Edukira joan

Andavías

Wikipedia, Entziklopedia askea
Andavías
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaAntonio Iglesias Martin
Izen ofizialaAndavías
Posta kodea49162
INEk ezarritako kodea49009
HerriburuaAndavías
Geografia
Koordenatuak41°35′53″N 5°51′20″W / 41.598°N 5.8555°W / 41.598; -5.8555
Mapa
Azalera23,14 km²
Altitudea693 m
MugakideakZamora, Palacios del Pan, Montamarta eta La Hiniesta
Demografia
Biztanleria404 (2025)
alt_left 197 (%48,6) (%51,4) 208 alt_right
Dentsitatea17 bizt/km²
MatrikulaZA
andavias.com

Andavías Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Pan eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 404 biztanle zituen 23,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Zamora, Palacios del Pan, Montamarta eta La Hiniesta.

Mapa
Andavías eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea400420440460480500200020052010201520202025AndavíasBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 208 gizon, 197 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.48
 
100+
 
0.00
0.48
 
95-99
 
1.02
3.85
 
90-94
 
4.57
4.33
 
85-89
 
8.12
2.88
 
80-84
 
5.58
8.17
 
75-79
 
8.12
9.13
 
70-74
 
6.60
9.13
 
65-69
 
9.14
11.06
 
60-64
 
8.63
4.81
 
55-59
 
4.57
5.77
 
50-54
 
6.60
4.81
 
45-49
 
5.58
7.21
 
40-44
 
9.64
7.21
 
35-39
 
3.05
2.40
 
30-34
 
2.54
2.40
 
25-29
 
2.54
7.21
 
20-24
 
2.03
3.37
 
15-19
 
3.55
0.96
 
10-14
 
3.05
2.88
 
5-9
 
3.55
1.44
 
0-4
 
1.52
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 5,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 3,7 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 45,7Probintzia berean · % 42,2Erkidegoan · % 2,7Beste erkidegoa · % 5,7Estatutik kanpo · % 3,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 15 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 46,7)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Paraguai, Erresuma Batua, Kuba dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 46,7Europa · % 46,7Ozeania · % 6,7
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Paraguai
2
2
Erresuma Batua
0
1
Kuba
1
1
Portugal
1
1
Alemania
0
0
Errumania
1
1
Frantzia
0
0
Peru
1
1
Venezuela
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 352 etxebizitza zeuden: 201 (% 57,1) nagusiak eta 151 (% 42,9) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 11 plazarekin (5,5 plaza etxebizitzako).[5]

352etxebizitza
201etxegune
2etxebizitza turistiko (2026) Zamorako mapa

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

201
151
Etxebizitza nagusia (201)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (151)

Guztira 201 etxegune zeuden, eta horietatik 65 (% 32,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 165
2 pertsona71
3 pertsona30
4 pertsona28
5 edo gehiago7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 389 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 15,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 39,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 28,8.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 12,8 zen 2021ean eta % 15,7 2024an; beraz, 2,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 37,8 izatetik % 28,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 16,4 ziren, eta gizonen artean % 15,0; 1,4 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 34,4 eta gizonen % 23,5 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

389biztanle 15 urte edo +, 2024
% 15,7goi-mailako ikasketak+2,8 puntu 2021etik mapa
% 28,8lehen hezkuntza edo gutxiago−9,0 puntu 2021etik mapa
% 28,8
% 39,8
% 15,7
% 15,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 28,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 39,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 15,7Goi-mailako ikasketak · % 15,7
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Andavías, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak61% 15,730% 15,031% 16,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa61% 15,737% 18,524% 12,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)155% 39,886% 43,069% 36,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago112% 28,847% 23,565% 34,4
Guztira389% 100,0200% 100,0189% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Andavías, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 12,8% 14,5% 34,9% 37,8413
2022% 13,9% 15,2% 35,5% 35,5409
2023% 15,4% 14,9% 38,1% 31,6396
2024% 15,7% 15,7% 39,8% 28,8389
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.750 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 27.994 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.861 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 14.496 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 42,4[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 37,7), beste diru-sarrerak (% 13), langabezia-prestazioak (% 1,9), beste prestazioak (% 5).

