Edukira joan

Velayos

Wikipedia, Entziklopedia askea
Velayos
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaÁvilako probintzia
AlkateaJesus Miguel Nieto Oviedo
Izen ofizialaVelayos
Posta kodea05292
INEk ezarritako kodea05254
HerriburuaVelayos
Geografia
Koordenatuak40°50′30″N 4°37′24″W / 40.84157°N 4.62324°W / 40.84157; -4.62324
Mapa
Azalera20 km²
Altitudea933 m
MugakideakSanto Domingo de las Posadas, Vega de Santa María, Blascosancho, Sanchidrián eta Maello
Demografia
Biztanleria203 (2025)
alt_left 97 (%47,5) (%52,5) 107 alt_right
Dentsitatea10 bizt/km²
velayos.es

Velayos Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 245 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Santo Domingo de las Posadas, Vega de Santa María, Blascosancho, Sanchidrián eta Maello.

Mapa
Velayos eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea200210220230240250260270200020052010201520202025VelayosBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 107 gizon, 97 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
2.06
1.87
 
90-94
 
2.06
2.80
 
85-89
 
3.09
1.87
 
80-84
 
5.15
6.54
 
75-79
 
3.09
11.21
 
70-74
 
7.22
9.35
 
65-69
 
10.31
13.08
 
60-64
 
10.31
10.28
 
55-59
 
9.28
2.80
 
50-54
 
8.25
7.48
 
45-49
 
7.22
5.61
 
40-44
 
6.19
5.61
 
35-39
 
5.15
2.80
 
30-34
 
3.09
1.87
 
25-29
 
2.06
5.61
 
20-24
 
5.15
3.74
 
15-19
 
5.15
2.80
 
10-14
 
1.03
3.74
 
5-9
 
3.09
0.93
 
0-4
 
1.03
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 33,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 45,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 16,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,4 —probintzian % 12,7—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Ávilako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 33,3Probintzia berean · % 36,8Erkidegoan · % 7,4Beste erkidegoa · % 16,2Estatutik kanpo · % 6,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 13 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 61,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Maroko, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 61,5Europa · % 23,1Afrika · % 15,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Ekuador
2
0
Dominikar Errepublika
2
1
Errumania
1
2
Kolonbia
0
1
Maroko
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 233 etxebizitza zeuden: 94 (% 40,3) nagusiak eta 139 (% 59,7) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 51 plazarekin (17 plaza etxebizitzako).[5]

233etxebizitza
94etxegune
3etxebizitza turistiko (2026) Ávilako mapa

Etxebizitza multzoa Ávilako mapa

94
139
Etxebizitza nagusia (94)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (139)

Guztira 94 etxegune zeuden, eta horietatik 34 (% 36,2) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 134
2 pertsona25
3 pertsona20
4 pertsona8
5 edo gehiago7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 202 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 43,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,8.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 18,8 zen 2021ean eta % 19,8 2024an; beraz, 1,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,4 izatetik % 17,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,3 ziren, eta gizonen artean % 11,7; 16,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,2 eta gizonen % 19,4 ziren.

202biztanle 15 urte edo +, 2024
% 19,8goi-mailako ikasketak+1,0 puntu 2021etik mapa
% 17,8lehen hezkuntza edo gutxiago−1,5 puntu 2021etik mapa
% 17,8
% 43,6
% 18,8
% 19,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 17,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 43,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,8Goi-mailako ikasketak · % 19,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Ávilako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Velayos, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak40% 19,812% 11,728% 28,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa38% 18,822% 21,416% 16,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)88% 43,649% 47,639% 39,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago36% 17,820% 19,416% 16,2
Guztira202% 100,0103% 100,099% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Velayos, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 18,8% 18,3% 43,5% 19,4191
2022% 19,5% 17,4% 44,6% 18,5195
2023% 21,1% 17,5% 43,8% 17,5194
2024% 19,8% 18,8% 43,6% 17,8202
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.102 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 32.046 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.402 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.750 euro zen. Errenta gordina 15.278 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 49[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26,7), beste diru-sarrerak (% 16,3), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 6,8).

