اوزون ايستگي‌ایله-

اوزاق اوفوقده-

يويور ساچلاريني،

قان دنيزينده.

تئليني چيرپاراق،

چيله‌نير گویه،

قانلي دالغالاردان-

قانلي شوعالار.

باتماييب هله‌ده-

ايتمه‌ييب گؤزدن.

قانلي دؤيوشده‌دير،

او . . .

گونش قيزي…

……………………

. 29 )

   uzun istəgi ilə  -

uzaq üfüqdə –

yuyur saçlarını ,

qan dənizində .

çırparaq telini ,

çilənir göyə , qanlı dalğalardan –

qanli şüa`lar .

batmayıb hələ də -

itməeyib gözdən .

qanlı döyüşdədir ,

O…!

günəş qızı .!

 ………………

 ( بهاریه )

گلــدی باهـار گل نازلــی یار، احســانـا باخ!احســانـا باخ!

گل سیل کـؤنوللــردن غــوبار، یــزدانـا باخ! یــزدانـا باخ!

ایلک سئیـرائلـه نوروز گولـون، باغـرین دلیب بوزقندیلیـن

قـارلا یـویـوب، اوزون-اَلیــن، سبحــانـا باخ! سبـحانـا باخ!

دیزه چؤکوب شاختا بوران، داغدان کوچون چکیب دومان

هـریان اولـوب جنت مکان، رضـوانـا باخ! رضـوانـا باخ!

گـولـور طبیعت هـر اوزه، گل گـور دوشـوب نـه معجـزه

سـاری بـولبــول گلیـب ســؤزه، افغــانـا باخ! افغــانـا باخ!

یـؤوا قـورور سـاری کؤینـک یاللـی گئـدیــر آغ کــَپـَنـَک،

دیرچلیـر مین آرزی – دیلک، دوورانـا باخ! دوورانـا باخ!  

آیدین گئجه آی ناز ساتیر، سایسیز اولدوز قاش – گوز آتیـر

آغ آتــلــی سحــردی چاتیــر، زامــانـا بـاخ! زامــانـا بـاخ!

هؤرومجک هؤروب بوداغی، شئه‌دن دوزولموش قولباغی

 پـارلارق میــرواری سـایـاغــی، غلتــانا باخ! غلتــانا باخ!

آچ! قاپینــی- پنجـره‌نـی، چیخ بیـر گـزه‌ک داغ – دره‌نـی

یاشیـل زومـرودلـو سـره‌نـی، اورمـانـا باخ! اورمـانـا باخ!

دور یوخلایـاق خـان آرازی، چاغیـر گلسیـن خـان ایوازی

قوی اوجالسین خان! آوازی، خان-خانا باخ! ترخانا باخ!

یئـره سیغمیر بو شـن وطن، قوی سئوینسین گلیب – اؤتن

آزربایجـان اولــوب گلشـن، مـوغـانـا باخ! مـوغـانـا باخ!

گؤزتچـی دیـر داغـدا قارتال، گـزمه لیدیـر ماحال-ماحال

نرگیـز گوزلـو، یالـدا مـارال، جئیـرانا باخ! جئیـرانا باخ!

ائـل یایلاقا کؤچون چاتـار، غـم – کـدری باشـدان آتـار

دورنـالار تک قاتار توتار، کـاروانـا باخ! کـاروانـا باخ!

آل! چیچه‌یین، توت نبضینی ، دوی سئوگیلی، آهنگینی

سـوروب تورپاغیـن رنگینی، الــوانـا باخ! الــوانـا باخ!

داراق ویــریـــر یئـل چمنــه، نغمـه اوخـــور یـاسمنــه  

عشق عطـریـن سپه‌ن سوسنه، ریحانا باخ! ریحانا باخ!

کوسوب ترک ائدر مئشه‌نـی، گل دیندیرمه بنوشه‌نـی

یوخلایانـدا شئه دوشـه‌نـی، مرجـانـا باخ! مرجـانـا باخ!

حزیـن آغـلار بو شـلاله، کؤنلــو داغلــی چکیـر نالـه،

 سـرّین آچمیـر قیـزیل لالـه، آل قـانا باخ! آل قـانا باخ!

" قوجا" باغبـان چکیــر، نازیـن بـرکتلـی، یاییـن- یازیـن  

وصف ائلدی، تک بیر آزین، نوقصانا باخ! نوقصانا باخ!

.................// 89/2/2 - موغان //.....................

بو شهرین -

اوستو اورتولو بازاریندا،

هر شئین اوستو اورتولودور،

هممشه بئله‌دیر:

« اورتولو بازار،! دوسلوقو پوزار »

ثانیه لره باغلی فیرلانان،

ساحات بازاری-

حیات بازاری-

دولاندیق هفته بازارلاری،

یئل چرشنبه سینده، توز قوپدو!

آی،! گوزگو،!  آیدینلیقدیر دیه:

سو چرشنبه سینده!

سویا دویونله دیک، آرزیلار مورادین.

اود چرشنبه میز، قارا دوشدو!

.....

دونیا بازارینا چیخدیق،

خرمن-خرمن یوکلنمیش،

کاروانی چکدیک.

ایچی یونولموش چکی داشی ایلا،

مرجی – ماشی!

اَیــری آرشینلا، آل قوماشـــی،

گون باتاندا ساتدیق.

گون چیخاندا آلدیق،

دولمادی چوالیمیز،

چیرکی گوروندو پارامیزین،

گوینه‌دی قابارلی اَللریمیز،

سیزلادی یارامیز! . . . ساریقسیز.

چاریقسیز،

اؤتدو آذر، بهمن کیشی!

گلدی، بایرام – نووروز- حاج فیروز!

هله‌ده . . . ! باخیــریـق،

« تکه‌م – تکه‌م » اوینونا.

.......................

کندینه بنزرسن آی گوزل پری       

 ساده کند بالاسی، آی کندلی قیزی! 

یاتیب گوزلرینده آرزی شـَهــری      

 اویانمیر هاواسی، آی کندلی قیزی!

