sobota, 12 maja 2018

Zwiedzamy Limerick cz. 1 - Pomniki

Limerick jest trzecim co do ilo艣ci mieszka艅c贸w irlandzkim miastem po艂o偶onym w 艣rodkowo-zachodniej Irlandii nad uj艣ciem rzeki Shannon. Zosta艂 za艂o偶ony przez Du艅czyk贸w w IX wieku. Jednym z g艂贸wnych nurt贸w przedsi臋biorczo艣ci do niedawna by艂a fabryka firmy Dell, kt贸ra od prawie dziesi臋ciu lat po przeniesieniu funkcjonuje w 艁odzi. Obecnie Limerick jest o艣rodkiem rolniczym i uniwersyteckim.

Aby by艂o 艂atwiej - umownie podzieli艂am miasto na trzy g艂贸wne ulice. Henry Street, czyli m贸j ulubiony skr贸t, bo niby du偶a ulica, ale poboczna - r贸wnoleg艂a do g艂贸wnej arterii miasta, czyli O'Connel Street oraz poprzeczna do nich - William Street. To mi wystarcza, bo je艣li znajd臋 si臋 na kt贸rej艣 z nich, ju偶 wiem, gdzie jestem i wiem, gdzie i艣膰, 偶eby doj艣膰 do celu albo si臋 nie zgubi膰.

Pierwszy wiecz贸r sp臋dzi艂am kr膮偶膮c mi臋dzy dwoma pierwszymi ulicami i nabrze偶em rzeki Shannon. Kolejne dni przynios艂y kolejne emocje i poznanie drugiego brzegu rzeki, wycieczk臋 pi臋trobusem, rozpoczynaj膮c膮 si臋 i ko艅cz膮c膮 na William Street w艂a艣nie, zwiedzanie ko艣cio艂贸w w samym centrum i nieco dalej, odwiedzenie dw贸ch przyko艣cielnych zabytkowych cmentarzy, przechadzk臋 po parku miejskim i my艣l臋, 偶e dziesi膮tki kilometr贸w zwyk艂ych-niezwyk艂ych spacer贸w po mie艣cie z widokiem na g贸ry (czy te偶 pag贸rki - jak to nazywaj膮 miejscowi).

D艂ugo zastanawia艂am si臋, jak to zrobi膰, by miasto przedstawi膰 najpe艂niej. Chyba si臋 nie da, nie po tygodniu, nie po dw贸ch. Skoro sp臋dzi艂am ca艂e 偶ycie w Ko艂obrzegu i to miasto nadal ma przede mn膮 tajemnice, to w tydzie艅 na pewno nie sta艂am si臋 znawc膮 Limericku, o kt贸rym dotychczas nie wiedzia艂am nic, a historia Irlandii 艣ciele si臋 w moim m贸zgu bia艂膮 kart膮, a kt贸r膮 chc臋 zape艂ni膰, ale jeszcze nie znalaz艂am interesuj膮cej literatury, kt贸ra mog艂aby t臋 luk臋 zlikwidowa膰.

Przeanalizowa艂am jednak 藕r贸d艂a internetowe i nie znalaz艂am nic polskoj臋zycznego, co pozwoli艂oby jak膮艣 klamr膮 spi膮膰 turystyczne atrakcje Limerick. Te honory zosta艂o poczyni膰 mnie, wi臋c nie b臋dzie tradycyjnej trasy z punktu A do punktu B, przez punkt C i D, gdzie z ko艣cio艂a posz艂am pod pomnik, a spod pomnika posz艂am na piwo. Postanowi艂am podzieli膰 ciekawe miejsca wed艂ug rodzaju obiektu i w ten spos贸b przedstawi膰 m贸j irlandzki tydzie艅. Dzi艣 cz臋艣膰 pierwsza - Pomniki.

Pomnik Daniela O'Connella
Usytuowany w samym centrum miasta, na 艣rodku najszerszej ulicy w Europie - O'Connell Street mierz膮cej niemal 50 m szeroko艣ci, w otoczeniu ozdobnych kolorowych klomb贸w z fontann膮. Na cokole podobizna narodowego bohatera - Daniela O'Connella, przyw贸dcy irlandzkich nacjonalist贸w, walcz膮cych o niepodleg艂o艣膰 Irlandii.


