Edukira joan

Burón

Wikipedia, Entziklopedia askea
Burón
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaLeóngo probintzia
AlkateaPorfirio Diez Casado
Izen ofizialaBurón
Posta kodea24994
INEk ezarritako kodea24025
HerriburuaBurón
Geografia
Koordenatuak43°01′24″N 5°03′04″W / 43.023333333333°N 5.0511111111111°W / 43.023333333333; -5.0511111111111
Mapa
Azalera157,72 km²
Altitudea1.092 m
MugakideakOseya de Sayambre, Valdión, Boca de Huérgano, Riañu, Acebéu, Maraña eta Ponga
Demografia
Biztanleria282 (2025)
alt_left 118 (%41,8) (%58,2) 164 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaLE
aytoburon.es

Burón Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Riañuko mendialdea eskualdean dago, itsas mailatik 1.092 m metrora, eta 157.72 km²-ko azalera hartzen du. Azken erroldaren arabera 282 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Oseya de Sayambre, Valdión, Boca de Huérgano, Riañu, Acebéu, Maraña eta Ponga.

Mapa
Burón eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea280300320340360380400200020052010201520202025BurónBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 164 gizon, 118 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.85
0.00
 
95-99
 
1.69
1.83
 
90-94
 
5.08
3.05
 
85-89
 
5.08
5.49
 
80-84
 
11.02
5.49
 
75-79
 
4.24
9.15
 
70-74
 
8.47
11.59
 
65-69
 
9.32
12.20
 
60-64
 
5.93
12.20
 
55-59
 
4.24
9.15
 
50-54
 
8.47
7.93
 
45-49
 
6.78
3.05
 
40-44
 
2.54
4.27
 
35-39
 
4.24
3.05
 
30-34
 
5.08
4.88
 
25-29
 
5.93
1.83
 
20-24
 
4.24
2.44
 
15-19
 
0.85
2.44
 
10-14
 
0.85
0.00
 
5-9
 
1.69
0.00
 
0-4
 
3.39
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 65,2 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 42,7) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 1,8 —probintzian % 10,1—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Leóngo mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 65,2Probintzia berean · % 18,4Erkidegoan · % 2,8Beste erkidegoa · % 11,7Estatutik kanpo · % 1,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 5 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 80)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Mexiko, Paraguai, Erresuma Batua dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 80Europa · % 20
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Dominikar Errepublika
0
0
Erresuma Batua
1
0
Kolonbia
1
0
Mexiko
1
0
Paraguai
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 513 etxebizitza zeuden: 138 (% 26,9) nagusiak eta 375 (% 73,1) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 17 plazarekin (8,5 plaza etxebizitzako).[5]

513etxebizitza
138etxegune
2etxebizitza turistiko (2026) Leóngo mapa

Etxebizitza multzoa Leóngo mapa

138
375
Etxebizitza nagusia (138)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (375)

Guztira 138 etxegune zeuden, eta horietatik 68 (% 49,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 168
2 pertsona29
3 pertsona20
4 pertsona8
5 edo gehiago13

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 276 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 29,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,4.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 24,6 zen 2021ean eta % 27,2 2024an; beraz, 2,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,4 izatetik % 13,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 29,6 ziren, eta gizonen artean % 25,5; 4,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 15,7 eta gizonen % 11,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

276biztanle 15 urte edo +, 2024
% 27,2goi-mailako ikasketak+2,6 puntu 2021etik mapa
% 13,4lehen hezkuntza edo gutxiago−3,0 puntu 2021etik mapa
% 13,4
% 30,4
% 29,0
% 27,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 13,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 30,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 29,0Goi-mailako ikasketak · % 27,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Leóngo mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Burón, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak75% 27,241% 25,534% 29,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa80% 29,047% 29,233% 28,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)84% 30,454% 33,530% 26,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago37% 13,419% 11,818% 15,7
Guztira276% 100,0161% 100,0115% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Burón, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 24,6% 26,0% 33,1% 16,4281
2022% 24,5% 27,4% 32,5% 15,5277
2023% 25,1% 28,0% 32,3% 14,7279
2024% 27,2% 29,0% 30,4% 13,4276
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.558 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 35.371 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.041 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 23.450 euro zen. Errenta gordina 20.826 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 47,8[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 34,5), beste diru-sarrerak (% 12,6), langabezia-prestazioak (% 0,9), beste prestazioak (% 4,3).

