Edukira joan

Talamantes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Talamantes
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
Probintzia Zaragozako probintzia
Izen ofizialaTalamantes
Posta kodea50546
INEk ezarritako kodea50250
HerriburuaTalamantes
Geografia
Koordenatuak41°43′49″N 1°40′42″W / 41.7303°N 1.6782°W / 41.7303; -1.6782
Mapa
Azalera46,941561 km²
Altitudea924 m
MugakideakTabuenca, Trasobares, Calcena, Añón de Moncayo eta Ambel
Demografia
Biztanleria68 (2025)
alt_left 36 (%52,9) (%47,1) 32 alt_right
Dentsitatea1 bizt/km²
MatrikulaZ
talamantes.es

Talamantes (aragoieraz Talamans) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. Azken erroldaren arabera 68 biztanle zituen 46,9 km²-ko azaleran. Campo de Borja eskualdean dago.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Tabuenca, Trasobares, Calcena, Añón de Moncayo eta Ambel.

Mapa
Talamantes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea5055606570758085200020052010201520202025TalamantesBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 32 gizon, 36 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
6.25
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
8.33
3.12
 
75-79
 
5.56
6.25
 
70-74
 
5.56
12.50
 
65-69
 
16.67
12.50
 
60-64
 
13.89
21.88
 
55-59
 
13.89
6.25
 
50-54
 
2.78
3.12
 
45-49
 
8.33
6.25
 
40-44
 
5.56
0.00
 
35-39
 
0.00
0.00
 
30-34
 
0.00
9.38
 
25-29
 
5.56
0.00
 
20-24
 
2.78
3.12
 
15-19
 
5.56
3.12
 
10-14
 
0.00
3.12
 
5-9
 
5.56
3.12
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 14,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 22,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 2,9 —probintzian % 19—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zaragozako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 14,7Probintzia berean · % 60,3Beste erkidegoa · % 22,1Estatutik kanpo · % 2,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 2 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 100)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Suitza, Bulgaria dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Europa · % 100
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Bulgaria
0
1
Suitza
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 134 etxebizitza zeuden: 33 (% 24,6) nagusiak eta 101 (% 75,4) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 14 plazarekin (14 plaza etxebizitzako).[5]

134etxebizitza
33etxegune
1etxebizitza turistiko (2026) Zaragozako mapa

Etxebizitza multzoa Zaragozako mapa

33
101
Etxebizitza nagusia (33)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (101)

Guztira 33 etxegune zeuden, eta horietatik 14 (% 42,4) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 114
2 pertsona9
3 pertsona8
4 pertsona2
5 edo gehiago0

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 73 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 21,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,2.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 43,9 zen 2021ean eta % 47,9 2024an; beraz, 4,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 7,0 izatetik % 8,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 48,6 ziren, eta gizonen artean % 47,2; 1,4 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 8,1 eta gizonen % 8,3 ziren.

73biztanle 15 urte edo +, 2024
% 47,9goi-mailako ikasketak+4,1 puntu 2021etik mapa
% 8,2lehen hezkuntza edo gutxiago+1,2 puntu 2021etik mapa
% 8,2
% 21,9
% 21,9
% 47,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 8,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 21,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,9Goi-mailako ikasketak · % 47,9
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zaragozako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Talamantes, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak35% 47,917% 47,218% 48,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa16% 21,96% 16,710% 27,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)16% 21,910% 27,86% 16,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago6% 8,23% 8,33% 8,1
Guztira73% 100,036% 100,037% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Talamantes, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 43,9% 24,6% 24,6% 7,057
2022% 44,6% 23,2% 25,0% 7,156
2023% 43,4% 25,0% 23,7% 7,976
2024% 47,9% 21,9% 21,9% 8,273
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.772 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 33.993 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.551 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 18.974 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Talamantes udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 42 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,3; gainerako % 41,7 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 21,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,1 zen eta emakumezkoena % 55,6; langabezia-tasa, aldiz, % 13,6 eta % 30,0 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 38 zen 2023ean, 2021eko 28etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 52,6 osatzen dute, eta gizonek % 47,4.