**************** 

جم‌لشیر گوزونده، گئجه‌ایله گوندوز   

 گوزوندن ماوی‌لیک آلیبدیر دنیز

آیی! اوتاندیرار، او دورو بنیز         

 توت اؤرتوک هاله‌سی، آی کندلی قیزی! 

*****************

اؤرپه‌یین سویروشور جیناغین اوسته    

ساریشین ساچلارین دولاشیر خسته

بنؤوشه بؤکوملو بیر بویو بسته          

 داغلارین لالاسی،، آی کندلی قیزی!

**************** 

نیگار محبّتی دوروشوندادیر             

 هجرین غیرتی ووروشوندادیر

عنادلی عصمتین یؤوروشونده‌دیر        

سن ائلین ساراسی، آی کندلی قیزی!

***************

دوروشون رسّامین بیر شاه اثری       

 باخیشین شاعرین غزل دفتری

شهرتین بورویوب بوتون هر یئری     

سعادت قالاسی، آی کندلی قیزی!     

 -----------------------------

اکیرم تورپاغی،

دونور اللریم، هردن دولور اللریم.

دونن‌ده اکیردیم، آغ تارلا!

گیریردیم، آغ-آپپاق یوخوویا،

چینقی اود قاپدی، چین اوراغیمدان،

کول اولدو هاوادا،

توستولدی ایش یئریمیز، قاپاندی قاپیلاری.

داراق آلتی اولمادی، جهره‌میزه!

یورولمادان، یوزوملادیق، دورمادیق،

دؤیوشمه‌دیک، وورمادیم، ساواشمادان،

یاریشدیق، دارتیشدیم،

دارتیلدیق،

فیرلانتی باریش دئیرمانیندا،

دولدوق، آرپا، بوغدایا

سامان یئلین اولدو،

آرپا، خیلین.

آه... بوغدایا آجی‌دیم، دیری آرپادان آز!

آجینی -    آجــــی!

باغریما باسدیم.

دووارلار دالیسیندا، کوسدوم، ساری قوسدوم.

اورت قاپینی...! دئدیم:

« دولماسین زهَر ائوه »

موقدس یوغرولان بوغداسی، آدام یئمی،

اللریم کافیر، آتلی قاچدی بیر تیکه چؤرک،

قاچار آخی...! هرنه کافیردن.

آرپا-   قوش-موش پایی،

قوشلار تولکولر یئمی،

قوزو اتــــی! قودوز ایت یئمی – قورد یئمی!

یئنه اکیرم-     بیچیرم مرد دئیمی!

ایچیرم درد مئیمی،   بیچیرم، هـــر گئیمی!

و اینسانلار راکت یئمی.

آجیما سن، منه!

گل-گل، بوشلا دونیانی،

بیزیم اوز دونیامیز وار،

یوخ‌لار -  یوخولار دونیاسی تک!

دیکسیندیرمه هله! بوشلا دونیانی

بوش وئر...!

وئر...! یئر تانریلارینا.

.... موغان- 84.6.15 ....

نه‌یه؟ کیمه؟... زومارلاییرسان؟

اتک آلتی زامان ییغیناغی،

درد خیردالیقلاری،

خاطیرلر باسدیریغی؛!

منه...-

اؤلومه ساری بوش گونلردیر.

عؤمورلر پاییزیندا- قیشیندا،

اپریک ساری –قوخولو آلما دادی،

جهنمه احتیاط آنلاری!

گوناهلی-گوناهسیز.

و سن ایسه...

قیپ قیرمیزی جنت آلماسی،

باغلار بزگی،

گوزللر یاناغی،

بیر گلین خایلاغی،

تاخجالاردا-بوخچالاردا،

گوروش پایی. باریش پایی.!

------------

ایسته‌میرم

یئنی‌لیگی...

یئتیم شئعریم، نه دانیشیر نه دوزور!

                                 اؤچور سینیر مصراعلارین  بیناسی!

بایاتی تک، بالاسیندان اَل اؤزور

                                لایلا چالمیر قوشمالارین آناسی !

خزان دوشور آلمالیغا-نارلیغا

شاختا دئییر یاشیلیغا-وارلیغا

قوجا پالید بالتالانیر دارلیغا

                                اسیم اسیر، بو چؤللرین ناناسی!

قاغایی‌لار گئری دؤنمور خزره

گمی‌لری یؤکلنیب‌دیر کدره

دالغالاری دومانلی بیر منظره

                                کؤچر اولور بو گوللرین سوناسی!

سئوگی یولون کسیر قارا بیر ملیک

اصلی کوچور، کرم یانیر هله‌لیک

دنیز یانیق! اورمان چیلیک، داغ دلیک! 

                                 للک توکور بو ائللرین دورناسی!

...........................( موغان – 92.5.20 ).....................

هجران اودون سينه م اوسته قالادين

قاخینج اوخلا، روحو- جسمي دالادين   

اسيرگه‌مه! وور تاخيشا نه واركي!؟ 

قـول گـوزونـده، گورونورم اؤلونجه    

كـدرلـــره، بـورونـورم گلـيـنـجــه  

كـولگه كيمـي سـورونـورم دالينجـا   

گئتمه دايان!دور! آخيشا نه وار كي!؟

دامـلا –  دامـلا تـوکـولـورم آرازا     

کـور دومانـلار قویمـور چیخام آیازا 

یـاز بـولـودو گورولتو سال پاییزا     

یاغار-یاغماز بیر چاخیشا نه وارکی!؟

.........................................

قيٌش‌ دا بد گلنده، ياز قالسيز اولمور

دوستلوق باغلاريندا، سر بست گزيرديم

سن دئمه باغلار دا قانقالسيز اولمور

بير عؤمور دوستلوغون اولموشام قولو

نــه دوٍنيـا سئـوميشــم، نـه ده كـي پولو

سئويب -  سئويلمكـديـر اينسانليق يولو

بو يول دا دؤنگه­‌سيز،‌ انگلسيز اولمور

حيات يوللاريندا مين جوٍر تله وار

عؤمروندن آرخاندا آغيـر شله وار

خئيره قارشي شر قووّه­‌لر هله وار

"مئشه ده توٍلكوسوز،‌ چاققالسيز اولمور"

......................................................................

