tez

Türkçe

Köken 1

Farsça

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ˈtez/
• Heceleme: tez

Ön ad

tez

1. çabuk.

Belirteç

tez

(ön ad): Adam, gitar çalarken parmaklarını çok tez oynatabiliyor.

(belirteç): Adam, çok tez gitar çalıyor.

1. Süratli bir biçimde.
   • Dost ben gidersem de yaşın yaşın ağlama / Bu muhabbet bize tez ayrılık getirir - Pir Sultan Abdal.

Türetilmiş kavramlar=

tez beri, tez canlı, tez vakit, tezelden, canı tez, içi tez

Köken 2

Fransızca thèse (“1. sav, iddia, 2. üniversitede bir fikri savunan formel ödev”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca θέσις (thésis, “koyma, ileri sürme, ortaya atma”) sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca τίθημι (títhēmi, “koymak, vazetmek”) fiilinden +σις (+sis) ekiyle türetilmiştir.

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ˈtez/
• Heceleme: tez

Ad

tez (belirtme hâli tezi, çoğulu tezler)

(ad): Bir tez örneği. (2)

1. (mantık) Tanıtlanması gereken önerme; sav.
2. (eğitim) Üniversitelerde öğrencilerin hazırlayıp genellikle bir sınav kurulu önünde savundukları bilimsel eser.
   • "Tezini mitolojiden hazırlayan gözlüklü bir delikanlı." - Haldun Taner

Çekimleme

tezin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	tez	tezler
belirtme	tezi	tezleri
yönelme	teze	tezlere
bulunma	tezde	tezlerde
ayrılma	tezden	tezlerden
tamlayan	tezin	tezlerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	tezim	tezlerim
belirtme	tezimi	tezlerimi
yönelme	tezime	tezlerime
bulunma	tezimde	tezlerimde
ayrılma	tezimden	tezlerimden
tamlayan	tezimin	tezlerimin
2. tekil (senin)
yalın	tezin	tezlerin
belirtme	tezini	tezlerini
yönelme	tezine	tezlerine
bulunma	tezinde	tezlerinde
ayrılma	tezinden	tezlerinden
tamlayan	tezinin	tezlerinin
3. tekil (onun)
yalın	tezi	tezleri
belirtme	tezini	tezlerini
yönelme	tezine	tezlerine
bulunma	tezinde	tezlerinde
ayrılma	tezinden	tezlerinden
tamlayan	tezinin	tezlerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	tezimiz	tezlerimiz
belirtme	tezimizi	tezlerimizi
yönelme	tezimize	tezlerimize
bulunma	tezimizde	tezlerimizde
ayrılma	tezimizden	tezlerimizden
tamlayan	tezimizin	tezlerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	teziniz	tezleriniz
belirtme	tezinizi	tezlerinizi
yönelme	tezinize	tezlerinize
bulunma	tezinizde	tezlerinizde
ayrılma	tezinizden	tezlerinizden
tamlayan	tezinizin	tezlerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	tezi	tezleri
belirtme	tezini	tezlerini
yönelme	tezine	tezlerine
bulunma	tezinde	tezlerinde
ayrılma	tezinden	tezlerinden
tamlayan	tezinin	tezlerinin

Atasözleri

• arpacıya borç eden, ahırını tez satar
• baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana
• eğreti ata binen tez iner
• el ağzına bakan, karısını tez boşar
• iğreti ata binen tez iner
• kara haber tez duyulur
• sayılı günler tez geçer

Çeviriler

çabuk (ön ad)

