Edukira joan

Larraul

Larraul
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Larraulgo udaletxea.
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaGipuzkoa
EskualdeaTolosaldea
Izen ofizialaLarraul
AlkateaMaria Teresa Arana Perez
Posta kodea20159
INE kodea20048
Herritarralarrauldar
Ezizenatabako erretzaile
Kokapena
Koordenatuak43°11′16″N 2°06′09″W / 43.1879°N 2.1024°W / 43.1879; -2.1024
Mapa
Azalera6 km²
Altitudea240 m
Distantzia24 km Donostiara
Demografia
Biztanleria263 (2025:  7)
alt_left 120 (%46,3) (%53,7) 139 alt_right
Dentsitatea43,83 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 85.2 + % 8.8 hartzaile (2021)
Etxeko erabilera[2]% 74.8 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera1840 (juliotar egutegia)
Webguneahttps://www.larraul.eus

Larraul[3] Gipuzkoako erdialdeko udalerri bat da, Tolosaldekoa. Larrauldarren % 90 baino gehiago euskaldunak izanik, Larraul Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) kide da.

Herriaren izena beti Larraul formarekin aipatu izan da; lehendabiziko aldiz, 1470. urtean.[4]

Etimologia, berriz, ilun samarra da. Badirudi lehen osagaia larre edo lahar dela; eta bigarrena, -aul: ez dirudi ahul adjektiboarekin zerikusirik duenik. Hala, antzeko eran osatuta egon litezke Nafarroa Garaiko ondorengo hiru toponimo hauek: Urraul ibarra eta Oleta Orbaibarko aurkintza (hur [«hurritza»] + -aul), Basaula Ameskoako aurkintza (baso + -aul(a)), eta Eraul Deierriko herria (osagai ezezagun bat + -aul). Hala ere, hipotesia besterik ez da, froga sendorik gabea.[4]

Larraulgo herritarrei larrauldar deritze;[3] eta tabako erretzaile ezizenaz ezagunak dira, Azkuek jaso zuenez.[4]

Larraul, hegoaldetik (Asteasutik) begiratuta.
Larraul, iparraldetik (Hernio aldetik) begiratuta.

Larraul Gipuzkoaren barnealdeko herri bat da, eta Aiztondo haranean dago, Tolosaldeko ipar-mendebaldean. Ez dago Bizkaiko itsasoaren ertzetik oso urruti, baina Hernio mendiak (1075 metroko altitudea) eta haren mendilerroak itsasoa ezkutatzen diote. Izan ere, Larraul mendilerro horren hegoaldeko magalen dago, itsas mailatik 225 metro gorago, haranaren hondoan, terraza natural batzuen gainean. Horri esker, nekazaritza izan da bertakoen bizibidea mende askoan. Hostozabalen eta koniferoen basoek hartzen dute Larraulgo lurraldearen zati handi bat.[5]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraulek mugakide ditu ipar eta ekialdean Asteasu, hegoaldean Alkiza, eta mendebaldean Errezil (Urola Erdia).

Sortu zenetik, Aiztondoko Alkatetza Nagusiaren kide izan zen, Asteasurekin batera.

1766an Asteasutik bereizi zen, desadostasunen ondorioz, baina 1840ra arte ez zuen alkate eta udalik izan. [12]

Gaur egun, Larraulgo biztanleak 250 inguru dira; XX. mendearen bukaeran, ordea, erdia ziren. Izan ere, ordu arte larrauldarrek izandako ekonomia jarduera nagusiak (nekazaritza eta abeltzaintza) nabarmen ahuldu ziren, baina industriak gorantz egin zuen.[13]

1990eko hamarraldian, hainbat etxebizitza eraiki zituzten bertan: horri esker, herriak susperraldia izan duenez, biztanleen erdia baino gehiago 35 urtetik beherakoa da gaur egun. Biztanle kopurua handitzearen ondorioz, hezkuntzarako, aisialdirako eta herri zerbitzuetarako hainbat jarduera antolatu dira berriro Larraulen.[13]

Hala eta guztiz ere, larrauldar gehienek herritik kanpo egiten dute lan, industrian eta zerbitzuetan.[13]

2016an herrian bizi ziren 246 biztanleetatik % 10,98k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak % 4,47 ziren.[14]