Pomnik Richarda Harrisa jako Kr贸la Artura
Monument usytuowany na deptaku Bedfort Row upami臋tnia irlandzkiego aktora, re偶ysera i piosenkarza Richarda Harrisa. Na cokole pomnika znajduje si臋 napis PEACE NOT WAR, do czego nawi膮zuje r贸wnie偶 odwrotnie trzymany przez posta膰 miecz. Wok贸艂 podstawy zosta艂y umieszczone r贸wnie偶 tabliczki wspominaj膮ce jego najwi臋ksze aktorskie osi膮gni臋cia.

Pomnik Terry'ego Wogana
Wzniesiony na nabrze偶u rzeki Shannon pomnik upami臋tnia irlandzkiego radiowca i pracownika telewizji, kt贸ry przez wiele lat zwi膮zany by艂 z brytyjskim BBC. Wtedy by艂o do艣膰 ciemno i pada艂o, wi臋c dali艣my mu na chwil臋 schronienie przed deszczem ;) To w艂a艣nie tutaj wsp贸lne zdj臋cie zrobi艂 nam ratownik Limerick Search&Rescue Marine, o kt贸rym pisa艂am w pierwszym irlandzkim wpisie.


Rice's Memorial in People's Park
Wysoka kolumna wapienna zwie艅czona kamienn膮 rze藕b膮 Thomasa Spring Rice'a wybudowana zosta艂a w pierwszej po艂owie XIX wieku. Anglo-irlandzki polityk by艂 wsp贸艂za艂o偶ycielem irlandzkiej ligi antypartyjnej oraz odegra艂 kluczow膮 rol臋 w rozwoju irlandzkiego rolnictwa sp贸艂dzielczego. Pomnik mie艣ci si臋 w przepi臋knym People's Park, o kt贸rym jeszcze napisz臋.

Limerick Dockers Monument
Pomnik na Bishop's Quay, nad rzek膮 Shannon zosta艂 wzniesiony z inicjatywy Urz臋du Miasta przy wsparciu Departamentu Ochrony 艢rodowiska, Dziedzictwa i Samorz膮du Terytorialnego. Upami臋tnia wybitnie ci臋偶k膮 i uczciw膮 prac臋 doker贸w w Limerick. Autorem rze藕by by艂 Michael Duhan syn jednego z portowc贸w i pracownika statk贸w.



The Singer from Quimper
Quimper jest francuskim miastem partnerskim Limerick. Pos膮g zosta艂 ods艂oni臋ty w 25 rocznic臋
nawi膮zania wsp贸艂pracy obu miast. Uroczyste obchody u艣wietni艂y wyst臋py tradycyjnych zespo艂贸w breto艅skich oraz irlandzkich, 艂膮cznie z prezentacj膮 ludowych stroj贸w. Pomnik znajduje si臋 na Quimper Squaire w centrum miasta. My nazwali艣my ten pomnik "Pani膮 z tamburynem".

Players przy O'Connell Street
Kolejny pomnik przy g艂贸wnej arterii miasta. Hurling (nie curling!) i rugby to narodowe dyscypliny Irlandczyk贸w. Podczas rozgrywek stadiony i puby p臋kaj膮 w szwach, a atmosfera jest por贸wnywalna z polskim kibicowiskiem (nie myli膰 z kibolstwem!). Na zdj臋ciu uj臋ty jest zawodnik rugby, natomiast gracz hurlingu odwr贸cony jest do niego plecami i trzyma specjalny kij do gry.


