Edukira joan

Ávila

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ávila
Ávila
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaÁvilako probintzia
AlkateaJesús Manuel Sánchez Cabrera (en) Itzuli
Izen ofizialaÁvila
Jatorrizko izenaÁvila
Posta kodea05001–05006
INEk ezarritako kodea05019
HerriburuaÁvila
Geografia
Koordenatuak40°39′16″N 4°41′46″W / 40.654347°N 4.696222°W / 40.654347; -4.696222
Mapa
Azalera231,9 km²
Altitudea1.132 m
MugakideakHerradón de Pinares, Tornadizos de Ávila, Riofrío, Gemuño, El Fresno, La Colilla, Martiherrero, Bularros, Marlín, Monsalupe, Cardeñosa, Mingorría, San Esteban de los Patos, Tolbaños, Berrocalejo de Aragona, Mediana de Voltoya, Ojos-Albos, Santa María del Cubillo eta Navalperal de Pinares
Demografia
Biztanleria59.107 (2025)
alt_left 31.110 (%52,3) (%47,7) 28.370 alt_right
Dentsitatea255 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia920
Hiri senidetuakVilleneuve-sur-Lot, Rueil-Malmaison, Teramo eta Rodas
avila.es

Ávila[1] Espainiako Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoko izen bereko probintziako hiriburua da. 2009an, 56.855 biztanle zituen.

«Ávila de los Caballeros» ohorezko titulua du. Halaber, «Ávila del Rey», eta «Ávila de los leales» tituluak ere baditu, hiriko armarrian eta banderan erakusgai daudenak.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiria 1.131 metroko garaieran dago, Adaja ibaiaren ertzean. Espainiako garaiera handienean dagoen probintzia-hiriburua da. Udalerriak 231,9 km²-ko eremua du eta herritarrei abulense o avilés esaten zaie gaztelaniaz,[2] eta avilar euskaraz.

Udalerriok mugakide ditu: iparraldean, Cardeñosa, Mingorría, San Esteban de los Patos, Tolbaños, Berrocalejo de Aragona, Mediana de Voltoya eta Ojos-Albos; ekialdean, Santa María del Cubillo; hego-ekialdean, Navalperal de Pinares eta Herradón de Pinares; hegoaldean, Tornadizos de Ávila; hego-mendebaldean, Gemuño; mendebaldean, El Fresno, La Colilla, Martiherrero eta Marlín; eta ipar-mendebaldean; Bularros eta Monsalupe.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak ()    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 7.0 8.7 11.4 12.8 16.9 22.6 27.2 26.8 22.6 16.0 10.8 8.0 15.9
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.8 4.1 5.9 7.5 11.4 16.0 19.7 19.5 16.1 10.8 6.2 4.0 10.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -1.5 -0.5 0.5 2.3 5.8 9.4 12.2 12.1 9.5 5.6 1.6 -0.1 4.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 32 22 23 42 50 37 16 19 29 40 43 44 400
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 6 5 4 8 9 5 2 2 4 6 6 7 64
Elur egunak (≥ 1 mm) 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 2 3 20
Eguzki orduak 142 154 207 209 249 297 350 324 247 187 143 118 2644
Iturria: [3]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Herradón de Pinares, Tornadizos de Ávila, Riofrío, Gemuño, El Fresno, La Colilla, Martiherrero, Bularros, Marlín, Monsalupe, Cardeñosa, Mingorría, San Esteban de los Patos, Tolbaños, Berrocalejo de Aragona, Mediana de Voltoya, Ojos-Albos, Santa María del Cubillo eta Navalperal de Pinares.

Mapa
Ávila eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Ondasun nabariak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Harresien irudia.
Katedrala.

Komunikabideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errepideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autobia eta autopistak:

Bestelako errepideak:

Trenbidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ávilako geltokia garrantzi handiko tren geltokia izan da Madril eta Iparraldeko Espainia lotu izan dituelako. Egun, AVEaren ondorioz, garrantzia galdu du, Segoviatik igarotzen baita, Ávila alde batera utziz.

Aireportuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Probintziak ez du aireporturik: gertuenea Madril-Barajas nazioartekoa da, hiritik 130 km-ra. Halaber, bi hurbilago ditu: Salamancakoa, 89 km-ra, eta Valladolidekoa, 148 km-ra.

