كه مردم شين و گريانت به من چي؟
كه گوڵ چوو، ئاوي بارانت به من چي؟
له سه ر ته رمي مني عاشق به قوربان
ئيتر زولفي په رێشانت به من چي؟
له هۆده ي ماته م و غه مدا كه سووتاوم
سه فايي باغ و هه يوانت به من چي؟
كه هێلانه ي شه هێني دڵ خرا بوو
قهدي سه روي گوڵستانت به من چي؟
به پاييز پووشي ويشكي ته ن كه فه وتا
به هاري لێوي خه ندانت به من چي؟
كه مانگي به ختي من رووي نا له كه سري
تريشكه ي رۆژي كوڵمانت به من چي؟
به كاسي غه م دڵم شێواو و كاسه
شه ڕابي سافي فينجانت به من چي؟
كه تووشي له شكري ده رد و خه فه ت بووم
ده وايي ده رد و ده رمانت به من چي؟
كه په يدا بوو شه وي تاريكي دووريت
ده سي مووسايي عيمڕانت به من چي؟
له شم گه ر كه وته مه يداني نه بووني
له وه دا باسي لوقمانت به من چي؟
كه بڕوا نووري بينايي له چاوم
جواني ره نگي باغانت به من چي؟
له نێو چاڵي غه مي تۆد ا كه گيرام
جواني ده شت و كێوانت به من چي؟
«فيدايي» گه ر نه ما ، بۆ ته عزيه ي
ئه وده م و لێوي غه زه لخوانت به من چي؟
وزیر کشور دولت یازدهم آقای رحمانیفضلی در مراسم معارفهی استاندار کردستان که روز دوشنبهی هفته گذشته برگزار شد در توجیه عدم انتخاب استاندار کُرد و اهل سنت برای کردستان که خواست عمومی مردم و از وعدههای انتخاباتی دکتر حسن روحانی نیز بود گفتهاند: «حجت کافی برای اینکار نداشته و فردی بومی که تواناییهای اجرایی لازم را برای تصدی استانداری داشته باشد نیافتهاست.» بر همین اساس یادآوری چند نکته را برای ایشان لازم میبینیم:
کێژێ لا دێ هام به تاسه ێ په لکه ره ش سه ر شانه که ت
هام به تا سه ێ ده م به یانێ بوێ ته نوورێ نانه که ت
هام به تاسه ێ بونی میخه ک ، توێ تۆره نجێ شاڵه که ت
ره نگی سۆخمه و سینه پوش و بازنه و خێر خاڵه که ت
دڵ ته نگێم بو لێوێ ئال و دوودیه شه ر مینه که ت
بو ده م ئیوارانێ حه وش و سوزێ مه ر دوشینه که ت
جار به جارێ دێته بیرم ژینێ رابێردووم له دێ
سیبه رێ دار و ته لان و خه یزه لانێ ده ورێ دێ
خوڕ خوڕی فرمیسکێ حه سره ت جا له چاوم دێته خوار
بو خۆم و بو به ختی سه ر گه ردانم ئه گریم زارێ زار
کیژێ لادێ سه خته دووریت ، تاڵه ره نجێ روژگار
نا حه زه دووری ولات و ناخوشه ژینم له شار
سه رده مێ که دوور له باڵات وا له شارانا ئه ژیم
ژین ؟ چه ژینێ ؟ چاوه کانێم گیروده ێ ئاخر شه ریم
نه چوو، ههور وهارانم ، له شووند
گلاريژان ِ دارانم ، له شووند
پهريشان و،پهشيو وبي پهلامار
گه ياي بيكهس شارانم ، له شووند
لەسەر ڕووت کازیبەی زوڵفت وەلا بە
کە سادێق بێ تولوعی ئافتابە
دڵ و دین هەرچێ بوو قوربانی تۆ بوون
هەتا کەی ئیدی ئەم ناز و عیتابە؟
بڵا بەو ڕۆژە نیلۆفەر نەسووتێ
بە مەرگی من سەری زوڵفت وەلا بە
لە عەکسی عارێزێت فرمێسکی چاوێم
گوڵاوی ڕووتە هەم خوونابی نابە
وەرە بنوێنە خۆت، به مکوژە قوربان
بە دینێک کوشتنی ئاشق سەوابە
ماچيگ له ليد دزيمه
ديو شه و له ناو خه وم
ته نيا گلاره ي چه وم
تواي بكه ي قساس به و
قساس ماچ ماچيگه
چه له راسي چه له خه و