42%
38%
13%
Soldata · % 42,4Pentsioak · % 37,7Langabezia · % 1,9Beste prestazioak · % 5Beste sarrerak · % 13
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 23 da, probintziakoaren (29; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,5; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Andavías udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 180 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 46,5; gainerako % 53,5 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 48,5 zen eta emakumezkoena % 44,4; langabezia-tasa, aldiz, % 11,3 eta % 13,3 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 162 zen 2023ean, 2021eko 154etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 48,1 osatzen dute, eta gizonek % 51,9.

162okupatu, 2023+% 5,2 2021etik
% 48,1emakumeak okupatuen artean
% 46,5jarduera-tasa, 2024
% 12,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 40,8
% 53,5
Okupatuak · % 40,8Langabeak · % 5,7Inaktiboak · % 53,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Andavías, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak158% 40,886% 43,072% 38,5
Langabeak22% 5,711% 5,511% 5,9
Inaktiboak207% 53,5103% 51,5104% 55,6
Guztira387% 100,0200% 100,0187% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 65,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 18,5), industria (% 12,3) eta eraikuntza (% 3,7).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 18,5
% 12,3
% 65,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 18,5Industria · % 12,3Eraikuntza · % 3,7Zerbitzuak · % 65,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 64,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,1), eta oinarrizko okupazioak % 13,6.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 65,5 eta emakumeen % 62,8).

% 19,1
% 64,2
% 13,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 64,2Oinarrizko okupazioak · % 13,6Ez dago jasota · % 3,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Andavías, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak31% 19,114% 16,717% 21,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak104% 64,255% 65,549% 62,8
Oinarrizko okupazioak22% 13,611% 13,111% 14,1
Ez dago jasota5% 3,14% 4,81% 1,3
Guztira162% 100,084% 100,078% 100,0

Okupatuen % 63,6 besteren konturako langileak dira, eta % 36,4 norberaren konturakoak.[14]

% 36,4
% 63,6
Norberaren kontura · % 36,4Besteren kontura eta beste egoera bat · % 63,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Andavías, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura59% 36,432% 38,127% 34,6
Besteren kontura103% 63,652% 61,951% 65,4
Guztira162% 100,084% 100,078% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 60 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.637 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Kopuru hori udalerriaren azalera (23,1 km²) baino handiagoa da, udalerrian kokatutako ustiategien lurrak beste udalerri batzuetan ere badaudelako[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 90,9 lur goldagarria (2.397 ha, 55 ustiategitan), % 8,4 larre iraunkorrak (220 ha, 17 ustiategitan), % 0,7 arbolak (17,9 ha, 11 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,3 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,11 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria, lur-erabileraren arabera
91%
8%
Lur goldagarria · 2.397 ha (% 90,9)Larre iraunkorrak · 220 ha (% 8,4)Arbolak · 17,9 ha (% 0,7)Baratzeak · 0,11 ha (< % 0,1)Berotegiak · 1,3 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 518 behi, 3.169 ardi eta ahuntz eta 31 txerri zeuden[17].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 240 gidari zeuden erroldatuta: 143 gizon (% 59,6) eta 97 emakume (% 40,4)[18]. Biztanleen % 59,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 396 ibilgailuk osatzen zuten: 293 turismo, 33 furgoneta, 23 motozikleta, 18 ziklomotor eta 16 kamioi[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 723 turismokoa zen, probintziako (637) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 7,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 24,2k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 52 diesel zen eta % 46,2 gasolinazko; 5 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,3; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 40,4k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
23%
32%
40%
0 etiketa · 7 (% 1,8)ECO · 11 (% 2,8)C etiketa · 92 (% 23,4)B etiketa · 125 (% 31,7)Etiketarik gabe · 159 (% 40,4)
Turismoak, adinaren arabera
12%
14%
42%
24%
< 4 urte · 22 (% 7,5)4–8 urte · 36 (% 12,3)8–15 urte · 42 (% 14,3)15–25 urte · 122 (% 41,6)≥ 25 urte · 71 (% 24,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1650473.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Andavías&oldid=11791618"(e)tik eskuratuta