• Almanca: eilig (de), rasch (de), schnell (de)
• Arapça: عَاجِل‎ (ar) (ʿācil), سَرِيع‎ (ar) (serīʿ)
• Arnavutça: i shpejtë (sq), shpejtë (sq)
• Azerice: təcili (az), tez (az)
• Baskça: azkar (eu), arin (eu)
• Bulgarca: бърз (bg) (bırz), спешен (bg) (speşen)
• Çekçe: rychlý (cs), spěšný (cs)
• Dansa: hurtig (da), hastig (da)
• Endonezce: cepat (id), segera (id)
• Ermenice: շտապ (hy) (ştap), արագ (hy) (arag)
• Estonca: kiire (et)
• Felemenkçe: spoedig (nl), haastig (nl), snel (nl)
• Fince: joutuisa (fi), pikainen (fi)
• Fransızca: rapide (fr), urgent (fr)
• İngilizce: prompt (en), speedy (en), urgent (en)
• İspanyolca: rápido (es), urgente (es)
• İsveççe: snabb (sv), hastig (sv)
• İtalyanca: rapido (it), sollecito (it)
• İzlandaca: fljótur (is), hraður (is)
• Karaçay Balkarca: терк (krc)
• Katalanca: ràpid (ca), urgent (ca)
• Kazakça: жедел (kk) (jedel), тез (kk) (tez)
• Kırgızca: тез (ky) (tez), шашылыш (ky) (şaşılış)
• Kırım Tatarcası: tez (crh), acele (crh)
• Kürtçe: lezgîn (ku), bilez (ku)
• Lehçe: rychły (pl), szybki (pl)
• Letonca: ātrs (lv), steidzams (lv)
• Litvanca: greitas (lt), skubus (lt)
• Macarca: gyors (hu), sürgős (hu)
• Norveççe: hurtig (no), rask (no)
• Osmanlı Türkçesi: عاجل‎ (ota) (ʿâcil), تز‎ (ota) (tez)
• Özbekçe: tez (uz), shoshilinch (uz)
• Portekizce: rápido (pt), urgente (pt)
• Rumence: rapid (ro), urgent (ro)
• Rusça: быстрый (ru) (bıstrıy), спешный (ru) (speşnıy)
• Tabasaran dili: терек (terek), яһали (jaһali)
• Tacikçe: тез (tg) (tez), фаврӣ (tg) (favrî)
• Tatarca: тиз (tt) (tiz), ашыгыч (tt) (aşığıç)
• Türkmence: tiz (tk), gyssagly (tk)
• Yunanca: γρήγορος (el) (grígoros), επείγων (el) (epeígon)

Üniversitelerde öğrencilerin hazırlayıp genellikle bir sınav kurulu önünde savundukları bilimsel eser

• Almanca: Abschlussarbeit (de), Dissertation (de)
• Arapça: أُطْرُوحَة‎ (ar) (ʾuṭrūḥa), رِسَالَة‎ (ar) (risāle)
• Azerice: dissertasiya (az)
• Bulgarca: дисертация (bg) (disertatsiya)
• Çekçe: disertace (cs)
• Danca: speciale (da), afhandling (da)
• Ermenice: ատենախոսություն (hy) (atenaxosutʿyun)
• Estonca: väitekiri (et)
• Fince: opinnäytetyö (fi)
• Fransızca: thèse (fr)
• İspanyolca: tesis (es)
• İsveççe: uppsats (sv), avhandling (sv)
• İtalyanca: tesi (it)
• İzlandaca: ritgerð (is)
• Kazakça: диссертация (kk) (dissertaţiya)
• Kırgızca: диссертация (ky) (dissertatsiya)
• Lehçe: praca dyplomowa (pl)
• Letonca: disertācija (lv)
• Litvanca: disertacija (lt)
• Macarca: disszertáció (hu)
• Norveççe: masteroppgave (no), avhandling (no)
• Osmanlı Türkçesi: رساله‎ (ota) (risâle)
• Özbekçe: dissertatsiya (uz)
• Portekizce: tese (pt)
• Rusça: диссертация (ru) (dissertatsiya)
• Tacikçe: рисола (tg) (risola)
• Yunanca: διατριβή (el) (diatriví)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "tez".
  TDK Özel Sözlük'te: tez"

• Kubbealtı Lugatı'nda "TEZ :"
• Nişanyan Sözlük'te: tez.

Ek okumalar

• Vikipedi'de tez

Azerice

Ad

tez

1. tez

Gagavuzca

Köken

Farsça tiz

Ön ad

tez

1. tez

Özbekçe

Ad

tez (çoğulu tezlar)

1. çabuk, tez

Türkmence

Ad

tez

1. ürkek, insana alışmamış

Tatarca

Ad

tez

1. (anatomi) diz