Edukira joan

Xarel·lo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mahats-barietatea
Mahatsaren koloreablack berry skin (en) Itzuli
EspezieaVitis vinifera
VIVC mahats-barietatea13270

Xarel·loa mahats zuria ematen duen andui barietate bat da, Penedès eskualdekoa jatorriz, Andaluziako hebén eta Frantziako Brustiano faux frantses barietateen arteko gurutzaketaren emaitza. Bere DNA profilak xarel·loak makabeoarekin zerikusia izan lezakeela iradokitzen du, bi leinuak partekatuz.[1] Fava i Agut filologoaren arabera, xarel·lo izena sciarello italierazko aldaera dialektaletik dator, kolore gutxiko ardo beltzei erreferentzia egiteko erabiltzen den "klarete" terminoaren adierarekin. Makabeo eta Parellada mahatsekin batera, cava edota Penedès klasikoa eta Corpinnat bezelako ardo apartsuak egiteko erabiltzen diren hiru barietate tradizionaletako bat da.

Indar handiko barietatea da, oso goiz ernetzen dena (martxoaren amaieran) eta heldutasun erdi-goiztiarrekoa (irailaren hasieran). Mahats-mordoak tamaina ertainekoak dira, 300 eta 350 ale bitartekoak, eta trinkotasun gutxikoak. Mahatsak esferikoak dira, azal lodikoak eta urre-kolorekoak. Mamia koloregabea da, gainontzean iluntzeko joera duena eta fruta-gustukoa..[2]

Vitis International Variety Catalogo (VIVC) datu-basean 13.270 zenbakiarekin katalogatuta dago.[3]

Ezaugarri agronomikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

VIVC katalogoak aipatzen dituen integral termikoaren III, IV eta V gune klimatikoetan ondo moldatzen den landarea da. Barietate landatarra da, mildiuarekiko, oidioarekiko eta botritisarekiko sentikortasun ertainekoa. Lurzoru mota guztietara oso ondo egokitzen da, lur heze eta emankorretan gomendagarria ez den arren, gehiegizko indarra eta hirodura-arrisku handiagoa izan baititzake.

Alellako ardoa, Binissalemgo ardoa, Costers del Segreko ardoa, Penedèsko ardoa, Tarragonako ardoa Jatorrizko Izendapenen barietate nagusietako bat da, baina ia Katalunia osoan landatzen da baita Mallorcan ere. Kataluniako Mahastizaintza eta Ardogintza Erregistroaren arabera, 2017ko irailaren 12an Katalunian landutako azalera 9.843 hektareakoa zen, gehiena Penedèsen (7.500 ha).[4]

Ezaugarri enologikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ardo gazte freskoak, ardo ondu konplexuak eta cava egiteko oinarrizko ardoak egiten erabili ohi da. Cava-oinarriko ardoari dagokion xarel·loa berdeago mendematzen da, graduazio probablearen eta azidotasunaren arteko oreka egokia lortzeko.

Zenbait ikerketa zientifikok egiaztatu dutenez, xarel·loa mahastiaren gaixotasunetatik babesten laguntzen duen er antioxidatzaile naturalen maila altuenetakoa duen barietate zurietako bat da. Bartzelonako Unibertsitateko (2003) ikerketa batek eta Washingtongo Unibertsitateko (2006) ikerketa batek frogatu dute xarel·loa erreserbatrol maila altuenetakoa duen barietate zuria dela.

Barietatea lehen aldiz xerello izenarekin 1785ean aipatu zen Sitgesen (Haba eta Agut, 2001), «Sitgeseko Dorrea» alokatzeko kontratu batean.

Xarel·lo mahatsa kartujano (Prioraten), kai, mollet, pasa zuri (Alellan), pansal, pansal zuri, pansalet, premsal zuri (Mallorcan) eta xerello izenez ere ezaguna da.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Robinson, Jancis; Harding, Julia; Vouillamoz, José (2013ko irailaren 26a), Wine Grapes: A complete guide to 1,368 vine varieties, including their origins and flavours (Ingelesez), Penguin Books Limited, ISBN 978-0-14-196882-7 (kontsulta data: 2026ko apirilaren 14a).
  2. ↑ Enric (2023ko apirilaren 11a), «Raïm xarel·lo: Què és, característiques, zones…», Taca de vi (Katalanez) (kontsulta data: 2026ko apirilaren 15a).
  3. ↑ «Catalogo Internacional de Variedades de Vino – VIVC», vinodiversidad.com (Gaztelaniaz) (kontsulta data: 2026ko apirilaren 15a).
  4. ↑ «Registre vitivinícola», Departament d'Agricultura, Ramaderia, Pesca i Alimentació (Katalanez) (kontsulta data: 2026ko apirilaren 15a).