Biztanleriaren tamainaUrtea120150180210240270300189019201950198020102040LarraulBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 139 gizon, 120 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.83
0.00
 
90-94
 
0.83
0.72
 
85-89
 
2.50
2.16
 
80-84
 
0.83
1.44
 
75-79
 
0.00
5.04
 
70-74
 
4.17
5.04
 
65-69
 
6.67
6.47
 
60-64
 
5.00
10.07
 
55-59
 
9.17
16.55
 
50-54
 
10.83
7.91
 
45-49
 
15.00
2.16
 
40-44
 
3.33
3.60
 
35-39
 
5.83
2.88
 
30-34
 
1.67
6.47
 
25-29
 
1.67
4.32
 
20-24
 
8.33
11.51
 
15-19
 
12.50
5.76
 
10-14
 
3.33
3.60
 
5-9
 
4.17
4.32
 
0-4
 
3.33
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[15]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−4−2024619751982198919962003201020172024LarraulHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa −231−2442−2−3−22−1−21−12−41−300−4231−102−13035331020−1−4−1−2−322−30300
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[16] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea0123419962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 025114224336554132102303202313
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[17] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 37,5 udalerri berean jaioak ziren[18], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 4,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,3 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 37,5Probintzia berean · % 49,8Erkidegoan · % 1,2Beste erkidegoa · % 4,2Estatutik kanpo · % 7,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 87 Gipuzkoan, % 0,8 Bizkaian, eta % 0,8 Araban jaio ziren[19].

Jaioterria, lurralde historikoka
Gipu
EAEt
Gipuzkoa · % 87Bizkaia · % 0,8Araba · % 0,8EAEtik kanpo · % 11,5
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 4,6k atzerriko nazionalitatea zuen[20]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Ekialdeko Europa (% 41,7), Hego Amerika (% 25), Mendebaldeko Europa (% 16,7) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Bulgaria, Frantzia, Argentina dira.[21]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 47,4Europa · % 52,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 105 etxebizitza zeuden: 83 (% 79,0) nagusiak eta 22 (% 21,0) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[22] Etxebizitza nagusien % 91,6 jabetzan zegoen eta % 8,4 alokairuan.[22] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 4 plazarekin (4 plaza etxebizitzako).[23]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 1.345 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 455 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 1.600-1.800 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 205 m²-koa zen. Balio hori Gipuzkoako udalerrien medianaren (1.833 €/m²) % 26,6 azpitik zegoen.[24]

105etxebizitza
83nagusi
1etxebizitza turistiko (2026) Gipuzkoako mapa
1.345€/m² batez beste (2023) Gipuzkoako mapa

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

83
22
Nagusiak (83)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (22)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

76
7
Jabetzan (76)Alokairuan (7)

Guztira 83 etxegune zeuden, batez beste 3,1 egoiliarrekoak; horietatik 17 (% 20,5) pertsona bakarrekoak ziren.[22]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

17
16
47
Egoiliar 1 (17)2 egoiliar (16)3-5 (47)6-9 (3)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 178,5 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 51,2 urtekoa.[22] Etxebizitzen % 44,8 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[22] Etxebizitzen % 13,3 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

47
54
Etxebizitza 1 (47)2 (54)3-10 (4)

Gela kopurua

9
23
17
54
1-3 gela (2)4 (9)5 (23)6 (17)7 edo gehiago (54)

Bainugela kopurua

54
51
Bainugela 1 (54)2 edo gehiago (51)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 1,2 berokuntza zentrala zuten, % 85,5 banakakoa eta % 10,8 noizean behingoa.[22] Horrez gain, % 24,1 hodien bidezko gasa zuten eta % 15,7 igogailua.

Berogailu mota

% 85,5
% 10,8
Zentrala (% 1,2)Banakakoa (% 85,5)Noizean behingoa (% 10,8)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 24,1
Ur bero zentrala% 4,8
Igogailua% 15,7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 218 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 40,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,5.[25] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 40,2 zen 2021ean eta % 40,8 2024an; beraz, 0,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 13,6 izatetik % 11,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 46,5 ziren, eta gizonen artean % 35,9; 10,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 7,9 eta gizonen % 14,5 ziren.