           .................................................

                        .........................

                             ...............

زامان! یامان! – آمان!

آتلی – آتسیز

یؤوالانمیش،

یئرین ایلک قاتیندا-

دلیک - دئشیک

اینه‌جیک کؤهول‌لرده،

ایشیق‌سیز- سارای‌سیز،

خانالار اوجاقسیز، اودسوز

آنالار سودسوز-

آتالار آت‌سیز.

تیفیل‌لر قانسیز،

تیفیل‌لر آدسیز،

هایسیز- هارایسیز!

اؤتور زامان . . .!

. . .

یئر اوسته-

سئحرآمیز –

توی اولور . . .

 قاریشقا تویو!

کرال-

کرالییچاسینا،!

فیل-

قوربان کسیر.

آچ!

گویون قاتلارینی، یئرین بوساتلارینی،

حیات‌!دا...، قات-قات

آت، یا توت! آچ!... ایچ اؤزونو!

قاچ، کی... قاچاسان!

یوخ!.. بات! بلکه!؟ دینجه‌له‌سن

ایچ! اوزونو،ایــــچ،

بلکه! دیرچله‌سن!

---------------------------

قاش قارالدی یئنه یار، چیخمادی ایوانه ساری! 

کوچه‌میزده اوزانیـر، کولگه‌ده، زندانـه ساری!

بو دووارلار اوجـالیـر؛ آهیمیله، گـوی اوزونه

ایلدیریملــی بولـودون قـوینونا، افغانـه ساری!  

آل یاناقدان، اتـَگه، قانلـی گؤزوم چایلار آچیر

آخار البتده کـی سئل، هر دنیز-اوکیانه ساری!

قایا قارتال یاتاغی، بولبوله، باغ-باخچا، مــکان

وطن عشقی چکه‌جک، قافلانی اورمانه ساری!

سن گؤلونج سانما دلی قوللاری قانداللی گزیر

داشقـالاق آلتـدا، گئـدیـر منـزل جانانـه ساری! 

اولسا قوربتده "قوجا" تورپاغ ایله باغری‌باداش

روحــو یئـللـــرلـه اوچـار، آزربـایجانـه سـاری!

....................................................

استاد شهریار    

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

...........................................................

"شهریار" مکتبــــی‌دی، بَللی‌دی استعـدادیمیــز

بـو" فضولی" دیلی‌دیر، وارلیغیمیز-هــرزادیمیز

هم " نسیمی" سسی‌دیر،حاق چاغیران فریادیمیز

اولولار ذوقودو بو، دؤزدو، گوهــــر اوستادیمیز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

................................................................

باشـدا " حیدربابا " نیـن، موحکـم ائدیب بنیادینی

هئچ! اولارمی اونوداق!؟ خالقیـن اوجور ائولادینی

اوزگه‌لر،ده یاد ائدیـر، شهــریاریـن، خوش آدینـــی

محتـــرم انسان اولـوب، گــؤر! نه قدَر اوستادیمیز   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

................................................................

شهـریار!" دیـوانـی"؛  بـو میللتیمیـن احتیاجـی

بیر حکیم تک! خسته‌لر، قلبینه ائتمیش علاجی

یام-یاشیل، گوللو چیچک‌لی، ادبیّات آغاجــــــی

سونرادان، مین شاعــری قویدو بهـــر اوستادیمیـز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

...............................................................

داغی-داغ، اوسته قویوب چاخدی بولودلا چاخارین

او سازین نغمه‌سینه، کوکله‌دی، کوهنه سـه‌تارین

باخ! " سهندیه " ده، گؤر، دورنا بولاقلار آخاریـن

وطــن ایچـون یارادیب، شعــر و اثــــراوستادیمیـز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

...............................................................

شهـریارین یاشامی، کاش یئنی بیر عصر اولونا

مدنییت سارایـی، آدی ایچــون حصـــر اولــــونا

یئتمیش اولکه آراسی، هـر غزلی نشـر اولونا

بونا لایق اولماییب،! بیزیم مئیه‌ر!؟ اوستادیمیـز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

................................................................

اولمایب عـــؤمـور بویو،دونیادا نقصانــی اونـون

نئیله‌مک غملی گئچیب عشقلی دوورانی اونون

یاندیریب یاخدی ائلی، یارایله هیجرانی اونون

بــو سببدن، ده! چکیب بـوللو کـدَر اوستادیمیز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

 ...............................................................

نئچـه سؤز نیسگیل ائدیب، خشکنابین احـوالینا

یوخ جاوابـی هئچ کسین، حاقـدان اجل سئوالینا

سینمادی شهــریاریم دونیـادا، دونیـا مالینـا

یاشادیقجا، نه قدر اؤددو! قــَهراوستادیمیز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

................................................................

یئــری وار ســؤز آپاراق خئیــریه ایشلــه‌ر مثلیـن

خیـرخـواهلیق‌لا، چوخو خئیره، اوزاتمیشدی اَلین

اوخشاییب معمار اَلی، هم توربه‌سین، هم‌هیکلین

اونا لایـق ناخیشی، ویـرمیش هنــر اوستادیمیــز!!   

« آرامیـزدان چـوخ حایف! گئتـدی اَیـَـــر اوستادیمیز»

« قلبیمیــزده یاشاییـر؛ شـام و سحـر اوستادیمیـز»

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

54)

نار اومودوئيله...

نار چيچه‌يين درمـَزلـر.

سنه . . . !

عؤمور باغینین نوبارلیغیندان

بیـرچییه‌لک-

 سيخيـرام،

قيپ-قيرميزي داملالارين،           

 يالنيز،                  

سنه . . .  ايچيرديرم.