Hiri autobusak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ávila hirian dabiltzan autobusak AVILABUS enpresakoak dira. Honako linean eskaintzen dituzte:

1. Linea Plaza San Nicolás – Escuela de Policía

2. Linea Plaza Descubrimiento – Centro Universitario

3. Linea Zirkularra

4. Linea El Pinar – Escuela de Policía

5. Linea Zirkularra

6. Linea Escuela Policía – Carretera Sonsoles (Maceros)

7. Linea Cuatro Postes – Santa Ana

P Linea industrialdeetara joateko

V Linea Plaza San Nicolas – Vicolozano

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea46.00048.00050.00052.00054.00056.00058.00060.000200020052010201520202025ÁvilaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 28.370 gizon, 31.110 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.03
 
100+
 
0.09
0.24
 
95-99
 
0.59
0.87
 
90-94
 
1.63
1.64
 
85-89
 
2.46
2.77
 
80-84
 
3.54
3.84
 
75-79
 
4.58
4.70
 
70-74
 
4.98
6.40
 
65-69
 
6.56
6.94
 
60-64
 
7.80
7.06
 
55-59
 
7.55
7.38
 
50-54
 
7.67
8.19
 
45-49
 
7.98
6.63
 
40-44
 
6.79
5.45
 
35-39
 
5.48
5.16
 
30-34
 
4.90
5.42
 
25-29
 
4.77
5.84
 
20-24
 
4.96
6.34
 
15-19
 
5.18
6.07
 
10-14
 
4.86
5.01
 
5-9
 
4.43
4.00
 
0-4
 
3.20
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[4]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 52,2 udalerri berean jaioak ziren[5], probintziako batez bestekoaren (% 45,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 12,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 14,6 —probintzian % 12,7—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Ávilako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 52,2Probintzia berean · % 14,3Erkidegoan · % 6,1Beste erkidegoa · % 12,9Estatutik kanpo · % 14,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 8.666 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 63,9)[6]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Peru dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 63,9Europa · % 15,4Afrika · % 17,8Asia · % 2,8Ozeania · % 0,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
710
Kolonbia
959
678
Maroko
587
428
Peru
540
389
Venezuela
472
326
Errumania
357
239
Dominikar Errepublika
317
113
Ekuador
148
93
Kuba
102
67
Bolivia
119
86
Argentina
88
73
Frantzia
82
68
Txina
82
56
Brasil
67
65
Txile
51
37
Alemania
53
50
Aljeria
39
30
Honduras
53
34
Bulgaria
46
33
Mexiko
28
19
Ukraina
42
40
Senegal
8
18
Errusia
25
21
Portugal
20
12
Paraguai
25
19
Uruguai
18
16
Polonia
16
26
Mali
5
16
Suitza
15
16
Erresuma Batua
13
14
Ameriketako Estatu Batuak
9
5
India
15
9
Italia
8
7
Ginea Ekuatoriala
7
10
Bangladesh
3
4
Filipinak
9
5
Nigeria
8
8
Nikaragua
5
11
Gambia
1
7
Herbehereak
5
4
Belgika
4
7
Ginea
1
5
Mauritania
1
1
Irlanda
4
2
Kanada
1
2
Norvegia
1
1
Lituania
1
1
Moldavia
1
1
Suedia
1
1
Danimarka
0
1
Finlandia
0
1
Pakistan
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 34.843 etxebizitza zeuden: 24.433 (% 70,1) nagusiak eta 10.410 (% 29,9) ez-nagusiak.[7] Kontsumo elektrikoaren arabera, 4.433 (% 12,7) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 3.201 (% 9,2) hutsik zeuden.[8] Etxebizitza nagusien % 78,2 jabetzan zegoen eta % 14,3 alokairuan.[9] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 205 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 1.031 plazarekin (5,03 plaza etxebizitzako).[10]

34.843etxebizitza
24.433etxegune
3.201hutsik (% 9,2)
205etxebizitza turistiko (2026) Ávilako mapa

Etxebizitza multzoa Ávilako mapa

24.433
10.410
Etxebizitza nagusia (24.433)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (10.410)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Ávilako mapa

27.209
4.433
3.201
Okupatuak (27.209)Noizbehinkakoak (4.433)Hutsik (3.201)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

19.095
3.492
Jabetzan (19.095)Alokairuan (3.492)Beste erregimen bat (1.846)

Guztira 24.433 etxegune zeuden, eta horietatik 7.904 (% 32,3) pertsona bakarrekoak ziren.[11] Etxeguneen % 65,2 familia batek osatzen zuen eta % 2,1 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[12]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 17.904
2 pertsona6.671
3 pertsona4.976
4 pertsona3.746
5 edo gehiago1.136

