Murtas
| Murtas | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
.jpg) | |||||||||||
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe |  Espainia | ||||||||||
| Autonomia |  Andaluzia | ||||||||||
| Probintzia | Granadako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | José Miguel Romera Rodríguez | ||||||||||
| Izen ofiziala | Murtas | ||||||||||
| Posta kodea | 18490 (Murtas), 18492 (Cojáyar, Mecina Tedel) | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 18141 | ||||||||||
| Herriburua | Murtas | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 36°53′12″N 3°06′32″W / 36.886666666667°N 3.1088888888889°W | ||||||||||
 | |||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 72 km² | ||||||||||
| Altitudea | 1.170 m | ||||||||||
| Mugakideak | Albondón, Lobras, Cádiar, Ugíjar, Alcolea, Turón eta Albuñol | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 431 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 6 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | GR | ||||||||||
| murtas.es | |||||||||||
.svg){kind=small}
Murtas Granadako udalerria da, Alpujarra Granadina eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 431 biztanle zituen 72 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Albondón, Lobras, Cádiar, Ugíjar, Alcolea, Turón eta Albuñol.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Granadako mapa interaktiboak
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 242 gizon, 192 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 54,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 46) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 3,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,7 —probintzian % 12,3—.
Granadako mapaBiztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 55 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 56,4)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Maroko, Herbehereak dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 614 etxebizitza zeuden: 230 (% 37,5) nagusiak eta 384 (% 62,5) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 8 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 49 plazarekin (6,13 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa Granadako mapa
Guztira 230 etxegune zeuden, eta horietatik 106 (% 46,1) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 413 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 12,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 35,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 31,7.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,8 zen 2021ean eta % 20,3 2024an; beraz, 4,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 37,2 izatetik % 31,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 23,9 ziren, eta gizonen artean % 17,6; 6,3 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 30,6 eta gizonen % 32,6 ziren.
Granadako mapa| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 84 | % 20,3 | 41 | % 17,6 | 43 | % 23,9 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 53 | % 12,8 | 30 | % 12,9 | 23 | % 12,8 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 145 | % 35,1 | 86 | % 36,9 | 59 | % 32,8 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 131 | % 31,7 | 76 | % 32,6 | 55 | % 30,6 |
| Guztira | 413 | % 100,0 | 233 | % 100,0 | 180 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 15,8 | % 12,8 | % 34,2 | % 37,2 | 430 |
| 2022 | % 17,1 | % 13,2 | % 34,2 | % 35,6 | 433 |
| 2023 | % 18,6 | % 11,7 | % 36,1 | % 33,6 | 429 |
| 2024 | % 20,3 | % 12,8 | % 35,1 | % 31,7 | 413 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.762 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 24.763 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.509 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 14.646 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 45,9[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 24,3), beste diru-sarrerak (% 17,4), langabezia-prestazioak (% 3,1), beste prestazioak (% 9,3).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 34,8 da, probintziakoaren (32; Granadako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,8 da, probintziakoaren (2,7; Granadako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Murtas udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 199 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,5; gainerako % 51,5 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 23,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,7 zen eta emakumezkoena % 44,4; langabezia-tasa, aldiz, % 18,5 eta % 30,0 zen, hurrenez hurren.[11]
Okupatuen kopurua 156 zen 2023ean, 2021eko 157etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 38,5 osatzen dute, eta gizonek % 61,5.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 153 | % 37,3 | 97 | % 42,2 | 56 | % 31,1 |
| Langabeak | 46 | % 11,2 | 22 | % 9,6 | 24 | % 13,3 |
| Inaktiboak | 211 | % 51,5 | 111 | % 48,3 | 100 | % 55,6 |
| Guztira | 410 | % 100,0 | 230 | % 100,0 | 180 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 53,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 30,8), eraikuntza (% 9,0) eta industria (% 7,1).[12]
Granadako mapaOkupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,4; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 21,8), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 18,6.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 53,1 eta emakumeen % 43,3).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 29 | % 18,6 | 14 | % 14,6 | 15 | % 25,0 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 77 | % 49,4 | 51 | % 53,1 | 26 | % 43,3 |
| Oinarrizko okupazioak | 34 | % 21,8 | 21 | % 21,9 | 13 | % 21,7 |
| Ez dago jasota | 16 | % 10,3 | 10 | % 10,4 | 6 | % 10,0 |
| Guztira | 156 | % 100,0 | 96 | % 100,0 | 60 | % 100,0 |
Okupatuen % 63,5 besteren konturako langileak dira, eta % 36,5 norberaren konturakoak.[14]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 57 | % 36,5 | 37 | % 38,5 | 20 | % 33,3 |
| Besteren kontura | 99 | % 63,5 | 59 | % 61,5 | 40 | % 66,7 |
| Guztira | 156 | % 100,0 | 96 | % 100,0 | 60 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 199 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.142 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 72 km² denez, NAE lurraldearen % 29,8 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 82,1 arbolak (1.758 ha, 195 ustiategitan), % 16,1 larre iraunkorrak (346 ha, 73 ustiategitan), % 1,5 berotegiak edo babes garai irisgarriak (32,4 ha, 22 ustiategitan), % 0,3 lur goldagarria (5,4 ha, 17 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,51 ha, 21 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.865 ardi eta ahuntz zeuden[17].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 209 gidari zeuden erroldatuta: 137 gizon (% 65,6) eta 72 emakume (% 34,4)[18]. Biztanleen % 48,2 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 654 ibilgailuk osatzen zuten: 358 turismo, 119 furgoneta, 89 kamioi, 37 motozikleta eta 24 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 825 turismokoa zen, probintziako (536) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 14,7 urtekoa zen; turismoen % 6,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 33k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67,1 diesel zen eta % 32,1 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,7). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 56,8k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Granada.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Granada.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Granada.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Granada.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Granada.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q593658.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Granada.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Granada.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
 |
Artikulu hau Andaluziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