Pomniki wojenne
Pomnik 1916, Sarsfield Bridge
Tutaj warto przedstawi膰 pokr贸tce pod艂o偶e historyczne, rzucaj膮ce 艣wiat艂o na co艣, co dla nas w Polsce mo偶e by膰 czym艣 niezrozumia艂ym, a na pewno zaskakuj膮cym. Gdy w 1914 roku wybuch艂a I Wojna 艢wiatowa, Irlandia by艂a cz臋艣ci膮 Zjednoczonego Kr贸lestwa. W zwi膮zku z tym udzia艂 w wojnie by艂 dla Irlandii obligatoryjny. Nie przeszkodzi艂o to jednak toczy膰 Irlandczykom dzia艂a艅 niepodleg艂o艣ciowych, kt贸rych wynikiem by艂o Powstanie Wielkanocne w 1916 roku i wyzwolenie si臋 spod wp艂yw贸w Wielkiej Brytanii. W 1918 roku zako艅czy艂a si臋 I wojna 艣wiatowa, jednak nie przynios艂a ona pokoju na Wyspach, bowiem w latach 1919-1921 toczy艂a si臋 irlandzka wojna o niepodleg艂o艣膰 mi臋dzy Irlandzk膮 Armi膮 Republika艅sk膮 a brytyjskimi si艂ami bezpiecze艅stwa, zako艅czona og艂oszeniem niepodleg艂o艣ci Irlandii. Po zako艅czeniu wszystkich konflikt贸w, ocaleli w walkach mimowolnie zostali podzieleni na dwa obozy. 呕o艂nierze walcz膮cy o niepodleg艂o艣膰 zostali upami臋tnieni ze wszelkimi honorami, natomiast weterani walk I Wojny 艢wiatowej - w niepami臋ci zostali zagrzebani na wiele d艂ugich lat, samotnie walcz膮c z nieprzyjaznym systemem i boj贸wkami IRA.
Pomnik I i II Wojny 艢wiatowej, Pery Square
Jak wiemy, 艣wiatowy pok贸j nie trwa艂 d艂ugo, bowiem w 1939 roku wybuch艂a II wojna 艣wiatowa. W tym czasie niepodleg艂a Irlandia og艂osi艂a sw膮 neutralno艣膰. Ochotnicy, kt贸rzy dobrowolnie zaci膮gn臋li si臋 do wojska i walczyli, po wojnie albo ukrywali sw贸j udzia艂 w wojnie albo uznani za antynacjonalist贸w, mimo rosn膮cej wiedzy nt. nazizmu i europejskiej walki z nim. Rehabilitacja  偶o艂nierzy nast膮pi艂a dopiero w 1996 roku przez premiera Johna Brutona.
Pomnik 呕eglarzy/Marynarzy, Bishop's Quay
W Limerick s膮 trzy pomniki upami臋tniaj膮ce powy偶sze wydarzenia. Pierwszym z nich jest pomnik 1916 na Sarsfield Bridge, upami臋tniaj膮cy Powstanie Wielkanocne. Drugi to World War I&II Memorial, czyli pomnik poleg艂ych w I i II Wojnie 艢wiatowej przy Pery Square, pe艂ni膮cy jednocze艣nie funkcj臋 symbolicznego grobu tych, kt贸rych miejsce spoczynku jest nieznane. Zdecydowa艂am si臋 do tej puli w艂膮czy膰 tak偶e Merchant Seamen's Memorial, czyli pierwotnie Pomnik 呕eglarza, maj膮cy upami臋tni膰 rybak贸w z Limerick, kt贸rzy stracili 偶ycie na morzu. Wsp贸艂cze艣nie pomnik wspomina mieszka艅c贸w Limerick i Clare, kt贸rzy zgin臋li w czasie II wojny 艣wiatowej na statkach handlowych, kt贸re mimo neutralno艣ci Irlandii by艂y atakowane wskutek mylenia ich z jednostkami brytyjskimi.

Tait Memorial Clock
Wolnostoj膮ca kamienna wie偶a zegarowa w stylu gotyckim zosta艂a wzniesiona w 1867 roku w ho艂dzie szkockiemu przedsi臋biorcy Aldermanowi Peterowi Taitowi. By艂 on w艂a艣cicielem pobliskiej fabryki, zaopatruj膮cej Imperium Brytyjskie w mundury. Tait by艂 r贸wnie偶 burmistrzem Limerick w latach 1866-1868. Ten niezwyk艂y zabytek mie艣ci si臋 przy Baker Place. Zegar dzia艂a prawid艂owo.


Fontanna 艣w. Jana - Fontanna Katedralna
Z wygl膮du przypomina raczej 藕r贸de艂ko albo uj臋cie wody pitnej, ni偶 znane nam obecnie wodotryski. Zosta艂a wybudowana w XIX wieku, by zapewni膰 minimum sanitarne i dost臋p do czystej wody ludno艣ci parafialnej. Uj艣cia wody znajdowa艂y si臋 z ka偶dej strony, w tym dwa by艂y zabezpieczone mosi臋偶nymi pucharami, umo偶liwiaj膮cymi bezpo艣rednie korzystanie z wody, a dwa nie posiada艂y nic poza kranikami, umo偶liwiaj膮cymi nabranie wody do wi臋kszych naczy艅.


Bol膮 nogi? Bo mnie troch臋 ;) A to przecie偶 dopiero pocz膮tek!
Pozdrawiam!
Wpis powsta艂 we wsp贸艂pracy z M., bo mimo uproszczenia planu miasta, nie wsz臋dzie si臋 odnajduj臋 i potrzebna by艂a pomoc w postaci GPS miejscowego ludzika. Dzi臋kuj臋 :* 

Obserwatorzy