Etxeguneak motaren arabera

7.904
15.930
Pertsona bakarrekoa (7.904)Familia bakarrekoa (15.930)Familiarik gabeko etxegune anitza (517)Bi familia edo gehiago (82)

Etxebizitzen % 37,2 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 33,8 2001etik aurrera.[13] Etxebizitzen % 19,0 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 9,9 120 m²-tik gorakoa.[14]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik25
1900-1920816
1921-1940547
1941-1950754
1951-19601.522
1961-19703.068
1971-19806.243
1981-19903.941
1991-20005.645
2001-201010.983
2011-2020791

Azalera erabilgarria

< 30 m²100
30-45 m²1.993
46-60 m²4.518
61-75 m²9.174
76-90 m²9.378
91-105 m²4.336
106-120 m²1.841
121-150 m²2.117
151-180 m²704
> 180 m²622

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 50.868 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 26,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,5.[15] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 35,1 zen 2021ean eta % 36,5 2024an; beraz, 1,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 15,7 izatetik % 13,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 38,2 ziren, eta gizonen artean % 34,6; 3,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 15,3 eta gizonen % 11,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

50.868biztanle 15 urte edo +, 2024
% 36,5goi-mailako ikasketak+1,4 puntu 2021etik mapa
% 13,5lehen hezkuntza edo gutxiago−2,1 puntu 2021etik mapa
% 11,9ikasten ari dira, 2024
% 13,5
% 26,6
% 23,4
% 36,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 13,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 26,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,4Goi-mailako ikasketak · % 36,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Ávilako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 79,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 20,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 659 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 60,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 39,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,3 ziren.[15]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 2,3
Lehen hezkuntza
% 11,2
DBH eta antzekoak
% 26,6
Batxilergoa
% 14,2
Erdi-mailako LH
% 9,2
Goi-mailako LH
% 7,5
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 13,9
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 9,5
Masterrak eta espezialitateak
% 4,3
Doktoretzak
% 1,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Ávila, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak18.577% 36,58.230% 34,610.347% 38,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa11.881% 23,45.910% 24,85.971% 22,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)13.540% 26,66.937% 29,16.603% 24,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago6.870% 13,52.721% 11,44.149% 15,3
Guztira50.868% 100,023.798% 100,027.070% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Ávila, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 35,1% 22,8% 26,4% 15,749.526
2022% 35,8% 22,9% 26,7% 14,549.795
2023% 36,1% 23,1% 26,6% 14,150.222
2024% 36,5% 23,4% 26,6% 13,550.868

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,9 ikasten ari zen (6.073 pertsona).[16] Ikasten ari zirenetatik, % 50,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 26,5 batxilergoan, % 15,8 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 50,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 50,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 16,6 eta emakumeen % 15,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 89,9 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 48,8 eta 25–29 urtekoen % 14,8; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,8 baino ez.[17] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 44,8 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 38,6.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 89,9
20–24 urte
% 48,8
25–29 urte
% 14,8
30–34 urte
% 8,6
35–39 urte
% 6,1
40–44 urte
% 5,4
45–49 urte
% 4,1
50–54 urte
% 2,9
55 urte edo +
% 0,8
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,0
Goi-mailako ikasketak
% 50,2
Erdi-mailako LH
% 15,8
Batxilergoa
% 26,5
DBH eta antzekoak
% 5,4
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,1
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 85,5 estatuan jaio zen, eta % 14,5 atzerrian.[15] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 17,2 eta % 23,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 41,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,2 eta % 27,3, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 37,5
Goi-mailakoak
% 17,2
% 24,1
Batx. / erdi LH
% 29,5
% 29,1
DBH
% 29,5
% 9,4
Lehen H. edo gutx.
% 23,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 41,4
Goi-mailakoak
% 20,2
% 20,7
Batx. / erdi LH
% 29,8
% 24,7
DBH
% 22,8
% 13,3
Lehen H. edo gutx.
% 27,3
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,1.[16] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 52,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 35,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.059 euro-koa zen[18], eta etxegune bakoitzeko 37.346 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.402 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 20.650 euro zen. Errenta gordina 19.540 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 59,3[19]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 23,9), beste diru-sarrerak (% 11,2), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 4,3).