درچهاردهم نوامبر 2013 مایکل نایتس و دیوید بولوک از کارشناسان موسسه پژوهشهای خاورمیانه در واشنگتن گزارشی از سفر اخیر خود به اقلیم کردستان عراق،کرکوک و آذربایجان به این موسسه ارائه داده اند. نایتس و بولوک در سطح وسیعی به عنوان مشاور حکومت های محلی و نیروهای امنیتی و سرمایه گذاران خارجی در عراق فعالیت کرده اند و ملاحظاتی در خصوص مسائل سیاسی کشورهای خاورمیانه دارند که چکیده ای از این ملاحظات در زیر آمده است:
مایکل نایتس:
به رغم اینکه هنوز تنش های زیادی بین دو حزب عمده سیاسی در اقلیم کردستان عراق وجود دارد ولی دولت اقلیم با مهارت توانسته است از تشدید این تنش جلوگیری کرده و ثبات و امنیت خوبی را در سطوح اصلی و اساسی اقلیم کردستان تحقق بخشد.
دولت اقلیم کردستان با بهره گیری از اصل « دمکراسی مدارا کردن » برای در دست گرفتن رهبری اقلیم تلاش می کند ولی در اینجا مسئله مهم این است که آیا اقلیم با این سیاست خود و با به تعویق انداختن انتخابات ریاست اقلیم و شوراهای استانی می تواند از فرصت به دست آمده برای تقسیم پست های حکومتی اقلیم یعنی قوه مجریه و مقننه استفاده کند یا اینکه به ادارات محلی در سطح استانهای اقلیم اختیاراتی خواهد داد؟
دولت اقلیم کردستان عراق برای مشخص کردن مرزهای خود در سال 2012 تهدیدات نظامی دولت فدرال در خصوص مناطق مورد مناقشه را پشت سر گذاشت و می توان این سال را «سال عملیات گسترش یا توسعه» نامگذاری کرد زیرا در این سال دولت اقلیم کردستان از نظر رویارویی های نظامی بر دولت فدرال عراق در طول مرزهای مناطق مورد مناقشه خود با دولت مرکزی فائق آمده بود.
بر خلاف سال 2012، سال 2013 سال دوستی بین دولت اقلیم و دولت فدرال به شمار می رود؛ چرا که برگزاری انتخابات عمومی در عراق در سال 2014 نزدیک است و دولت فدرال در این سال از شیوه ای آشتی جویانه در قبال اقلیم کردستان عراق پیروی می کند و نوری مالکی نخست وزیر کنونی عراق برای امضاء توافقنامه عدم تجاوز با کردها تلاش می کند و درک مشترک طرفین از گسترش فعالیت شبکه القاعده به دوستی بیشتر بین دولت مرکزی و دولت اقلیم کردستان انجامیده است. با رو به پایان رفتن سال 2013 نیز دولت فدرال عراق و کردها با توجه به کارهای مهمتری که پیش رو دارند نمی توانند همچنان وقت خود را با مشاجره های سیاسی بیهوده تلف کنند.
دولت اقلیم کردستان عراق در مرحله آینده درمنطقه به عنوان یک قدرت اقتصادی جلوه گر خواهد شد و به نظر می رسد که در سال آینده نفت و گاز خودرا بدون سیطره بغداد به طور مستقل و از طریق خط لوله مستقیم به ترکیه و مقدار اندکی نیز از طریق تانکرها به خارج صادر کند.
اکنون دولت فدرال از دادن هشدارهای شدید به دولت اقلیم در خصوص صادرات نفت و گاز دست برداشته و آنکارا نیز به تعهدات خود در قبال مسئله صادرات مستقل نفت و گاز اقلیم کردستان پایبند است. واشنگتن نیز اربیل و آنکارا را به جدا نشدن آشکار در مسئله صادرات از دولت فدرال عراق نصیحت کرده و تنها در صورت موافقت بغداد حاضر به پذیرش صادرات نفت اقلیم شده است.