سون دامجي‌سي،      

دوداقيندا اؤزل بويا.!

چكدييميز، قارا هيجران،

سوزگون حسرت! گوی اينتظار!    

 قاش گوزونه،

بیر خوش سايا.

.....................................

57-

قومساق ساحيلده-  

            اوزانير تنهاليق ايزي.

قوجا باليقچي‌نين-

اينتظارلي،آرزيلي،       

باخيشي...!-

         دالغالانیر                

               بويلانير، -

 اؤجسوز-بؤجاقسيز.

عؤمرو بویو دوزدادمیش،

        عطش بيـر دنيـزکیمی.  

يئنه گؤزلريني ديكيب قاپي­يا              

 او كيمي گؤزله‌­يير الينده عصا؟

بلكه مين دفعه ده دوروب- اوتورور        

 محبّت دوٍشگوٍنو صباح و مسا

او كيمي گؤزله­‌يير الينده عصا

نئج­‌اولدو آي آللاه اونوتماز مني           

آدديم سس­لريله سئوينر اوٍرَك

تانيرام من اونو او آتماز مني              

قابارلي چيگنينده گتيرر چؤرَك

آدديم سس­لريله سئوينر اوٍرَك

بير ياندا آغلاشير كؤرپه بالالار      

يوخسوللوق توزلاري قونوب اوٍزلره

ياتيرمير اونلاري حزين لايلالار       

انتظار چكيليب يورغون گؤزلره          

يوخسوللوق توزلاري قونوب اوٍزلره

سكوت هاراييندا بوغولور او ائو        

ياغير دام- دوواردان نيفرت قارغيشي

باتيب قارانليغا او يوخسول كوٍمه        

 اوٍستونده بانلايير آجليق بايقوشو

ياغير دام- دوواردان نيفرت قارغيشي

انتظار الينده سيٌخيلير اوٍرَك        

بوش كاسا اللرده، قولاق دا سسده

- عدالت ائلچي­سي گلر او ملك       

 ياشاديق صوٍبحه‌­تك بيز او هوسده

بوش كاسا اللرده، قولاق دا سسده

آچيلماز اولموشدو بختين گئجه‌­سي      

كاينات دونموشدو غم ها­له­‌سينده

بير قارا خبري اوٍرَك دويوردو        

 كؤرپه اوشاقلارين هر ناله‌­سينده

كاينات دونموشدو غم هاله­‌سينده

عدالت باشينا دَيَن او قيٌلينج         

بوٍكدو يوخسوللارين بئليني اينان

چكدي افق­لره قيٌزيل پرده‌­ني         

مئحرابدا تؤكولموش مقدس بير قان

بوٍكدو يوخسوللارين بئليني اينان

- «آند اولسون آللاها رستگار اولدوم»        

 بويورموش، قانينا باتاندا مولا

قورتولدوم دوٍنيانين همّ- غميندن       

شهادت فيضينه چاتاندا مولا

بويورموش، قانينا باتاندا مولا

وصيّت ائيله­‌دي اوغلو حسنه:         

-«مظلومون دوستو اول، ظاليمه دوٍشمان»

دوٍنيادان دانيشساق، دوٍنيادان اوغول      

كافره جنّت­دي، مؤمنه زندان

مظلومون دوستو اول، ظاليمه دوٍشمان!

هله ده دولماييب مظلوم كاساسي         

ظاليملر آت چاپير، آت چاپير هله!!

گؤر كيملر دوٍنياني چالخايير قانا ؟       

عدالت اؤلچوسو، قوربانام سانا

ظاليملر آت چاپير- آت چاپير هله.!!

مغان- 21 رمضان 73

 

             الهــی! گؤیه چـک، هـرعـوصیانلیغـی          گـــؤزو یـاش دوعــالار، قـانــادلارینــدا

        رحمت یاغیشینلا، تـک اینسانلیغـی         جـؤجـَرد،! اینسان‌لاریـــن قنوت‌لاریندا

 

موقدس بیر مکانین

یولچوسو کیمی هردن

 منه ده پای دوشنده

دوشوردوم، یولا بیردن

ماحال-ماحال، اؤچوردو

اؤره‌ییم! مندن قاباق.

دویغولاریم، اوزوم!دن

اولوردو ایلکین قوناق

 بو  مکاندا، هله ده  

وورغونلوغدو  بیر عادت

خراساندا، یئنه ده

آرزی بیتیر نهایت

گئجه‌سی‌ده! آییقدیر

                         بو غریبلر  شهری

محبت تک، - ایلیغدیر

                        مهرباندیر، سحـــری!

گویو نغمه ایله دولو

                       تمنالی گوزلر، تک

عشقی‌ایله قاناد آچیر

                      گویونده، نئچه اؤره‌ک

دوعالاردا کؤنلومون،

                          آخیر اوفوقلریندن.

دوندوم نغملی گویده

                        ماوی گؤیـَرچینه، من!

اینسانلارین،  دالغاسی

                          کوجلویدو هر کولک‌دن

سانکی دنیز جوشوردو

                        بول ایستکدن-دیلکدن

آخیب گلن بو سئله

                      هر یئردن هر اولکه‌دن

قاتیلمیشدیم داملا تک

                      منده اودلو بولگه‌دن

ملتلر نئجه یاخین!!

                     دوغمالاشیر بو یئرده  

دردلری اولچولوردو

                      بیــر میـزاندا، دیـَرده

گؤیرچینلر سسینه

                    قوشولوردو میلیون سس

هئچ اؤره‌یه، هئچ سینه

                    ساییلمیـــردی دار قفس

بیرلشدیریب ایزلری 

                       نئچه دیللی میللتی

گولوشلری، سؤزلری

                        ایناملارین وحدتی

مؤذینین بیر هیمی

                        زر لوحه‌لر مشعلی    

دوغما دیللری کیمی

                        آنلادیردی بیر دیلی 

بو دیل تبسّم ایزی

                         آیه‌لی تسلیم ایزی

جان لوحونا حک اولان

                          تسلّـلیم، اسلیم ایزی

ماوی گرانیت ایله

                          دودواقلانان وارییدی

سجده‌ده نیّت ایله

                          سوراقلانان وارییدی   

شفاعتی سد چکه

                           طاماحلارین قصدینه

قارا - قالین خط چکه

                           گوناهلارین اوستونه 

بعضی اَلی قوینوندا

                         سسلر! «جئیران ضامینین!»

