Sápmi

Finddar sáhttá eallit olles eallinagis sáivačázis, čielgá varas dutkamušas – báikkálaččat leat jáhkkán findara eallán álo Buolbmátjávrris

Ovdal leat árvalan, ahte finddar lea mearas gorgŋon jávrái boradit ja fas mannan ruovttoluotta merrii gođđat ja lassánit.

Báikkálaš Viljo Länsman lea guolástan dan rájes go goasttai fatnasii, mánnávuođa rájes. Govva ja video: Kirsti Länsman.

Helsset universitehta dutkamušas leat gávnnahan, ahte Buolbmátjávrri findariin stuorámus oassi eallá olles eallima sáivačázis. Dál lea vuosttas geardi go konkrehta bohtosat duođaštit dan.

Dábálaččat finddar eallá ja lassána mearas, muhto Buolbmátjávrri findarat olles eallingierddu jávrečázis, muitala Helsset universitehta birasdiehtagiid professor Kimmo Kahilainen.

– Ovdal leat árvalan, ahte finddar lea mearas gorgŋon jávrái boradit ja fas mannan ruovttoluotta merrii gođđat ja lassánit. Dán dutkamušas goittotge čielggai, ahte eanaš oassi findariin leat eallán olles eallingierddis jávrris.

Maisemakuva, jossa järvi ja ympäröivä avara tunturimaisema, etualalla lehdettömiä puita ja matalaa kasvillisuutta 6.11.2026 Pulmankijärvi, Utsjoki..
Buolbmatjávri skábmamánus 2026. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Kahilainen muitala, ahte Buolbmátjávrri findara ja mearrafindara lea váttis earuhit, go dat leaba olggosoaidnit oalle seammaláganat. Dutkit leatge dutkan findariid ja daid eallima gullodávttis. Dat vurke kemialaš dieđu ja ráhkada jahkerieggáid.

– Guoli oaivvi siste dakkár unna dákti ja dat vurke dieđuid das gos guolli lea eallan. Dáktái šaddet earálagan gierddut dalle go dat lea eallan mearas, čilge Kahilainen.

Nubbi dutkanmetoda dutkamušas leamaš genehtalaš analysa.

– Buolbmátjávrri ja mearra findariin leat iešguđetlágan genehtihka, muitala Kahilainen.

Kaksi kampelaa makaamassa vierekkäin puisella alustalla ulkona.
Buolbmátjávrri findarat. Govva: Kimmo Kahilainen

Buolbmátjávri leamaš don dolin Jiekŋameara vuotna, muhto lea jiekŋaáiggi maŋŋá go eana lea loktan, šaddan jávrin. Buolbmetjávrris luoitá 60 kilomehtera mátkkis johka Jiekŋamerrii.

Professor Kahilainen árvala, ahte findarat leat jo dalle dolin báhcán šaddan jávrái.

– Báikkálaččathan gal leat sihkkarit álo diehtán, muhto riikadási ođđasin dat šattai 50 jagi dassái go Suoma stuorra bláđit muitaledje Buolbmátjávrri finddariid birra.

Helsset universitehta dutkan Buolbmátjávrri findariid

Báikkálaš olbmuid jáhkku lea dál duođaštuvvon

Viljo ja Taisto Länsmanii finddar leamaš oahpes guolli jo mánnávuođa rájes. Soai leaba gullan jo iežaska vánhemiin finddara birra.

Guovllu olbmot finddar ii goittot leamaš dehálaš borranguollin.

– Gal mii muhtimin lávet borrat. Ja beatnagiidda lávii eadnerohkki vuoššat, mis ledje beatnagat nuppelohkái. Dathan dárbbašedje olu biebmu, muittaša Viljo Länsman.

Viljo Länsman muitala findariin

Taisto Länsmange ii muitte, ahte sii livčče dávjá borran findara. Dan áigge guovllus ledje earáge guolit valjis dego luossa ja soavvil.

– Dolin eat borran. Lean gal dan veardde smáhken, dathan gal lea buorre guolli, árvalastá son.

Mies istuu soutuveneessä joella, yllään oranssit käsineet ja pelastusliivi, taustalla lehtipuita ja pilvinen taivas 6.11.2026 Pulmakijoki.
Findarat gávdnojit miehtá Buolbmatjávrri. Duolbabodni, lei dal láirá- dahje sáddu, muhto ii gálgga leat juovva, muitala buolbmatjávrilaš Taisto Länsman. Govva: Kirsti Länsman / Yle
Taisto Länsman muitala findariid birra

Diehtu das, ahte finddar eallá olles eallimis Buolbmátjávrris, nanne báikkálaččaid jáhku, vaikko Taisto Länsman leage jáhkkán, ahte oassi findariin lea boahtán mearas.

– Mun gal lean heailla áigge gáddán, ahte dat ássá dáppe. Eai dat gal várra diehtán dutkitge ovdal go dál maŋimuš bohtosat bohte, dadjá fas Viljo Länsman.

Rievdaduvvon 11.11.2026 10:47

Lasihuvvon jienat.

Yle noudattaa sisällöissään Journalistin ohjeita ja Ylen eettisiä ohjeita.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Maŋŋebárgga váralašvuođa­dieđuid testema oktavuođas eatnašat ožžo dieđuid telefovdnii dušše sámegillii. Sámegielat oidnojedje viidát mediain ja spivkavideoin.

Oulu čuvgehus­lávdegoddi lea mearridan seailluhit Lintulampi skuvlla sámeluohká, juos dihto eavttut divvet.

Mätt’tõsduumšeǩ Satu Moshnikoff tuejjii miârkteei tuâj sääʹmǩiõl sannõõzz da ǩeʹrjjǩiõl ouʹdde. Son jaaʹmi 86 âkksiʹžžen.