218biztanle 15 urte edo +, 2024
% 40,8goi-mailako ikasketak+0,6 puntu 2021etik mapa
% 11,5lehen hezkuntza edo gutxiago−2,1 puntu 2021etik mapa
% 11,5
% 28,0
% 19,7
% 40,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 11,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,7Goi-mailako ikasketak · % 40,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Larraul, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak89% 40,842% 35,947% 46,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa43% 19,722% 18,821% 20,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)61% 28,036% 30,825% 24,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago25% 11,517% 14,58% 7,9
Guztira218% 100,0117% 100,0101% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Larraul, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 40,2% 18,2% 28,0% 13,6214
2022% 37,9% 20,5% 28,3% 13,2219
2023% 37,4% 20,7% 29,3% 12,6222
2024% 40,8% 19,7% 28,0% 11,5218
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

2017an, sektore ekonomikoak honela banatzen ziren: lehen sektorea BEGaren % 4,5 zen; bigarren sektorea, % 5,2; hirugarren sektorea, % 22,4. Eraikuntzan, % 67,9k lan egiten zuen.[14]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.368 euro-koa zen[26], eta etxegune bakoitzeko 50.866 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (20.790 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 29.050 euro zen. Errenta gordina 22.364 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 23.355 eurokoa zen[27][oh 1]: gizonena 26.920 eurokoa eta emakumeena 20.966 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 22,1 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 24.982 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 63.772 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 17.174 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 119.751 euro baino gehiago[28].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
6.213
P20
3.846
12.198
P25
5.760
15.081
P30
10.966
20.353
P40
16.663
26.920
P50
20.966
36.301
P60
23.773
40.745
P70
29.169
44.669
P75
31.260
50.734
P80
37.323
66.976
P90
46.533
84.360
P95
56.792
113.807
P99
82.526
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
18.629
P10
15.211
34.904
P20
19.744
42.061
P25
24.020
46.269
P30
29.744
57.307
P40
38.649
72.102
P50
41.965
78.237
P60
61.732
91.057
P70
80.216
97.712
P75
84.072
105.201
P80
89.153
124.513
P90
111.177
146.725
P95
113.106
174.668
P99
151.207
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 65,6 soldatak dira[29].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[30][oh 2]. Udalerrian indizea 24,8 da, probintziakoaren (27,6; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 16.522 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 125.687 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 13,1 zen[31] (Gipuzkoa osoan, % 11,3; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 9.720 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 44.695 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 21,7 zen[32] (Gipuzkoa osoan, % 22).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea020.00040.00060.00080.000100.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Larraul udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 139 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 64,4; gainerako % 35,6 inaktibo zeuden.[33] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 69,0 zen eta emakumezkoena % 59,0; langabezia-tasa, aldiz, % 7,5 eta % 5,1 zen, hurrenez hurren.[33]

Okupatuen kopurua 126 zen 2023ean, 2021eko 121etik gora.[34] Emakumeek okupatuen % 42,1 osatzen dute, eta gizonek % 57,9.

126okupatu, 2023+% 4,1 2021etik
% 42,1emakumeak okupatuen artean
% 64,4jarduera-tasa, 2024
% 6,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 60,2
% 35,6
Okupatuak · % 60,2Langabeak · % 4,2Inaktiboak · % 35,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Larraul, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak130% 60,274% 63,856% 56,0
Langabeak9% 4,26% 5,23% 3,0
Inaktiboak77% 35,636% 31,041% 41,0
Guztira216% 100,0116% 100,0100% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 73,8), industria (% 16,7), eraikuntza (% 5,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 4,0).[34]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
% 16,7
% 73,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 4,0Industria · % 16,7Eraikuntza · % 5,6Zerbitzuak · % 73,8

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,2; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 38,9), eta oinarrizko okupazioak % 7,9.[35] Bi sexuetan goi eta erdi maila dira nagusi (gizonen % 45,2 eta emakumeen % 54,7).