نه ایسه وار بوینوندا   

                          گیزلــی  چکــَر "آمین"یــن!

بعضی باتیر دالغادا

                         "دالغیج" کیمی گورونور

گاه اوز اوسته، دیز اوسته

                          نور سمتینه سورونور

قیفیلانیر بارماغی

                         سارماشیق تک ضریحه!

آل لاله‌لی یاناغی

                        سانکی بلَشمیش، شئهه!  

کؤنلونه صافلیق آخیر

                           مین معنالــی سؤزوندن

سانکی ایلدیریم چاغیر

                           باخیشیندان، گـوزوندن

بئله قوّه، بــو حکمت

                          عادی گلمه‌سین بیـزه! 

باشدان-باشا بو حیات

                          موعجزه‌دیـر! موعجـزه!

نه یورولور، نه یاتیر

                           سحـره‌جک، آخشامــی

دوشونجه‌لر بوی آتیر

                          هـر گوروشلر مقامــــی

بورا رضا درگاهـــی

                          راز‌لــی نیـــاز درگاهــی

کؤنول پرستشگاهی

                          عشـق-نامـاز درگاهــی

بورا الهام قایناغـــی

                           بـورا اینام منزیلـــــی

بورا شفا اوجاغــی

                          بـورا امام منزیلــــــی

        ..........( سون ) ...........

بوتون گؤزللیک‌لر بو حیاتدادیر              دلـی اوشاغلیغیم گوناه سایی‌لار!!

آخارلی بیر نیظام کایناتدادیر              دجـل گنج‌لییم‌سه،! صاباح آیی‌لار!!

قؤزئی آزربایجان سفری: "باکی نغمه‌لری"ندن

(آغلارگولر آیی1389جی گونش ئیلی=آپریل2010 )

............................................................................

(3جی نغمه)

آمانسیــز فـلک‌دن، واخـت اوغــورلاییب

گوزو نس عؤموردن باخـت اوغورلاییب

تـابـوتـون یئـرینـه، تاخـت اوغــورلاییب

یورغـون کَسمه‌لدیم جیغیری-ایزی!

یئنه‌ده جان آتدیم گورمه‌یه، سیزی!

 "آراز" تک دولایـی، لال سـورونـرکن

کــدردن، دالغـالــی، لیـل گـؤرونــرکـن

گــوی ایپک بولوددان، شال بورونـرکـن

قوجاقلاشدیم بولاغ‌ایله، "کور"ا‌یله!

"خـزر" بـویـو، مایاقـلانـان نـور ایلـه!

ایشیق سالدی باکی بویدا یول آشدیم

قارانقوش تـک کوچه‌لــرین دولاشـدیم

بـول،آرزیـلار پایلاشماغـا دیـل آشـدیم:

دئمه‌‌کی! سوکوتلار، وورغونیام من!

یولچیـام، یوللاریـن یـورغــونیام من!

"قیزقالا"سی شاه دنیزین اوره‌یی

یا دنیزدی، دوستاق قیزین اوره‌یی

آییـرمیـرام ایکــی حـزیــن اوره‌یی

آیدیــن گئجـه،"آی" اؤپـدوکجه بنیـزی!

مـات باخیــرام، سنــه! خـــزر دنیـزی!

هردن‌بیر ساکیت اول طوفانا قارشی

زولاخ سال یولـوما، دومـانـا قـارشی

داغـلارا نغمه سال،اورمانـا مارشـی

گوزلری قاماشدیر، شافاقلار کیمی!

گونش آل، قوینونا، اوفوقــلار کیمی! 

آمما وار کؤنلومــده، باشقادا بیــر سـؤز

سن ای کوکـرَک دنیـز! ای! ماوی دنیــز!

باخدیقجا کؤنلومده، سالیرسان مین ایز

هاوامیـز بیـردیسـه!؟ دوغماییـق-ائـکیــز!

خاطیرلات هــر نه‌ئیـی، خاطیـرلات تمیــز!

گــووه‌ن داغ سئلینـه، قـار زینـه‌سینــه

یئلکن‌سیز گمی‌نین، دؤی سینه‌سینـه

یاغیش آلقیشــلاری، پایلانسیـن سنـه

هــردن گــور دالغالان، گوجلـو دالغالان!

دوم-دورو، دویغودان، جوشوب چالخالان!

گــؤرمـوشــم دنیــزده، آدالار دوغـور

لپـه‌لــی دالغــالار، صــدالار یـــوغـور

 صافلیغیـن، کدرلر، قـادالار بــوغــور

آدا هـــر دنیـــزین، داش اوره‌یــی دیــر!

داش آدا، خــزریــن نـه!؟ گــره‌یی‌دیـــر!

گزینتی گمی‌لـر زیـر- زیبیـل تـؤکور

اوپاک اوره‌یینـه میـن قهـــر چـؤکـور

منی‌ده آغلادیر، او هؤنکور- هؤنکور

بـاخیـرام ساحیلـدن، بیـری داش آتیــر!

یـاشیــل چیمــَرینـه، اَیـاق چــاش آتیـر!

یوخو تک گلیرسه! بوگؤروش، باخیش

اَله‌ییـر باشیما، گوی، گوموش یاغیش

 عؤمرومه بـو گونلـر،! بـَزَکلـی ناخیش

دیکسینمه! گئدیرم، سن! قال سالامات!

هله‌لیک! اوفـوقـا بـاشینـی قــوی، یات!

(61)

بیر  تهر نفس آلیرام،

                     آغیر حیاتدان.