59%
24%
11%
Soldata · % 59,3Pentsioak · % 23,9Langabezia · % 1,3Beste prestazioak · % 4,3Beste sarrerak · % 11,2
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[20][oh 1]. Udalerrian indizea 30,2 da, probintziakoaren (30,5; Ávilako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,6; Ávilako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ávila udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 27.662 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,1; gainerako % 44,9 inaktibo zeuden (erretiratuak % 47,7, beste inaktiboak % 36,3 eta ikasleak % 16,0).[21] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,3 zen eta emakumezkoena % 53,3; langabezia-tasa, aldiz, % 7,6 eta % 10,9 zen, hurrenez hurren.[21]

Okupatuen kopurua 24.701 zen 2023ean, 2021eko 23.913etik gora.[22] Emakumeek okupatuen % 50,2 osatzen dute, eta gizonek % 49,8.

24.701okupatu, 2023+% 3,3 2021etik
% 50,2emakumeak okupatuen artean
% 55,1jarduera-tasa, 2024
% 9,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 50,0
% 21,4
% 16,3
Okupatuak · % 50,0Langabeak · % 5,1Ikasleak · % 7,2Erretiratuak · % 21,4Beste inaktiboak · % 16,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Ávila, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak25.095% 50,012.395% 52,912.700% 47,5
Langabeak2.567% 5,11.015% 4,31.552% 5,8
Inaktiboak22.523% 44,910.013% 42,712.510% 46,7
Guztira50.185% 100,023.423% 100,026.762% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 84,4), industria (% 8,6), eraikuntza (% 5,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 1,5).[22] Xeheago, jarduera-adarrik handiena osasuna eta gizarte-zerbitzuak da (% 13,5), ondoren merkataritza (% 12,5) eta administrazio publikoa (% 12,2) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Ávilako mapa
% 8,6
% 84,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 1,5Industria · % 8,6Eraikuntza · % 5,5Zerbitzuak · % 84,4
Jarduera-adar zehatzak
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 13,5
Merkataritza
% 12,5
Administrazio publikoa
% 12,2
Hezkuntza
% 10,6
Ostalaritza
% 9,0
Manufaktura-industria
% 7,6
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,9
Eraikuntza
% 5,5
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Jarduera profesionalak
% 4,7
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 3,2
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,1
Beste zerbitzu batzuk
% 3,0
Informazioa eta komunikazioak
% 2,2
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,2
Etxeetako jarduerak
% 1,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 1,5
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,7
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,2
Erauzketa-industriak
% 0,2
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 36,0), eta oinarrizko okupazioak % 10,7.[23] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 54,6 eta emakumeen % 44,0).

% 36,0
% 49,3
% 10,7
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 36,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 49,3Oinarrizko okupazioak · % 10,7Ez dago jasota · % 4,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Ávila, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8.897% 36,04.034% 32,84.863% 39,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak12.172% 49,36.716% 54,65.456% 44,0
Oinarrizko okupazioak2.641% 10,71.003% 8,21.638% 13,2
Ez dago jasota991% 4,0537% 4,4454% 3,7
Guztira24.701% 100,012.290% 100,012.411% 100,0

Okupatuen % 86,7 besteren konturako langileak dira, eta % 13,3 norberaren konturakoak.[24]