البته در دراز مدت با اتخاذ تدابیر کلی بین بغداد و اربیل لازم است که روند صادرات نفت اقلیم کردستان به طور مستقل و بر اساس قانون نفت و گاز انجام گیرد ولی مناقشه در خصوص این قانون سالها به درازا کشیده و به نظر نمی رسد که حداقل تا سال 2015 این قانون به تصویب برسد و در نبود چنین قانونی دولت اقلیم کردستان ممکن است از دو گزینه استفاده کند.
گزینه نخست استقلال کامل در صادرات یعنی حفظ صد درصد از درآمدهای نفتی برای خود و هزینه کردن آنها برای پرداخت مطالبات شرکتهای نفتی فعال در اقلیم و مخارج دولت اقلیم .
گزینه دوم نیز این است که دولت اقلیم کردستان اختصاص بخشی از کل درآمدهای ناشی از صادرات نفت عراق را به خود بپذیرد و از بخشی از استقلال سیاسی خود صرفنظر کند که تحقق این امر نیز مستلزم این است که دولت اقلیم ابتدا همه درآمدهای صادرات نفت خود را در اختیار دولت مرکزی قرار دهد و بغداد تنها 17 درصد از کل درآمدهای نفتی عراق و اقلیم و جنوب را به اقلیم اختصاص دهد. البته تحقق این گزینه هنگامی امکان پذیرخواهد بود که بغداد همه مطالبات شرکت های نفتی فعال در اقلیم را پرداخت کند اما دولت فدرال تاکنون حتی حاضر نیست حتی بخش اندکی از این مطالبات را بپردازد و به همین دلیل به نظر می رسد یک راه حل میانی در هنگام مناقشه قانون نفت و گاز بین بغداد و اقلیم یافت شود.
دیوید بولوک:
روابط بین اقلیم کردستان و دولت فدرال عراق از اهمیت بسزایی برخوردار است ولی از نظر تاریخی نزدیکی این روابط و رضایت از این روابط برغم شکننده بودن روابط بین آنکارا و کردهای عراق و کردهای ترکیه و سوریه حائز اهمیت است.
می توان گفت که روابط بین دولت اقلیم کردستان عراق و ترکیه در حال گسترش است و کردها اکنون به طور روزافزونی درحال پذیرش اندیشه وجود منطقه ای مستقل برای کردها در عراق هستند.
اما اهدافی را که ایران برای تحقق آنها در اقلیم کردستان عراق تلاش می کند می توان به این ترتیب خلاصه کرد :
-تضمین پایبندی دولت اقلیم کردستان به سیاست های حفظ منافع ایران در عراق و منطقه و بویژه در سوریه.
-تضمین عدم همپیمانی رهبران اقلیم کردستان با گروههای دیگر از جمله گروههای جدایی طلب شیعه.
با تحقق این اهداف می توان گفت که کردها راهی جز پذیرش نفوذ ایران در اقلیم کردستان نخواهند داشت.
درخصوص کردهای خارج از عراق نیز باید گفت که بهبود روابط سیاسی آنکارا با حزب کارگران کرد (pkk) ترکیه که چندین دهه درحال جنگ با دولت ترکیه است همچنان بعید به نظر می رسد.
در سوریه حزب اتحاد دمکراتیک بر کردهای سوریه سلطه دارد و این حزب و در کل کُردها کنترل مناطقی در شمال سوریه را در دست دارند.
حزب اتحاد دمکراتیک آنطور که برخی می گویند به حزب pkk مرتبط نیست و دارای روابط محدودی با دولت اقلیم کردستان عراق است. واقعیت این است که دولت اقلیم تصمیم گرفته است خود را از جنگ در سوریه دور نگهدارد.
در همین حال آنکارا از پیروزیهای حزب اتحاد دمکراتیک در سوریه به خشم آمده است زیرا از آن بیم دارد که این پیروزیها ثبات در مرزهای بین ترکیه و سوریه را به هم بزند ولی به نظر می رسد که ترک ها سرانجام وجود یک منطقه مستقل کردی در طول مرزهای خود باسوریه را بپذیرند و این در حالی است که هم ترکیه و هم دولت اقلیم کردستان به اهداف حزب اتحاد دمکراتیک که تا فراتر از مرزهای سوریه امتداد می یابد تردید دارند.