% 49,2
% 38,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 49,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 38,9Oinarrizko okupazioak · % 7,9Ez dago jasota · % 4,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Larraul, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak62% 49,233% 45,229% 54,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak49% 38,932% 43,817% 32,1
Oinarrizko okupazioak10% 7,94% 5,56% 11,3
Ez dago jasota5% 4,04% 5,51% 1,9
Guztira126% 100,073% 100,053% 100,0

Okupatuen % 75,4 besteren konturako langileak dira, eta % 24,6 norberaren konturakoak.[36]

% 24,6
% 75,4
Norberaren kontura · % 24,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 75,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Larraul, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura31% 24,623% 31,58% 15,1
Besteren kontura95% 75,450% 68,545% 84,9
Guztira126% 100,073% 100,053% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 135 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[37][oh 3]. Udalerriaren azalera 6 km² denez, NAE lurraldearen % 22,6 da[38]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 87,1 larre iraunkorrak (118 ha, 19 ustiategitan), % 6,7 arbolak (9 ha, 14 ustiategitan), % 5,8 lur goldagarria (7,9 ha, 14 ustiategitan), % 0,3 norberaren kontsumorako baratzeak (0,44 ha, 17 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,1 ha, ustiategi batean)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
23%
77%
NAE · 135 ha (% 22,6)Gainerako azalera · 465 ha (% 77,4)
NAE, lur-erabileraren arabera
87%
Lur goldagarria · 7,9 ha (% 5,8)Larre iraunkorrak · 118 ha (% 87,1)Arbolak · 9 ha (% 6,7)Baratzeak · 0,44 ha (% 0,3)Berotegiak · 0,1 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 308 behi, 761 ardi, 28 ahuntz, 3 zaldi eta 114 hegazti zeuden[39][40].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 172 gidari zeuden erroldatuta: 97 gizon (% 56,4) eta 75 emakume (% 43,6)[41]. Biztanleen % 66,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 283 ibilgailuk osatzen zuten: 162 turismo, 43 furgoneta, 30 motozikleta, 22 kamioi eta 7 ziklomotor[41]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 625 turismokoa zen, probintziako (455) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,1 urtekoa zen; turismoen % 8,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 7,4k 25 urte baino gehiago[41]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67,5 diesel zen eta % 31,8 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 24,6k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
38%
34%
25%
0 etiketa · 2 (% 0,7)ECO · 8 (% 2,9)C etiketa · 106 (% 37,9)B etiketa · 95 (% 33,9)Etiketarik gabe · 69 (% 24,6)
Turismoak, adinaren arabera
9%
19%
32%
33%
< 4 urte · 14 (% 8,6)4–8 urte · 30 (% 18,5)8–15 urte · 52 (% 32,1)15–25 urte · 54 (% 33,3)≥ 25 urte · 12 (% 7,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Egungo Larraulgo Udalbatza 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetan erabaki zen. Hauteskundeen ondoren, PSE-EE alderdiko Maite Arana —Santurtzin (Bizkaia) jaioa, 1970ean; Donostian bizi da— hautatu zuten alkate. Izan ere, nahiz eta alderdi horrek 19 boto besterik jaso ez zuen (botoa emateko eskubidea zuten 186 larrauldarren artetik), alderdi horretakoa izan zen Larraulen hauteskunde horietara aurkeztutako hautagai zerrenda bakarra; horrenbestez, PSE-EE alderdikoak dira Larraulgo Udaleko zazpi zinegotziak. Boto emaileak 115 izan ziren; abstentzioa, % 38,17; boto baliogabeak, 1; eta boto zuriak, 95 (% 82,61). PSE-EEkoek nahikoa zuten boto baliodunen % 5 lortzea, alkatetza bereganatzeko; eta boto baliodunen % 18 jaso zituzten.[42][43][44]

Larraulgo udalbatza
Alderdia 2019ko maiatzaren 26a
Zinegotziak Boto kopurua
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
7 / 7
19 (% 18)
Datuen iturria: «Udal hauteskundeak 2019 - Larraul», Tolosaldeko ataria.[42]
Larraulgo Mikaela Urkolaren[45] testigantza, herriko festen eta ospakizunen ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[46][47] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Larraulgo euskara[48] gipuzkeraren[49] aldaera bat da; zehazki, erdiguneko gipuzkeraren[50] barnean dagoen Tolosaldeko euskaraz[51] hitz egiten da. Jasotako datuek diotenez, larrauldarren % 92,09 euskaldunak dira, eta euskararen erabilera % 80,06koa da.