% 10,6
% 73,2
% 13,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,7Norberaren kontura, langilerik gabe · % 10,6Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 73,2Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Ávila, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura3.278% 13,32.023% 16,51.255% 10,1
Besteren kontura21.423% 86,710.267% 83,511.156% 89,9
Guztira24.701% 100,012.290% 100,012.411% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 86,8 estatuan jaio zen, eta % 13,2 atzerrian.[21] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,0 okupatuak dira, % 29,3 erretiratuak, % 7,8 ikasleak, % 5,5 bestelako inaktiboak eta % 4,4 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,2 okupatuak dira, % 29,3 bestelako inaktiboak, % 6,7 langabeak, % 5,3 ikasleak eta % 4,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,6 okupatuak dira, % 20,9 bestelako inaktiboak, % 18,5 erretiratuak, % 7,0 ikasleak eta % 6,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,7 okupatuak dira, % 34,1 bestelako inaktiboak, % 11,9 langabeak, % 7,2 ikasleak eta % 4,1 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,0
Okupatuak
% 54,2
% 4,4
Langabeak
% 6,7
% 7,8
Ikasleak
% 5,3
% 29,3
Erretiratuak
% 4,5
% 5,5
Beste inakt.
% 29,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,6
Okupatuak
% 42,7
% 6,0
Langabeak
% 11,9
% 7,0
Ikasleak
% 7,2
% 18,5
Erretiratuak
% 4,1
% 20,9
Beste inakt.
% 34,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 87,3 estatuan jaio zen, eta % 12,7 atzerrian.[23] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 18,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 42,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 42,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 10,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 32,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 36,1
Goi eta erdi maila
% 11,3
% 53,0
Langile kualifikatuak
% 65,5
% 6,7
Oinarrizko okup.
% 18,0
% 4,2
Ez dago jasota
% 5,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 42,9
Goi eta erdi maila
% 12,3
% 42,8
Langile kualifikatuak
% 52,0
% 10,6
Oinarrizko okup.
% 32,0
% 3,7
Ez dago jasota
% 3,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[25] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 77,7 zerbitzuetan ari dira, % 12,2 industrian eta % 8,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,8 zerbitzuetan ari dira, % 19,6 industrian, % 19,3 eraikuntzan eta % 5,3 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 94,7 zerbitzuetan ari dira, % 3,3 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 87,9 zerbitzuetan ari dira, % 9,6 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 1,7
Nekazaritza
% 5,3
% 12,2
Industria
% 19,6
% 8,4
Eraikuntza
% 19,3
% 77,7
Zerbitzuak
% 55,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,7
Nekazaritza
% 1,6
% 3,3
Industria
% 9,6
% 1,3
Eraikuntza
% 0,9
% 94,7
Zerbitzuak
% 87,9
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 111 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 16.912 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[26][oh 2]. Udalerriaren azalera 231,9 km² denez, NAE lurraldearen % 72,9 da[27]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 83,1 larre iraunkorrak (14.051 ha, 93 ustiategitan), % 16,8 lur goldagarria (2.849 ha, 55 ustiategitan), arbolak (7,5 ha, 5 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (4 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,39 ha, 16 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
73%
27%
NAE · 16.912 ha (% 72,9)Gainerako azalera · 6.278 ha (% 27,1)
NAE, lur-erabileraren arabera
17%
83%
Lur goldagarria · 2.849 ha (% 16,8)Larre iraunkorrak · 14.051 ha (% 83,1)Arbolak · 7,5 ha (< % 0,1)Baratzeak · 0,39 ha (< % 0,1)Berotegiak · 4 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 11.153 behi (probintziako kopururik handiena), 5.903 ardi eta ahuntz (probintziako 3. kopururik handiena) eta 48.023 hegazti zeuden[28][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 38.800 gidari zeuden erroldatuta: 21.223 gizon (% 54,7) eta 17.577 emakume (% 45,3)[29]. Biztanleen % 65,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 43.570 ibilgailuk osatzen zuten: 32.074 turismo, 3.795 motozikleta, 3.086 furgoneta, 2.175 kamioi eta 1.061 ziklomotor[29]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 539 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (592) azpitik eta Espainiakoaren (525) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,4 urtekoa zen; turismoen % 9,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,9k 25 urte baino gehiago[29]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 52 diesel zen eta % 46,6 gasolinazko; 358 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 29,5k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
33%
30%
30%
0 etiketa · 690 (% 1,6)ECO · 2.496 (% 5,8)C etiketa · 14.301 (% 33,2)B etiketa · 12.873 (% 29,9)Etiketarik gabe · 12.720 (% 29,5)
Turismoak, adinaren arabera
10%
14%
22%
40%
15%
< 4 urte · 3.050 (% 9,5)4–8 urte · 4.333 (% 13,5)8–15 urte · 7.012 (% 21,9)15–25 urte · 12.902 (% 40,2)≥ 25 urte · 4.777 (% 14,9)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007ko hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ávilako Udala
AlderdiaBotoakZinegotziak
Alderdi Popularra16.99616
Espainiako Alderdi Sozialista7.5667
Izquierda Unida-Los Verdes2.6562

Pertsonaia ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia. 32. araua: Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak. (kontsulta data: 2012-5-26).
  2. ↑ Real Academia Española de la Lengua
  3. ↑ http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=2444&k=cle/ AEMET
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  5. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Ávila.tab.
  6. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Ávila.tab.
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak azaleraren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  15. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Ávila.tab.
  19. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Ávila.tab.
  20. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  21. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  26. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Ávila.tab (Wikimedia Commons).
  27. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q15688.
  28. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Ávila.tab (Wikimedia Commons).
  29. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Ávila.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ávila&oldid=11786361"(e)tik eskuratuta