گوندملیک هاوادان، زهرمار یاغیر!

بو زَهَر عؤمرومه، یاشیما یاغیر،

یاغیر . . . !

بو یاوان یارمالی آشیما یاغیر!

دریمه-کؤرکومه،

                   باشیما یاغیر!

نه‌بیلیم...! بلکه‌ده، هؤوپور کوکومه!

فیکیرلر-

دئولره قوناقلیق وئریر،

گلین خاطیره‌مین جانی شوشه‎ده،

یاراما، دوز سپیر قاری ناغیلی،

هارایلار دیلیمدن،

بوغازدان قهر...،

یاغیر...! کدر یاغیر.

سؤزومدن-

فله‌یه،! گیلئی‌لر یاغیر.

گوزومدن-

گیله‌لر...!

گیله‌لر یاغیر.!

* * *

( 62 )

....قوی قلمین-

                 آغریلارین،

                             آغی‌لارین،

یاد...!

            اؤولاسین.

گل قؤرویاق-

         شارقیلاری. . .!

                         بیزه قالسین.

.................................

کؤهنه دزگاه سایاغی سسده‌دی تاق-تاقداکؤنول!      

غـــم اودیـلا آلیشیب، سانکـی یانیــر تاختـاکؤنـول!

هـــر آداخـلــی گلینیــن، آرزی‌یـا آغ بـوقچـــا تیـکیـــر           

قارا دئـولــر چالیشیـر، نـَس بیچیلـه بـاختـا، کؤنـول!

بیــر عؤمـور آخ، وای ایله قان قارالیـق ریزقین اولـوب

هــر آتـارلــی دامارا شیش تــؤره‌در لاختــا، کؤنـول!

ار اییـــدلــــر وطـــن‌ایـلـــه، آنـایــا قـایغـــی چـکـَــــر

دردی بیـلمــز، داشا بنــزه‌ر، او قئسیـر-آختـا کؤنول!

آنامیـن درد یاراسیندان، سینه سـی کؤز-کؤزایـدی

نئجـه دوزدون اؤزومـه قـان، چیـله‌نـن واختا، کؤنول!

کؤزلـو نغمه، نه،!آخیـرسان "قوجا"نیـن سینه‌سینه

وولکانین‌دان اَریــه‌ر، داغ بـوزو تـک، شاختـا کؤنـول!

....................................................................

نئیلیرم

 سرت زمانه وئرسه آغی نئیلیرم 

قان شافاقی، سحر چاغی نئیلیرم!

کؤنول قوشوم زینقیرولو قفس‌ده!

قارتال کؤچن بوش اویلاغی نئیلیرم!

دیرناق آتیر آداخلیلار یاناقا

دالغین ساچا، آل دوواغی نئیلیرم!

خوش نغمه‌کار! شئیدا بولبول سوسوبسا!؟

قارغا، قوزغون، یاپالاغی نئیلیرم!

یاغی دوشمان قوشون چکسه اوستومه!

سن آرخامسان من یاراقی نئینیرم

"قوجا" کونلو، محبّت‌لر یاتاغی

باشقا ایزی، یول-یولاغـی نئینیرم

....................................................

.....................................................................

اونودوب ديه سن طبيعت مني!-

«نه قيشيم بللي دير نده کی یازیم.»

بير سوسوز آغاجام-

 بير يالقيز آغاج.

گونش گوزلرينه،

باخيشيم تيخاج.

گونده خوللاریما،

قونان، قارانقوش-

ايندي باشيم اوسته ن،

سوووشدو ياواش.

نئچه كلمه كسدی،

اودا،! اؤتري.

ياشیلليق تالاندی-

چيچه ييم سولدو.

يونولدو خولومدان،

بير تزه ساپليق.

پاسلي بير بالتايا،

سيغينميش اولدو.

. . .

او گوندن باشیمین اوستونو،

کسدی.

یوخسا پاس کسَردی،

او كؤهنه دمير.

چاليندي گؤوده مه،

سؤكولدو ايچيم.

او بوللور بولاق دا-

قيسقاندي منه-

عطش كن وئرمه دي،

بير داملا ايچيم.

دنيزد ن اَسنده، بيرایلیق نسيم!!

تكجه يارپاقلار يوخ،

اسير! بـــو كؤكسوم.

قيسقانج عناديملا-

قابیغیم – دریم،

شریم –شریم،

یازیم-یازیم.

بو سون يازيم:

سس سیزسؤزوم.

«نه قيشيم بللي دير نده کی یازیم.»

 اوجالمير آوازيم

سوساندا سازيم.

مئشه لیگی-

یاشیللیغی-

بیرجه کره دوشوندوم.

ساپ اؤزومدن. کوپ اؤزومدن،

مینجه کره اؤشَندیم.

قارغا یووالاندی،

بوداغلاریمدا.

توكندی طاقتيم توكندی دؤزوم.

. . . . .

بير طوفان قوپاركن -

اَييلير باشيم، خزله چئوريلير

دوشونجه‌م – هوشوم

باري سن گئري دون

اي قارانقوشوم.

باري سن گئري دون

آي قارانقوشوم.

بو شهرین -

اوستو اورتولو بازاریندا،

هر شئین اوستو اورتولودور،

هممشه بئله‌دیر:

« اورتولو بازار،! دوسلوقو پوزار »

ثانیه لره باغلی فیرلانان،

ساحات بازاری-

حیات بازاری-

دولاندیق هفته بازارلاری،

یئل چرشنبه سینده، توز قوپدو!

آی،! گوزگو،!  آیدینلیقدیر دیه:

سو چرشنبه سینده!

سویا دویونله دیک، آرزیلار مورادین.

اود چرشنبه میز، قارا دوشدو!

.....

دونیا بازارینا چیخدیق،

خرمن-خرمن یوکلنمیش،

کاروانی چکدیک.

ایچی یونولموش چکی داشی ایلا،

مرجی – ماشی!

اَیــری آرشینلا، آل قوماشـــی،

گون باتاندا ساتدیق.

