Chiprana
| Chiprana | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | |||||||||||
| Alkatea | Francisco Javier Sergio Nicolás García | ||||||||||
| Izen ofiziala | Chiprana | ||||||||||
| Posta kodea | 50092 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 50092 | ||||||||||
| Herriburua | Chiprana | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 41°15′45″N 0°07′38″W / 41.2624°N 0.1272°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 38,978435 km² | ||||||||||
| Altitudea | 178 m | ||||||||||
| Mugakideak | Caspe, Escatrón eta Sástago | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 496 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 13 bizt/km² | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Hiri senidetuak | Curti | ||||||||||
| Matrikula | Z | ||||||||||
| chiprana.es… | |||||||||||
Chiprana Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. Azken erroldaren arabera 496 biztanle zituen 39 km²-ko azaleran. Bajo Aragón-Caspe eskualdean dago.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Caspe, Escatrón eta Sástago.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 261 gizon, 244 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 32,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 35,2 —probintzian % 19—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 178 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 55,6)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Senegal dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 406 etxebizitza zeuden: 198 (% 48,8) nagusiak eta 208 (% 51,2) ez-nagusiak.[4]
Etxebizitza multzoa
Zaragozako mapa
Guztira 198 etxegune zeuden, eta horietatik 60 (% 30,3) pertsona bakarrekoak ziren.[5]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 448 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 31,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 34,4.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,6 zen 2021ean eta % 18,8 2024an; beraz, 3,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 40,0 izatetik % 34,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 21,1 ziren, eta gizonen artean % 16,6; 4,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 34,7 eta gizonen % 34,0 ziren.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 47,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 52,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 3 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 56,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 43,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 16,3 ziren.[6]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 84 | % 18,8 | 39 | % 16,6 | 45 | % 21,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 71 | % 15,8 | 38 | % 16,2 | 33 | % 15,5 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 139 | % 31,0 | 78 | % 33,2 | 61 | % 28,6 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 154 | % 34,4 | 80 | % 34,0 | 74 | % 34,7 |
| Guztira | 448 | % 100,0 | 235 | % 100,0 | 213 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 15,6 | % 15,6 | % 28,9 | % 40,0 | 450 |
| 2022 | % 16,7 | % 17,0 | % 30,2 | % 36,1 | 454 |
| 2023 | % 17,7 | % 17,3 | % 28,7 | % 36,3 | 457 |
| 2024 | % 18,8 | % 15,8 | % 31,0 | % 34,4 | 448 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,6 ikasten ari zen (34 pertsona).[7] Ikasten ari zirenetatik, % 47,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 20,6 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 17,6 batxilergoan eta % 11,8 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 60,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 36,8; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 31,6 eta emakumeen % 6,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 61,3 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 21,2 eta 25–29 urtekoen % 16,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,1 baino ez.[8] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 25,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 11,8.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 61,6 estatuan jaio zen, eta % 38,4 atzerrian.[6] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 6,2 eta % 57,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 30,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 4,0 eta % 62,7, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 8,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,8.[7] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 62,5 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 10,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.714 euro-koa zen[9], eta etxegune bakoitzeko 33.880 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.551 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 15.047 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 61,2[10]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 17), beste diru-sarrerak (% 15,4), langabezia-prestazioak (% 3,8), beste prestazioak (% 2,7).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[11][oh 1]. Udalerrian indizea 29,1 da, probintziakoaren (28,9;
Zaragozako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,4;
Zaragozako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Chiprana udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 215 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,4; gainerako % 51,6 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 65,1, erretiratuak % 25,8 eta ikasleak % 9,2).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 53,9 zen eta emakumezkoena % 42,5; langabezia-tasa, aldiz, % 4,8 eta % 13,3 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 217 zen 2023ean, 2021eko 204etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 37,8 osatzen dute, eta gizonek % 62,2.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 197 | % 44,4 | 119 | % 51,3 | 78 | % 36,8 |
| Langabeak | 18 | % 4,1 | 6 | % 2,6 | 12 | % 5,7 |
| Inaktiboak | 229 | % 51,6 | 107 | % 46,1 | 122 | % 57,5 |
| Guztira | 444 | % 100,0 | 232 | % 100,0 | 212 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 46,5), zerbitzuak (% 39,6), eraikuntza (% 8,8) eta industria (% 5,1).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza da (% 46,5), ondoren merkataritza (% 11,5) eta eraikuntza (% 8,8) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 43,8; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 29,5), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 15,7.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 45,9 eta emakumeen % 40,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 34 | % 15,7 | 16 | % 11,9 | 18 | % 22,0 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 95 | % 43,8 | 62 | % 45,9 | 33 | % 40,2 |
| Oinarrizko okupazioak | 64 | % 29,5 | 41 | % 30,4 | 23 | % 28,0 |
| Ez dago jasota | 24 | % 11,1 | 16 | % 11,9 | 8 | % 9,8 |
| Guztira | 217 | % 100,0 | 135 | % 100,0 | 82 | % 100,0 |
Okupatuen % 67,7 besteren konturako langileak dira, eta % 32,3 norberaren konturakoak.[15]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 70 | % 32,3 | 50 | % 37,0 | 20 | % 24,4 |
| Besteren kontura | 147 | % 67,7 | 85 | % 63,0 | 62 | % 75,6 |
| Guztira | 217 | % 100,0 | 135 | % 100,0 | 82 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 61,4 estatuan jaio zen, eta % 38,6 atzerrian.[12] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 60,7 okupatuak dira, % 25,7 erretiratuak, % 5,7 bestelako inaktiboak, % 5,0 ikasleak eta % 2,9 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,5 okupatuak dira, % 42,4 bestelako inaktiboak, % 3,0 ikasleak, % 2,0 langabeak eta % 2,0 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,0 okupatuak dira, % 32,8 bestelako inaktiboak, % 13,9 erretiratuak, % 3,6 langabeak eta % 3,6 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 62,7 bestelako inaktiboak dira, % 25,3 okupatuak, % 8,0 langabeak eta % 4,0 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 68,2 estatuan jaio zen, eta % 31,8 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 17,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 28,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 2,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 84,2 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 10,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 47,1 nekazaritzan ari dira, % 34,1 zerbitzuetan, % 11,8 eraikuntzan eta % 7,1 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 76,0 nekazaritzan ari dira, % 16,0 eraikuntzan eta % 8,0 zerbitzuetan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 81,0 zerbitzuetan ari dira, % 9,5 nekazaritzan eta % 7,9 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 89,5 nekazaritzan ari dira, % 10,5 zerbitzuetan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.339 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[17][oh 2]. Udalerriaren azalera 39 km² denez, NAE lurraldearen % 60 da[18]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 65,6 lur goldagarria (1.534 ha, 24 ustiategitan), % 29 arbolak (678 ha, 20 ustiategitan), % 5,4 larre iraunkorrak (127 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 278 gidari zeuden erroldatuta: 189 gizon (% 68) eta 89 emakume (% 32)[19]. Biztanleen % 55 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 519 ibilgailuk osatzen zuten: 324 turismo, 67 kamioi, 40 ziklomotor, 37 motozikleta eta 28 furgoneta[19]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 642 turismokoa zen, probintziako (443) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 15,7 urtekoa zen; turismoen % 3,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 27,2k 25 urte baino gehiago[19]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,2 diesel zen eta % 40,4 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,4; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 47,2k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zaragoza.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zaragoza.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zaragoza.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zaragoza.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q509039.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