38okupatu, 2023+% 35,7 2021etik
% 52,6emakumeak okupatuen artean
% 58,3jarduera-tasa, 2024
% 21,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 45,8
% 12,5
% 41,7
Okupatuak · % 45,8Langabeak · % 12,5Inaktiboak · % 41,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Talamantes, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak33% 45,819% 52,814% 38,9
Langabeak9% 12,53% 8,36% 16,7
Inaktiboak30% 41,714% 38,916% 44,4
Guztira72% 100,036% 100,036% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 73,7), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 10,5), eraikuntza (% 7,9) eta industria (% 7,9).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zaragozako mapa
% 10,5
% 73,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 10,5Industria · % 7,9Eraikuntza · % 7,9Zerbitzuak · % 73,7

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 39,5; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 31,6), eta oinarrizko okupazioak % 26,3.[12] Bi sexuetan goi eta erdi maila dira nagusi (gizonen % 33,3 eta emakumeen % 45,0).

% 39,5
% 31,6
% 26,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 39,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 31,6Oinarrizko okupazioak · % 26,3Ez dago jasota · % 2,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Talamantes, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak15% 39,56% 33,39% 45,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak12% 31,66% 33,36% 30,0
Oinarrizko okupazioak10% 26,35% 27,85% 25,0
Ez dago jasota1% 2,61% 5,60% 0,0
Guztira38% 100,018% 100,020% 100,0

Okupatuen % 84,2 besteren konturako langileak dira, eta % 15,8 norberaren konturakoak.[13]

% 15,8
% 84,2
Norberaren kontura · % 15,8Besteren kontura eta beste egoera bat · % 84,2
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Talamantes, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura6% 15,83% 16,73% 15,0
Besteren kontura32% 84,215% 83,317% 85,0
Guztira38% 100,018% 100,020% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 517 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 46,9 km² denez, NAE lurraldearen % 11 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 57 lur goldagarria (295 ha, 7 ustiategitan), % 34,3 larre iraunkorrak (177 ha, 5 ustiategitan), % 8,7 arbolak (45 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,01 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
11%
89%
NAE · 517 ha (% 11)Gainerako azalera · 4.177 ha (% 89)
NAE, lur-erabileraren arabera
57%
34%
9%
Lur goldagarria · 295 ha (% 57)Larre iraunkorrak · 177 ha (% 34,3)Arbolak · 45 ha (% 8,7)Baratzeak · 0,01 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 446 behi zeuden[16].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 20 gidari zeuden erroldatuta: 9 gizon (% 45) eta 11 emakume (% 55)[17]. Biztanleen % 29,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 53 ibilgailuk osatzen zuten: 34 turismo, 9 furgoneta, 4 motozikleta, 2 kamioi eta 1 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 500 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (443) gainetik eta Espainiakoaren (525) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 13 urtekoa zen; turismoen % 14,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,8k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 50,9 gasolinazko zen eta % 47,2 diesel; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,9; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 34k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
30%
32%
34%
0 etiketa · 1 (% 1,9)ECO · 1 (% 1,9)C etiketa · 16 (% 30,2)B etiketa · 17 (% 32,1)Etiketarik gabe · 18 (% 34)
Turismoak, adinaren arabera
15%
29%
38%
12%
< 4 urte · 5 (% 14,7)4–8 urte · 2 (% 5,9)8–15 urte · 10 (% 29,4)15–25 urte · 13 (% 38,2)≥ 25 urte · 4 (% 11,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondare artistikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Talamantesko gaztelua, XII. mendekoa.
  • San Pedro Apostol eliza, XVI. mendekoa.
  • San Miguel baseliza, XII-XIII. mendekoa.
  • Valdetreviñoko Erdi Aroko zubiak.

Ondare ekologikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Talamantes Dehesa de Moncayo parke naturalaren barruan dago.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zaragoza.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zaragoza.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zaragoza.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639321.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Aragoi
 Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Talamantes&oldid=11789977"(e)tik eskuratuta