گون چیخاندا آلدیق،

دولمادی چوالیمیز،

چیرکی گوروندو پارامیزین،

گوینه‌دی قابارلی اَللریمیز،

سیزلادی یارامیز! . . . ساریقسیز.

چاریقسیز،

اؤتدو آذر، بهمن کیشی!

گلدی، بایرام – نووروز- حاج فیروز!

هله‌ده . . . ! باخیــریـق،

« تکه‌م – تکه‌م » اوینونا.

.........................................

    

شيمشك چاخير نالاسيندان، داغلارين!

باريت هوپور قاياسينا، داشينا

بير، بير قوپور قالاسيندان، داغلارين!

آسلانلاري يورغون دوشوب يارالي

ملول باخير بو داغلارين مارالي

جویور دوشور سوروسوندان آرالي

خبري يوخ تالاسيندان، داغلارين!

چالي باسيب هر جيغري هر ايزي

توز-غوباردي، بولاقلاري-كهريزي

بوينون بوكوب بنوشه‌سي نرگيزي

قان سوزولور لالاسيندان، داغلارين!

قينا مني كوچدو كرم قينا يورد!

"قوجا"سيني له له سيني سينا يورد!

خان اصلي‌نين ياخ اَلينه، خينا، يورد!

توي قاچاقدي بالاسيندان، داغلارين !

............................................................................

           . . . وار 

نه‌لـر يوخـدو بو حياتـدا گـوره ســن!

نه‌لـر چوخـدو بو حياتـدا گـوره سن!

کیملر! توخدو بو حياتـدا گـوره سن!؟

پاراسي‌ وار، چوره‌گي ‌وار، يالـي...‌وار؟

بيرچوخو وار، گوره‌ن دئيیر ناشي‌دير

اونا دَيَه‌ن، داش! طالئعين، داشي‌ديـر

 سيــزيلـدايـان، اؤره‌يينيـن بـاشي‌ديــر

ياراسي ‌وار، كوتگي ‌وار، قالـــي ‌وار!

یوخسوللاریـن، وار دونیادا آللاهــــی

ظولم ائتمک‌دیـر، ظالیملرین ماتاحـی

اوچروملارا چکـَر، دیشلــی تاماحــی

یـوخاسـی وار، پتگـی وار، بالـی وار!

کؤرپه‌لره حـاقسیـز،يـازان گـوناهـي

توتار اونـــــو، قـوجالاریـن بیـر آهـي

ديله‌نديره‌ر! دونيـا ظولوم‌کارشاهـي

چوخاسـي‌ وار، أتگي‌ وار، شالـي وار!

* * * * * * * * * * * * * *

بو حسین(ع) نور دو چشم مصطفی‌دور، اشقیا!            میـوه‌ی باغ علی المــرتضی‌دور، اشقیا!   

// فانی دیر! دونیای فانــی...! عومــره یوخدور اعتبـــــار...! //

// عاقیــل اوز عقلـــی‌لــه هئچ...! ائتمـز،،! جهنم اختیـار...! //

                                    (( از بیانات "حــرّ بن ریاحــی" در مقابل صف لشگر عدو در روزعاشورا ))

..................سئوگیمیزه..................

يئر_گوي چاخناشيبدير بولودلار دولوب

قورخورام ياغديـرا، داش سئـوگيميــزه!

بيــز ياز چيچه یـي تك، بئجـرديـك اونــو

دئيميه شاختالــي، قيـش سئـوگيميــزه!

چمنده ياشيل‌دير، ماميردا^{1} ولی...

اونـدا، آری گـَـزَر، بونداســـــا،! زَلی

بونون قوی! قوزئیه، سیرماشسین اَلی

گونش تك گونئي‌دن، آش سئـوگيميـزه!

 عومرون داغلارینا چـن - دومان گليـر

 اجــل آمـان وئـرمیــر! بیرجه آن گلیـر

 بـو قـوجــا پاليــدا، بـالتــا، دان گليـــر

دوز...!^{2} گوزوكولگه‌لي^{3}، توش سئوگيميزه!

او دنیــز نفـــوذون، ائدیـب مؤعجیـزه

داغ بويدا سئوگينـي پای وئریب بیزه

ائللـــرین ایچینـده! گلمییه‌ک گـــؤزه

قوی یاد توخانماسین باش سئوگیمیزه!

بـو عـومـرون باهـاری اولـوبـدور نذیــر

سالخیـم ساچلارینـدا، یاد اللــر گـزیــر

قـارغـالار سسینـی قـولاغیـم سئـزیــر

قارانقوش نغمه‌سین قوش سئوگیمیزه!

سئویله ن دیلیمیز- سئوگیمیــز وطـن

بیزی سارسیتماسین نه‌دومان، نه‌چن

تارلانــی تـالایـار، سئـرچـه تک اؤتــن 

چاغیرقارتال گوزلو، قوش سئوگیمیزه!

گل دورو سؤزومدن، سنده سؤز گوتور

یانیقیلـی کونلومدن بیـر آز کؤز گوتـور

گــوروش اویـلاقینـا تـــزه ایـــز گـوتـور

دولدور کوچه لــری بوش سئوگیمیزه!

..........................................................

1- خــــزه

2-اصطلاحا اینجا(سرراست) هدف گرفتن

3-بازاصطلاح ترکیبی(بابی شرمی و بی آبرویی) عشق را هدف گرفتن.

« قارا داغلارین، دردی – کدری »

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -

دؤيدومـــو! وطنداش! آجـي خبــري!؟  

ديـديـر بو كوكسومو، طالعين شـري!

كورپه لـر اوستونه توكـدو  قهــري!

طبيعت دوشوندن ايچـدي، زهــري!

تيتــره دي ائليمين، شهــري _ كندي

نه دانيشدي اولوم،! نده كــي دينـدي!

قفيـل بيـر فلاكـت قـوپـوبـدو اينـــدي

ديـريلـــر باغلاسين غئيرت كمـري!

