìm kiếm Commons Tập tin phương tiện từ Commons
Tìm kiếm Wikinews Tin tức từ Wikinews
Tìm kiếm Wikiquote Danh ngôn từ Wikiquote
Tìm kiếm Wikisource Văn kiện từ Wikisource
Tìm kiếm Wikibooks Tủ sách giáo khoa từ Wikibooks
Tìm kiếm Wikiversity Tài nguyên học tập từ Wikiversity
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mary_Shelley&oldid=75631002”