درخصوص سیاست آمریکا در قبال کُردها مسئله مهم در اینجا مشکل صدور ویزا برای شهروندان اقلیم کردستان عراق برای سفر به آمریکا است و حتی مقامات بلندپایه اقلیم نیز به دلیل فعالیت مسلحانه خود در دوران رژیم صدام حسین در دریافت چنین ویزایی از آمریکا مشکل دارند. دولت آمریکا باید برای حل این مشکل و بهبود روابط خود با اقلیم کردستان و دو حزب عمده سیاسی آن یعنی حزب دمکرات و اتحادیه میهنی کردستان عراق تلاش کند.
اگر نگاه دقیق تری به گذشته های نه چندان دور بیاندازیم؛ درمی یابیم که در میان سال های ۱۸۹۰تا ۱۹۳۰ میلادی هنرمندان متعددی در عرصه موسیقی کردی مشغول فعالیت بوده اند که با غلبه بر فشارهای اجتماعی، سرزنش ها و موانع بسیار دشوار، همیشه مرام خویش را دنبال کرده اند؛ هنرمندانی مانند سیدعلی اصغر کردستانی، احمد ناصر، کریم رشید آغا مهابادی (ملاکریم)، کاویس آغا، عزیز آغا و جلال بگ دیاربکری، همچنین از میان زنان نیز مریم خان، بی گمان از میان این هنرمندان نیر جدا از احمد ناصر، – که قبل از دوران گرامافون کشته شد – بقیه آن ها صدایشان بر روی صفحات گرامافون در دسترس است.
یکم: به کارگیری لغات اصیل کردی. البته نه هر واژه ای. سید علی اصغر در اجرای بسیاری از مقام ها از اشعار مولوی کرد بهره گرفته است و در ترانه هایش نیز بیشتر از اشعار وفایی استفاده کرده است. او برای مقام ها، ترانه ها و آهنگ هایش هیچگاه واژه بیگانه به کار نگرفته است. در حالیکه او در جامعه ای زندگی کرده که زبان رسمی آن غیر کردی بوده است.
دوم: سبک ویژه تلفیق آهنگ با موسیقی. سید علی اصغر همه گونه آهنگی اعم از ترانه و مقام را اجرا کرده و سبکی کاملاً کردی به آن ها داده است. مثلا ما به محض شنیدن کارهای او، خیلی سریع می فهمیم که این صدا صدای سید علی اصغر است زیرا سبک اجرایش با تمامی خوانندگان دیگر کاملاً متفاوت است. کسی نیز تا به حال نتوانسته آهنگ های این خواننده معروف را همپای او بازخوانی کند. همینطور نوازندگان و سازهایی که صدای وی را همراهی کرده اند همگی غیر کرد بوده اند. صدای رسا و زیبای سیدعلی اصغر سوپرانو یا چپ کوک است که بسیار قوی و اثرگذار بوده به گونه ی که نوازندگان همراهش هم از یاد برده اند که فارس هستند. به همین دلیل شیوه نواختن آهنگ ها و آوازهای این هنرمند اگر کاملاً کردی هم نباشند بیشتر رنگ و بوی کردی دارند.
سوم: سید علی اصغر کردستانی مقام ها را به سبک خود اجرا کرده و جدا از پدید آوردن فضایی کردی، آن ها را به سبک خودیش تغییر داده است. این تغییرات گاه چشمگیر است تا آنجا که همه کس بداند این آهنگ کردی است. هرچند بسیاری این تغییرات را مثبت نمی دانند. اما من این ایراد را وارد نمی دانم، زیرا در میان هر ملتی این مقامات با عناوینی مانند عربی، کردی، فارسی و ترکی تغییر می کند. در واقع مقام همانند نردبان موسیقی است. مثلاً مقام کرد که در میان عرب ها، فارس ها و کردها به آن گفته می شود “مقام کرد”. البته هر کدام از این ها ادعا می کنند این مقام متعلق به ما است و به زبان دیگری برگردانده شده است، زیرا در نحوه اجرای این مقام ها تفاوت هایی وجود دارد.