چيـرپيـلان قابيـلار، سينان بنجـره

ارغوان بوياقلـي سوسان حنجــره

بير تاختا پاراسي دونوب خنجره

سييريليب، اورك له، ياريب جيياري!

يخيـلان دوواردان بويلانيــر اكران

 نه هريس گوستریر، نده ورزقان

باشقا گوروش باشقا ساواش باش عنوان

 دوغمــا گــورمور اهر بويدا شهـري!

چوخ دوشوب سیناقا ستارخان ائلــی

قوجامان تاریخدیـر یادداشی - دیلـی

موعجــزه یارادیر، یاردیملـی اَلــی

هلـه قاباخدادیـــر آیدیــن سحـــری!  

« موغانین ایکی دویغولو گنج شاعیرلری

( 1- "وولکان" تخلّوصلو یاور مجرد، 2- "دمیرچی" تخلّوصوئیله تانینان، اکبراقراری ) ایله "دئیشمه" لر. »

یاور)

یئنه هاوالانیب چیخیب ازون نن            چتین کـــی اوره ییــم اؤونـا قارداش!

ازلــدن منیم کـــی بئلـه یازیلیب            دونه م اینصافسیزیــن اؤونـا قارداش!

قوجا)

اورک ایسته گینده مین هاوا چالار        چالیش دوشمیه ســن، تـورونا قارداش!

اورکدن یوخاری باش حاکیم اولور       اینسان اوچورومدان قورونا قارداش!

یاور)

بو سئوگی نه حاکیم نه محکوم قانیر       سئـون اورکلــــری گوزونـدن تانیـــر

سوموکوم اودلانیب ایلیگیم یانیــــر        دوشوب بیر ظالیمیـن تؤوونا قارداش!

قوجا)

چوخ سئوگی ساختادی، آلا-قاشقادی      معنـوی سئوگینیـن حوکمـو باشقــادی

سیناخدا بلله نر اصیل عشق آدی          توش اولدوق طالعین کورونا قارداش!

یاور)

بو سئودا باشیما لاختا قان سالیب          صبـریمـی الیمــدن تؤولاییـب آلیــب

منیم کی بیر اولان آللاها قالیب            دوشموشـم نـاتـاراز اویـونـا قارداش!

قوجا)

باش آلیب گئدیرسن  غم سوراغیلا       اوشاقــلار اوینـایـار اویـونجـاقیـــلا   

مودروکلر،ایش گورر قاناجاغیـلا       ایلیشمــز عنادکار، مـورونـا قارداش!

یاور)

محبت اوستومه چکیبدی اوردو         دئییلـر سئوگینیـن گـوزلــری کـوردو

قویون دریسینه بورونن قورد دو        بنـزری چوخ اولور قویونا قارداش!

قوجا)

چوخو محبتین حسرتینده دیر          عومورلوک حیاتیـن موحنتینده دیـر

گوزوسن! کیمینین شهرتینده دیر     چاپیر باخت قازانا، زورونا قارداش!

یاور)

"وولکان"ين اوره یين اوزدو بوحسرت       کـورلادى عومرونو ساختا محبـّـت   

طالئعدن پاينا دوشه ن بو خلعت        بيچيلـــدى کـدرلـه بـويـونـا قارداش         

قوجا)

"قوجا"دان چوخلاري كسیرالفتي        بازارا چيخاردير عاري_غیرتي      

چاليشير قازانا، شأني_شهرتي           بلکه آپاراجاق، گورونا قارداش! 

.................................................................................................

.................................................................................................

قوجا)

گل سؤز سوفره سيني آچ قارشيميزا       هئيبه دن بال دادلي،وئـر ياوان چوره ك !

گولومسه‌رقوشماني، شئهلی غزلي          گول كيمي إييليه ك! مئي كيمي ايچه ك..!

 دمیرچی)

 وطــن دردیندن یازائللراوخوسـون        بیـزی سؤزسوفــره نه سـن! دعـوت ئــله!

سؤزلریندن نه گول نه مئی قوخوسو      گرک تورپاق عطری گله داغ عطری گله!

قوجا)

 گول عطرين! مئي دادين! دويوب، تامسينان      وارليغــي هاردانـدي!؟ قـانـاجـاق اينــان

گـوزلليـك حياتديـر! سيناقـدا، سينـان!      مردلــری! آختاريب_آراييب_سئچــه‌ك!

دمیرچی)

 نئچـه اوزوموز، واریوزبویاقداییـق       همـــی تعریفلـــرده! هـــــم قیناقـداییـــق!

وطن دارآیاقدا...بیــز!سیناقـداییــــق       هلــــه ده! یازیـریـق گـولـــه!- گـؤزلــه!

قوجا)

 بول سوفره یه، ايستي اود،اجاق گرگ      هاوا- گونش، سوایله تـورپـاق گــرگ

وطـن آدلـــي واري، قـوروماق گــرگ      من دئميرم: پاي چكك، اوندان كئچه‌ك!  

دمیرچی)

 یاریمیـزین جانـی مالـدا- واردادیـــر        یاریمیـزدیسکــودا، کئفــده، بـاردادیــر

یاریمیـزعـؤمـوردور، چادیرلاردادیـر       یاریمیـز، ئلـــه دیر!! یاریمیــز، بئلــه!  

قوجا)

"قوجا"عومرو!آغي دادير! چوردادير!      بير ناخيشلي جان خالي سي، دارداديـر

گوزل جكســن درد اوزو!ده، دارداديـر     هاچاناجاق!؟ سئوينج أكه‌ك، درد بيجه‌ك!

 دمیرچی)

" دمیرچی" قیلینجین کسرلـی اولسون        شاعـر! ائلــه یازکــی اثـرلـی اولسـون

 مارشیـلاریاز-یاراد، اوردو قورولسون      دلـــــی قانلیــلاری،! سفــربــرائـلــــــه!

          //  باشقا یازیلاری بو عنواندا: (( http://bulag.blogfa.com/ )) //