Villalpardo
| Villalpardo | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Cuencako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | Maria Pilar Martinez Peñarrubia | ||||||||||
| Izen ofiziala | Villalpardo | ||||||||||
| Posta kodea | 16270 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 16248 | ||||||||||
| Herriburua | Villalpardo | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 39°28′19″N 1°37′29″W / 39.471944444444°N 1.6247222222222°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 31,49 km² | ||||||||||
| Altitudea | 779 m | ||||||||||
| Mugakideak | Iniesta, Villarta, Graja de Iniesta eta Minglanilla | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 979 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 31 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | CU | ||||||||||
Villalpardo Cuencako udalerria da, Manchuela conquense eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 979 biztanle zituen 31,5 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Iniesta, Villarta, Graja de Iniesta eta Minglanilla.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 489 gizon, 492 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 59 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 50,6) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 8,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,6 —probintzian % 16,3—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 65 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 43,1)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Ekuador dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 708 etxebizitza zeuden: 419 (% 59,2) nagusiak eta 289 (% 40,8) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 16 plazarekin (16 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa
Cuencako mapa
Guztira 419 etxegune zeuden, eta horietatik 131 (% 31,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 896 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 12,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 41,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 27,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,4 zen 2021ean eta % 19,1 2024an; beraz, 3,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,4 izatetik % 27,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 23,4 ziren, eta gizonen artean % 14,7; 8,7 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,5 eta gizonen % 26,6 ziren.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 63,2 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 36,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 50,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 49,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,0 ziren.[7]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 171 | % 19,1 | 66 | % 14,7 | 105 | % 23,4 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 115 | % 12,8 | 56 | % 12,5 | 59 | % 13,2 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 368 | % 41,1 | 207 | % 46,2 | 161 | % 35,9 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 242 | % 27,0 | 119 | % 26,6 | 123 | % 27,5 |
| Guztira | 896 | % 100,0 | 448 | % 100,0 | 448 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 15,4 | % 13,0 | % 41,1 | % 30,4 | 890 |
| 2022 | % 16,1 | % 13,4 | % 40,9 | % 29,6 | 906 |
| 2023 | % 17,6 | % 13,7 | % 40,9 | % 27,9 | 908 |
| 2024 | % 19,1 | % 12,8 | % 41,1 | % 27,0 | 896 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,6 ikasten ari zen (77 pertsona).[8] Ikasten ari zirenetatik, % 59,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 22,1 batxilergoan, % 11,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,2 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 61,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 56,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 10,0 eta emakumeen % 12,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 94,1 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 52,2 eta 25–29 urtekoen % 14,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,5 baino ez.[9] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 54,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 37,5.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 93,4 estatuan jaio zen, eta % 6,6 atzerrian.[7] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 14,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 25,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,0 eta % 39,1, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 26,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 2,8 eta % 44,4, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,0 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 3,4.[8] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 60,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 50,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 11.668 euro-koa zen[10], eta etxegune bakoitzeko 25.766 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.624 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 13.299 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 58,1[11]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,4), beste diru-sarrerak (% 13,6), langabezia-prestazioak (% 2,5), beste prestazioak (% 4,4).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[12][oh 1]. Udalerrian indizea 27,7 da, probintziakoaren (29,5;
Cuencako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5;
Cuencako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Villalpardo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 527 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 59,1; gainerako % 40,9 inaktibo zeuden (erretiratuak % 44,4, beste inaktiboak % 42,5 eta ikasleak % 13,2).[13] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,9 zen eta emakumezkoena % 59,3; langabezia-tasa, aldiz, % 5,0 eta % 17,4 zen, hurrenez hurren.[13]
Okupatuen kopurua 464 zen 2023ean, 2021eko 441etik gora.[14] Emakumeek okupatuen % 48,1 osatzen dute, eta gizonek % 51,9.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 468 | % 52,5 | 249 | % 56,0 | 219 | % 49,0 |
| Langabeak | 59 | % 6,6 | 13 | % 2,9 | 46 | % 10,3 |
| Inaktiboak | 365 | % 40,9 | 183 | % 41,1 | 182 | % 40,7 |
| Guztira | 892 | % 100,0 | 445 | % 100,0 | 447 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 50,0), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 22,2), industria (% 20,9) eta eraikuntza (% 6,9).[14] Xeheago, jarduera-adarrik handiena nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza da (% 22,2), ondoren manufaktura-industria (% 19,2) eta merkataritza (% 12,1) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 56,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 16,8), eta oinarrizko okupazioak % 13,8.[15] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 58,9 eta emakumeen % 54,7).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 78 | % 16,8 | 36 | % 14,9 | 42 | % 18,8 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 264 | % 56,9 | 142 | % 58,9 | 122 | % 54,7 |
| Oinarrizko okupazioak | 64 | % 13,8 | 24 | % 10,0 | 40 | % 17,9 |
| Ez dago jasota | 58 | % 12,5 | 39 | % 16,2 | 19 | % 8,5 |
| Guztira | 464 | % 100,0 | 241 | % 100,0 | 223 | % 100,0 |
Okupatuen % 63,1 besteren konturako langileak dira, eta % 36,9 norberaren konturakoak.[16]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 171 | % 36,9 | 98 | % 40,7 | 73 | % 32,7 |
| Besteren kontura | 293 | % 63,1 | 143 | % 59,3 | 150 | % 67,3 |
| Guztira | 464 | % 100,0 | 241 | % 100,0 | 223 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 92,7 estatuan jaio zen, eta % 7,3 atzerrian.[13] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,1 okupatuak dira, % 32,0 erretiratuak, % 5,0 bestelako inaktiboak, % 4,6 ikasleak eta % 4,3 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,2 okupatuak dira, % 34,5 bestelako inaktiboak, % 6,9 langabeak eta % 3,4 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,1 okupatuak dira, % 27,7 bestelako inaktiboak, % 8,4 langabeak, % 7,2 ikasleak eta % 6,7 erretiratuak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,8 bestelako inaktiboak dira, % 35,1 okupatuak, % 21,6 langabeak eta % 5,4 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 93,8 estatuan jaio zen, eta % 6,3 atzerrian.[15] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 16,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 43,8 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 55,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,5 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 38,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[17] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 39,1 zerbitzuetan ari dira, % 32,0 nekazaritzan, % 17,3 industrian eta % 11,6 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 zerbitzuetan ari dira, % 31,3 nekazaritzan eta % 18,8 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 61,9 zerbitzuetan ari dira, % 25,7 industrian, % 9,5 nekazaritzan eta % 2,9 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 46,2 nekazaritzan ari dira, % 46,2 zerbitzuetan eta % 7,7 industrian.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 192 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.462 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[18][oh 2]. Udalerriaren azalera 31,5 km² denez, NAE lurraldearen % 78,2 da[19]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 96,8 arbolak (2.384 ha, 191 ustiategitan), % 2,3 lur goldagarria (56,2 ha, 53 ustiategitan), % 0,9 larre iraunkorrak (21,4 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,45 ha, 16 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 670 gidari zeuden erroldatuta: 391 gizon (% 58,4) eta 279 emakume (% 41,6)[20]. Biztanleen % 68,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 1.245 ibilgailuk osatzen zuten: 751 turismo, 129 furgoneta, 111 ziklomotor, 105 kamioi eta 70 motozikleta[20]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 766 turismokoa zen, probintziako (605) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 14,6 urtekoa zen; turismoen % 4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,4k 25 urte baino gehiago[20]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 65,7 diesel zen eta % 34 gasolinazko; 4 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,4k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Cuenca.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Cuenca.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Cuenca.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Cuenca.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q510908.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
| Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

