Saltar ao contido

Dominio de integridade

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

En matemáticas, un dominio de integridade é un anel conmutativo distinto de cero no que o produto de dous elementos distintos de cero é distinto de cero. [1] [2] Os dominios de integridade son xeneralizacións do anel de enteiros e proporcionan un escenario natural para estudar a divisibilidade. Nun dominio de integridade, todo elemento distinto de cero a ten a propiedade de cancelación, é dicir, se a ≠ 0, unha igualdade ab = ac implica b = c.

Algúns tipos específicos de dominios de integridade danse coa seguinte cadea de inclusión de clases:

rngs ⊃ aneis ⊃ aneis conmutativos ⊃ dominios de integridade ⊃ dominios de integridade pechados ⊃ dominios GCD ⊃ dominios de factorización única ⊃ dominios de ideais principais ⊃ dominios euclidianos ⊃ corpos ⊃ corpos alxebricamente pechados

Definición

[editar | editar a fonte]

Un dominio de integridade é un anel conmutativo distinto de cero no que o produto de dous elementos calquera é distinto de cero. De forma equivalente:

  • Un dominio de integridade é un anel conmutativo distinto de cero sen divisores de cero distintos de cero.
  • Un dominio de integridade é un anel conmutativo no que o ideal cero {0} é un ideal primo.
  • Un dominio de integridade é un anel conmutativo distinto de cero para o cal cada elemento distinto de cero é cancelable baixo a multiplicación.
  • Un dominio de integridade é un anel para o cal o conxunto de elementos distintos de cero é un monoide conmutativo baixo a multiplicación (porque un monoide debe estar pechado baixo a multiplicación).
  • Un dominio de integridade é un anel conmutativo distinto de cero no que para cada elemento distinto de cero r, a función que mapea cada elemento x do anel co produto xr é inxectiva. Os elementos r con esta propiedade chámanse regulares, polo que é equivalente a esixir que todos os elementos do anel non nulos sexan regulares.
  • Un dominio de integridade é un anel isomorfo a un subanel dun corpo. (Dado un dominio de integridade, pódese mergullar no seu corpo de fraccións.)
  • O exemplo arquetípico é o anel ℤ de tódolos enteiros.
  • Todo corpo é un dominio de integridade. Por exemplo, o corpo ℝ de todos os números reais é un dominio de integridade. Por outra banda, cada dominio de integridade de Artin é un corpo. En particular, todos os dominios de integridade finitos son corpos finitos (en xeral, polo teorema de Wedderburn, dominios finitos son corpos finitos). O anel de números enteiros ℤ proporciona un exemplo dun dominio de integridade infinito non artiniano que non é un corpo, posuíndo secuencias infinitas descendentes de ideais como:
    ℤ⊃2ℤ⊃⋯⊃2nℤ⊃2n+1ℤ⊃⋯
  • Os aneis de polinomios son dominios de integridade se os coeficientes veñen dun dominio de integridade. Por exemplo, o anel ℤ[x] de todos os polinomios nunha variábel con coeficientes enteiros é un dominio de integridade; así é o anel ℂ[x1,…,xn] de todos os polinomios en n-variables con coeficientescomplexos.
  • O anel ℤ[x]/(x2−n)≅ℤ[n] é un dominio de integridade para calquera número enteiro non cadrado n. Se n>0, entón este anel é sempre un subanel de ℝ, se non, é un subanel de ℂ.
  • O anel de enteiros p-ádicos ℤp é un dominio de integridade.
  • O anel de serie de potencias formais dun dominio de integridade é un dominio de integridade.
  • Se U é un subconxunto aberto conexo do plano complexo ℂ, entón o anel ℋ(U) consistente en tódalas funcións holomorfas é un dominio de integridade. O mesmo é certo para os aneis de funcións analíticas sobre subconxuntos abertos de variedades analíticas conexas.
  • A anel local regular é un dominio de integridade. De feito, un anel local regular é un dominio de factorización única (UFD).[3][4]

Non exemplos

[editar | editar a fonte]

Os seguintes aneis non son dominios de integridade.

  • O anel cero (nese anel 0=1).
  • O anel cociente ℤ/mℤ cando m é un número composto. De feito, se escollemos unha factorización adecuada m=xy (onde x e y non son iguais a 1 ou m). Temos x≢0modm e y≢0modm pero xy≡0modm.
  • O produto de dous aneis conmutativos diferentes de cero. Nun produto como este R×S, temos (1,0)⋅(0,1)=(0,0).
  • O anel cociente ℤ[x]/(x2−n2) para calquera n∈ℤ. As imaxes de x+n e x−n son diferentes de cero, mentres que o seu produto é 0 neste anel.
  • O anel de matrices n × n sobre calquera anel non cero cando n ≥ 2. Se M e N son matrices tal que a imaxe de N está contida no kernel de M, entón MN=0. Por exemplo, isto ocorre para M=N=(0100).
  • O anel cociente k[x1,…,xn]/(fg) para calquera corpo k e calquera polinomio non constante f,g∈k[x1,…,xn]. As imaxes de f e g neste anel cociente son elementos diferentes de cero cuxo produto é 0. Este argumento mostra, de forma equivalente, que (fg) non é un ideal primo. A interpretación xeométrica deste resultado é que os ceros de fg forman un conxunto alxébrico afín que non é irredutíbel (é dicir, non é un variedade alxébrica) en xeral. O único caso no que este conxunto alxébrico pode ser irredutíbel é cando fg é a potencia dun polinomio irredutíbel, que define o mesmo conxunto alxébrico.
  • O anel de funcións continuas sobre o intervalo unitario. Considere as funcións
    f(x)={1−2xx∈[0,12]0x∈[12,1]g(x)={0x∈[0,12]2x−1x∈[12,1]
Nigunha de f e g é cero en todas as partes, pero fg si que o é.