Eustaten arabera, 2016an euskaldunak % 88,71 ziren.[14]

  • San Esteban. Abuztuaren 3an.[52]

Ondasun nabariak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sorarrain baserria, 1988an.
Bilboko ikasle batzuk, Larraulgo barnetegira euskara ikastera joanak, 1997an.

Larrauldar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika), Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Etxeko erabilera», Euskararen erabilera, Wikipedia.
  3. 1 2 Euskaltzaindia, 140. arauaː Gipuzkoako herri-izendegia (PDF).
  4. 1 2 3 Salaberri Zaratiegi, Patxi; Zaldua Etxabe, Luis Mari (2020), Gipuzkoako herrien izenak. Lekukotasunak eta etimologia, Izenak, Euskaltzaindia, 235. or., ISBN 978-84-120766-2-2.
  5. ↑ «Larraul: Non dagoen», www.larraulgoekomuseoa.com, Larraulgo Ekomuseoa (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  6. ↑ «Liburutegia», Larraul (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  7. ↑ «KZgunea», Larraul (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  8. ↑ «Udalaren zerbitzuak», Larraul (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  9. ↑ «Larraul», Gipuzkoako Eskola Txikiak eskola, herri eta auzo txikiak bizirik! (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  10. ↑ «Ekomuseoa», Larraul (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  11. ↑ «Larraulgo Ekomuseoa. Zatoz Larraulgo ingurune eder, natural eta kulturalaz gozatzera», www.larraulgoekomuseoa.com (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  12. ↑ «Historia», Larraul (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  13. 1 2 3 «Larraul: Herria eta jarduerak», www.larraulgoekomuseoa.com, Larraulgo Ekomuseoa (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  14. 1 2 3 «Web Eustat. Larraulko datu estatistikoak», eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  15. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)», INE, 2025.
  16. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb», PxWeb (kontsulta data: 2026ko uztailaren 29a).
  17. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb», PxWeb (kontsulta data: 2026ko uztailaren 30a).
  18. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
  19. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  20. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  21. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
  22. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea», Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak, Eustat, 2024.
  23. ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
  24. ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
  25. ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  26. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
  27. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  28. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
  29. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
  30. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  31. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  32. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  33. 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  34. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  35. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  36. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  37. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  38. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639443.
  39. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  40. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  41. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  42. 1 2 «Udal hauteskundeak 2019 - Larraul», Tolosaldeko ataria (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  43. ↑ «Larraul sozialista», Tolosaldeko ataria, 2019ko maiatzaren 11a (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  44. ↑ Goenaga Lizaso, Eider (2019ko abuztuaren 2a), «Maite Arana, Larraulgo alkatea: "Dena uste baino errazago joan da"», Gipuzkoako Hitza (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  45. ↑ «Urkola Sorozabal, Mikaela - Ahotsak.eus», ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 27a).
  46. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea», www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 27a).
  47. ↑ «Herriko festak - Ahotsak.eus», ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 27a).
  48. ↑ «Larraul - Ahotsak.eus», ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 10a).
  49. ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus», ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 10a).
  50. ↑ «Erdigunekoa (G) - Ahotsak.eus», ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 10a).
  51. ↑ «Tolosaldekoa - Ahotsak.eus», ahotsak.eus (kontsulta data: 2018ko irailaren 10a).
  52. ↑ «Larraulgo jaiak», Larraul (kontsulta data: 2020ko apirilaren 22a).
  53. ↑ «Larraulgo (Gipuzkoa) Sorarrain baserria, Monumentu izendapenaz, Euskal Kultura Ondarearen Zerrenda Nagusian inskribatua izan da», www.euskadi.eus, Euskal Kultura Ondarearen Zentroko berriak eta azken ordukoak (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  54. ↑ «AGINDUA, 2007ko martxoaren 16koa, Kultura sailburuarena, Larraulgo (Gipuzkoa) Sorarrain baserria, Kultura Ondasun gisa, Monumentu izendapenaz, Euskal Kultura Ondarearen Zerrenda Orokorrean sartzeko dena» (PDF), Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, 2007ko apirilaren 24a (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).
  55. ↑ «Larraulgo Ekomuseoa», www.larraulgoekomuseoa.com, Larraulgo Ekomuseoaren webgunea (kontsulta data: 2020ko apirilaren 5a).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]