48%
35%
13%
Soldata · % 47,8Pentsioak · % 34,5Langabezia · % 0,9Beste prestazioak · % 4,3Beste sarrerak · % 12,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 23,3 da, probintziakoaren (28,5; Leóngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,4; Leóngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Burón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 138 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 50,0; gainerako % 50,0 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,5 zen eta emakumezkoena % 40,9; langabezia-tasa, aldiz, % 3,3 eta % 8,5 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 128 zen 2023ean, 2021eko 125etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 32,0 osatzen dute, eta gizonek % 68,0.

128okupatu, 2023+% 2,4 2021etik
% 32,0emakumeak okupatuen artean
% 50,0jarduera-tasa, 2024
% 5,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 47,5
% 50,0
Okupatuak · % 47,5Langabeak · % 2,5Inaktiboak · % 50,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Burón, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak131% 47,588% 54,743% 37,4
Langabeak7% 2,53% 1,94% 3,5
Inaktiboak138% 50,070% 43,568% 59,1
Guztira276% 100,0161% 100,0115% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 57,0), eraikuntza (% 16,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 16,4) eta industria (% 10,2).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Leóngo mapa
% 16,4
% 10,2
% 16,4
% 57,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 16,4Industria · % 10,2Eraikuntza · % 16,4Zerbitzuak · % 57,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 75,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 15,6), eta oinarrizko okupazioak % 4,7.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 75,9 eta emakumeen % 73,2).

% 15,6
% 75,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 75,0Oinarrizko okupazioak · % 4,7Ez dago jasota · % 4,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Burón, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak20% 15,612% 13,88% 19,5
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak96% 75,066% 75,930% 73,2
Oinarrizko okupazioak6% 4,76% 6,90% 0,0
Ez dago jasota6% 4,73% 3,43% 7,3
Guztira128% 100,087% 100,041% 100,0

Okupatuen % 69,5 besteren konturako langileak dira, eta % 30,5 norberaren konturakoak.[14]

% 30,5
% 69,5
Norberaren kontura · % 30,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 69,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Burón, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura39% 30,530% 34,59% 22,0
Besteren kontura89% 69,557% 65,532% 78,0
Guztira128% 100,087% 100,041% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 6.956 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 157,7 km² denez, NAE lurraldearen % 44,1 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97,3 larre iraunkorrak (6.770 ha, 37 ustiategitan), % 1,8 lur goldagarria (126 ha, 4 ustiategitan), % 0,9 arbolak (60,3 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
44%
56%
NAE · 6.956 ha (% 44,1)Gainerako azalera · 8.816 ha (% 55,9)
NAE, lur-erabileraren arabera
97%
Lur goldagarria · 126 ha (% 1,8)Larre iraunkorrak · 6.770 ha (% 97,3)Arbolak · 60,3 ha (% 0,9)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.190 behi, 314 ardi eta ahuntz, 20 txerri eta 94 hegazti zeuden[17].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 143 gidari zeuden erroldatuta: 101 gizon (% 70,6) eta 42 emakume (% 29,4)[18]. Biztanleen % 50,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 297 ibilgailuk osatzen zuten: 169 turismo, 51 furgoneta, 28 kamioi, 21 motozikleta eta 7 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 599 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (606) parean eta Espainiakoaren (525) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,3 urtekoa zen; turismoen % 8,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,2k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67,4 diesel zen eta % 32 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,2k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
25%
32%
41%
0 etiketa · 1 (% 0,3)ECO · 4 (% 1,4)C etiketa · 72 (% 24,7)B etiketa · 94 (% 32,3)Etiketarik gabe · 120 (% 41,2)
Turismoak, adinaren arabera
9%
9%
23%
45%
14%
< 4 urte · 15 (% 8,9)4–8 urte · 15 (% 8,9)8–15 urte · 39 (% 23,1)15–25 urte · 76 (% 45)≥ 25 urte · 24 (% 14,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria León.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria León.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta León.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente León.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera León.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q26640.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza León.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak León.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.