Divisibilidade, elementos primos e elementos irredutíbeis

[editar | editar a fonte]

Nesta sección, R é un dominio de integridade.

Dados os elementos a e b de R, dise que a divide a b, ou que a é un divisor de b, ou que b é un múltiplo de a, se existe un elemento x en R tal que ax = b .

As unidades de R son os elementos que dividen a 1; que son precisamente os elementos invertíbeis en R. As unidades dividen todos os demais elementos.

Se a divide a b e b divide a a, entón a e b son elementos asociados.[5] De forma equivalente, a e b son asociados se a = ub para algunha unidade u.

Un elemento irredutíbel é unha non unidade distinta de cero que non se pode escribir como produto de dúas non unidades.

Un p non unitario distinto de cero é un elemento primo se, sempre que p divide un produto ab, entón p divide a ou p divide b. De forma equivalente, un elemento p é primo se e só se o ideal principal (p) é un ideal primo distinto de cero.

Tanto as nocións de elementos irredutíbeis como de elementos primos xeneralizan a definición ordinaria de números primos no anel ℤ, se se consideran primos os primos negativos.

Todo elemento primo é irredutíbel. En xeral a inversa non é verdade: por exemplo, no anel de enteiros cadráticos ℤ[−5] o elemento 3 é irredutíbel (se factorizase de forma non trivial, cada un dos factores debería ter a norma 3, mais non hai elementos de norma 3 xa que a2+5b2=3 non ten solucións enteiras), mais non é primo (xa que 3 divide (2+−5)(2−−5) sen dividir ningún dos factores). Nun dominio de factorización única (UFD) un elemento irredutíbel é un elemento primo.

Aínda que a factorización única non se cumpre en ℤ[−5], si que hai unha factorización única dos ideais. Vexa o teorema de Lasker–Noether.

Propiedades

[editar | editar a fonte]
  • Un anel conmutativo R é un dominio de integridade se e só se o ideal (0) de R é un ideal primo.
  • Se R é un anel conmutativo e P é un ideal en R, entón o anel cociente R/P é un dominio de integridade se e só se P é un ideal primo.
  • Sexa R un dominio de integridade. Entón os aneis polinómicos sobre R (en calquera número de indeterminados) son dominios de integridade. Este é o caso en particular se R é un corpo.
  • A propiedade de cancelación cúmprese en calquera dominio de integridade: para calquera a, b e c nun dominio de integridade, se a ≠ 0 e ab = ac entón b = c. Outra forma de afirmalo é que a función x ↦ ax é inxectiva para calquera a distinto de cero no dominio.
  • A propiedade de cancelación cúmprese para os ideais en calquera dominio de integridade: se xI = xJ, entón x é cero ou I = J.
  • Un dominio de integridade é igual á intersección das súas localizacións nos ideais máximos.
  • Un límite indutivo de dominios de integridade é un dominio de integridade.
  • Se A, B son dominios de integridade sobre un corpo alxebraicamente pechado k, entón A ⊗k B é un dominio de integridade. Esta é unha consecuencia do nullstellensatz de Hilbert (teorema dos ceros de Hilbert), e en xeometría alxébrica, implica a afirmación de que o anel de coordenadas do produto de dúas variedades alxébricas afines sobre un corpo alxebricamente pechado é tamén un dominio de integridade.

Corpo de fraccións

[editar | editar a fonte]

O corpo das fraccións K dun dominio de integridade R é o conxunto de fraccións a/b con a e b en R e b ≠ 0 módulo unha relación de equivalencia adecuada, equipada coas operacións habituais de suma e multiplicación.

Xeometría alxébrica

[editar | editar a fonte]

En xeometría alxébrica, un anel de coordenadas dun conxunto alxébrico afín é un dominio de integridade se e só se o conxunto alxébrico é unha variedade alxébrica.

De forma máis xeral, un anel conmutativo é un dominio de integradade se e só se o seu espectro é un esquema afín de integridade.

Característica e homomorfismos

[editar | editar a fonte]

A característica dun dominio de integridade é 0 ou un número primo.

Se R é un dominio integridade da característica prima p, entón o endomorfismo de Frobenius x ↦ xp é inxectivo.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]