به عبارتی سیدعلی اصغر کردستانی بی آنکه خودش هم آگاه باشد، راه راست و هموار را در پیش گرفته و تلاش بسیاری برای به ارتقای جایگاه آهنگ کرده، که بخش بسیار بزرگی از موسیقی است. امیدواریم که خوانندگان نسل جدید و نسل آینده از سبک سیدعلی اصغر پیروی کنند. آن ها همراه با فراگیری علمی هنر خوانندگی و یادگیری تاریخ موسیقی می بایست خود را مهیای پیمودن راه های جدید کنند. این پیش زمینه ها برای اینکه موسیقی خودمان را تمام و کمال فراگیریم و آن را در آینده ای نزدیک جهانی کنیم بسیار ضروریست.
خالد توکلی
فرماندار شهرستان مریوان گفت: انفجار یک مین به جای مانده از دوران جنگ در شهرستان مرزی مریوان، عصر جمعه هفت کودک از جمله شش دانش آموز را زخمی کرد.
به گزارش کرمانشاه پست ؛ عبدالله رشیدی پور شامگاه جمعه در گفت وگو با ایرنا افزود: یکی از کودکان روستا، این مین را که در یک پایگاه متروکه در نزدیکی روستا به جا مانده بود، پیدا می کند و آن را به داخل روستا می برد و با شش نفر دیگر آن را دستکاری می کنند که در این حین، مین منفجر می شود.
کردستان زخم هایی فراوان بر تن دارد . در یکسویش دهه ها تبعیض و بی توجهی از سوی دولتیان و در سوی دیگرش مصادره خواسته هایشان توسط گروههایی و جریاناتی مدعی حقوقشان . تمام اینها اما باعث نشد در انتخابات ۲۴ خرداد با افتخار دومین استانی شود که آرای خود را بنام تدبیر و امید به صندوق ها بریزند .
مردمان این خطه از کشور اکنون مطالبه به حقی از دولت دارند . استانداری از جنس خود در بی نظیرترین اجماع سیاسی و اجتماعی بر روی گزینه ای بنام حسین فیروزی . انتخاب هیچ استانداری در کشور برایم بمانند این استان از درجه اهمیت برخوردار نبوده است .
اکنون که مردم کردستان دین خود را به دولت ادا کرده اند حال با توجه به شعارهای شخص رئیس جمهور و برنامه های دولت تدبیر و امید در قبال قومیت ها باید به ندای این مردم پاسخ مثبت داد . دولت می بایست با انتخاب استاندار مورد اعتماد و وثوق نخبگان فکری ، سیاسی و مردم کردستان نشان دهد تا چه میزان درصدد برانداختن تبعیض مذهبی و قومی در لایه های میانه قدرت است و آیا اساسأ به شعارهای خود پایبند می باشد یا خیر؟
دو نیروی بازدارنده بشدت در تلاش است به نتیجه بخشی از دل دولت برای برآورده کردن خواست مردم کردستان اثر منفی گذارد . مهمترینش ذهنیت عمومی مبنی بر تن ندادن به مدیری با شرایطی چون فیروزی در تعلق دینی اش به برادران اهل سنت است . متأسفانه حتی این ذهنیت تا فعالان سیاسی سایر استان ها و در فضای ملی ریشه دوانیده است . همین چند روزی پیش با دوستی در باب موضوع صحبتی داشتم و ایشان با تأکید بر محال بودن انتخابی اینچنین سخن می گفت . تجربه و فرآیند تاریخی کشور چنین ذهنینت مخربی را تقویت کرده است .
نیروی دیگر اما مخالفان آنسویی است که مترصد بی نتیجگی در این میدان هستند تا مشارکت منطقه ای و رفع تبعیضات ملی را از دریچه دولت جدید تنها تبلیغات انتخاباتی و شکست یافته اعلام کند . این نیرو با القای تفکرات سیاسی برنامه ریزی شده اش درصدد کاهش نقش کنشگران داخلی برای یافتن فرصت های مناسب و عبور از شرایط تبعیض است . این نیرو به کمتر از عدم راضی نیست . یکی از کنشگران خوشنام کردستان در گفتگو با نگارنده تأکید کرد اگر گزینه موجود تعیین نشود از سوی همین جریانات دچار چالش و ناکامی خواهند شد و هر چه بیشتر فضا بر سیاست ورزی کردستان بسته می شود . این نکته درست و تلنگری لازم است . هر دوی این نیروها بر اساس تجربه سه دهه اخیر کشور در یک راستا اما بی همراهی هم عمل می کنند .