49%
27%
16%
Soldata · % 49Pentsioak · % 26,7Langabezia · % 1,2Beste prestazioak · % 6,8Beste sarrerak · % 16,3
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 33,7 da, probintziakoaren (30,5; Ávilako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,6; Ávilako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Velayos udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 97 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,3; gainerako % 51,7 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 54,9 zen eta emakumezkoena % 41,4; langabezia-tasa, aldiz, % 8,9 eta % 17,1 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 82 zen 2023ean, 2021eko 77etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 43,9 osatzen dute, eta gizonek % 56,1.

82okupatu, 2023+% 6,5 2021etik
% 43,9emakumeak okupatuen artean
% 48,3jarduera-tasa, 2024
% 12,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 42,3
% 51,7
Okupatuak · % 42,3Langabeak · % 6,0Inaktiboak · % 51,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Velayos, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak85% 42,351% 50,034% 34,3
Langabeak12% 6,05% 4,97% 7,1
Inaktiboak104% 51,746% 45,158% 58,6
Guztira201% 100,0102% 100,099% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 73,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 17,1), eraikuntza (% 4,9) eta industria (% 4,9).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Ávilako mapa
% 17,1
% 73,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 17,1Industria · % 4,9Eraikuntza · % 4,9Zerbitzuak · % 73,2

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 20,7), eta oinarrizko okupazioak % 13,4.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 58,7 eta emakumeen % 55,6).

% 20,7
% 57,3
% 13,4
% 8,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 20,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 57,3Oinarrizko okupazioak · % 13,4Ez dago jasota · % 8,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Velayos, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak17% 20,77% 15,210% 27,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak47% 57,327% 58,720% 55,6
Oinarrizko okupazioak11% 13,46% 13,05% 13,9
Ez dago jasota7% 8,56% 13,01% 2,8
Guztira82% 100,046% 100,036% 100,0

Okupatuen % 64,6 besteren konturako langileak dira, eta % 35,4 norberaren konturakoak.[14]

% 35,4
% 64,6
Norberaren kontura · % 35,4Besteren kontura eta beste egoera bat · % 64,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Velayos, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura29% 35,422% 47,87% 19,4
Besteren kontura53% 64,624% 52,229% 80,6
Guztira82% 100,046% 100,036% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.492 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 20 km² denez, NAE lurraldearen % 74,6 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97,2 lur goldagarria (1.451 ha, 28 ustiategitan) eta % 2,8 larre iraunkorrak (41,2 ha, 9 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
75%
25%
NAE · 1.492 ha (% 74,6)Gainerako azalera · 508 ha (% 25,4)
NAE, lur-erabileraren arabera
97%
Lur goldagarria · 1.451 ha (% 97,2)Larre iraunkorrak · 41,2 ha (% 2,8)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 134 gidari zeuden erroldatuta: 83 gizon (% 61,9) eta 51 emakume (% 38,1)[17]. Biztanleen % 65,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 274 ibilgailuk osatzen zuten: 150 turismo, 25 kamioi, 20 furgoneta, 18 ziklomotor eta 17 motozikleta[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 735 turismokoa zen, probintziako (592) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,8 urtekoa zen; turismoen % 4,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 27,3k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 65,6 diesel zen eta % 34 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,4; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,8k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
26%
25%
46%
0 etiketa · 2 (% 0,8)ECO · 7 (% 2,8)C etiketa · 65 (% 25,7)B etiketa · 63 (% 24,9)Etiketarik gabe · 116 (% 45,8)
Turismoak, adinaren arabera
17%
45%
27%
< 4 urte · 7 (% 4,7)4–8 urte · 10 (% 6,7)8–15 urte · 25 (% 16,7)15–25 urte · 67 (% 44,7)≥ 25 urte · 41 (% 27,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Ávila.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Ávila.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Ávila.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Ávila.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Ávila.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1630403.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Ávila.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Velayos&oldid=11793427"(e)tik eskuratuta