با وجود چنین شرایطی بنظر می رسد دولت روحانی فرصتی را سبب ساز شده است و شاید از همین روست انتظارات در صحنه کردستان ایران نمود بیشتری یافته است . دکتر روحانی در دوران انتخابات و در بند ۲ بیانیه حقوق اقوام، ادیان و مذاهب بر این نکته تأکید کرده است که : مشارکت عمومی فارغ از زبان و مذهب در مدیریتهای کلان کشور و اجرای اصل شایستهسالاری در همه سطوح سیاسی-اداری به گونهای که تمامی شهروندان و هممیهنان در شرایط یکسان امکان مشارکت و تصدی در کلیه سطوح تا عضویت کابینه را داشته باشند.
در بند ۳ بر انتصاب نیروهای شایسته محلی در پستهای مدیریتی مناطق مختلف کشور و حمایت تقویت و تفویض اختیار و واگذاری امور اجرایی محلی و منطقهای به آنان در قالب سیاستهای عمومی دولت تأکید شده است .
بر اساس این دو بند در بیانیه یادشده هر دو نیروی بازدارنده عملاً محلی برای عرض اندام ندارند و زمینه برای یک اقدام عملی و تاریخی برای رفع تبعیض ؛ گسترش عدالت و مشارکت عمومی فراهم شده است . سخنان شخص رئیس جمهور و تأکید ایشان برای احقاق حقوق اقوام و اقلیت های کشور بر اهمیت موضوع در دولت تدبیر و امید را دوچندان کرده است . سئوال مهمی که اینجا با توجه به مطالب بالا مطرح می شود اینست که آیا اراده محکم و پایداری در دولت برای اجرای تعهدات و ادعاهایش وجود دارد؟
اکنون که قریب باتفاق مردم کردستان بر گزینه ای اجماع کرده که خوشبختانه رئیس ستاد انتخاباتی دکتر روحانی در استان کردستان بوده و پتانسیل های قابل قبول برای مدیریت را بر اساس اصل شایسته سالاری داراست ؛ بهانه و توجیهی پذیرفته نیست که به اینهمه انتظارات مردمی و نخبگان پاسخی ناشایست داده شود و زمینه برای حضور مداوم دو جریان بازدارنده فراهم شود . دولت باید به هشدارها و تبعات تصمیمات خود متناسب با موقعیت و اوضاع متفاوت استان ها توجه ویژه داشته و بازگشایی فرصت های ایجادی با بی توجهی تا حد شعار پایین نیاید .
امید است توان و اراده یک دولت را برای تابوشکنی تاریخی و اقدام عملی برای رفع تبعیض و توجه به خواست مردمی ببینیم و همگام و همراه با هم برای توسعه و آبادانی کشور گام برداریم . از دولت تدبیر و امید انتظار است طراوت و شادی را بر کردستان عزیز و بر لبان مردمان پاک این دیار که سالهاست با تبعیض و مشکلات سپری می کنند بازگرداند .
منبع : کرمانشاه پست http://www.kermanshahpost.ir
مناڵهگان ؛ پهپوولهن
ههزهو زنهێن
ههزهو گورانێن
ههزهو بازێن …..
وهڵا من
گیژم !
ژانم !!
دهردم !!!
ئاخم !!!!
مهرگم !…..
تو دی کیید؟!
تو دی چهێد؟!!
چه تواید و هایده شوون چه؟!!!
ک په پوولهگان
دهسته دهسته
وه گاز ناشیرنێگ
خهیدێانه داوان مردن!!!!
داوان مردن!!!!!
داوان مردن!!!!!!!!!!!!!…..
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ئهڕا مناڵه بێ تاوانهگان سووریا ک جور مناڵه بێتاوانهگان ههڵهبچه
؛ خنکیهن….
۲/۶/۱۳۹۲
ئههمهد ئهڵماسی. کرماشان
خلیل غلامی عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان، درد دل صمیمانه و تلخی با رئیس جمهوری نموده که متن کامل آن در ادامه می آید:
ئاوڕدانهوهیهك بهرهو مناڵیی
