Edukira joan

Aspariegos

Wikipedia, Entziklopedia askea
Aspariegos
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaLa Bea (en) Itzuli
Izen ofizialaAspariegos
Posta kodea49124
INEk ezarritako kodea49016
HerriburuaAspariegos
Geografia
Koordenatuak41°40′25″N 5°35′55″W / 41.673611111111°N 5.5986111111111°W / 41.673611111111; -5.5986111111111
Mapa
Azalera42,16 km²
Altitudea667 m
MugakideakVillalube, Castronuevo, Pobladura de Valderaduey, Benegiles, Torres del Carrizal, Cerecinos del Carrizal eta Arquillinos
Demografia
Biztanleria223 (2025)
alt_left 125 (%56,3) (%43,7) 97 alt_right
Dentsitatea5 bizt/km²
MatrikulaZA
aspariegos.com

Aspariegos Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Pan eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 223 biztanle zituen 42,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Villalube, Castronuevo, Pobladura de Valderaduey, Benegiles, Torres del Carrizal, Cerecinos del Carrizal eta Arquillinos.

Mapa
Aspariegos eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea210240270300330360390200020052010201520202025AspariegosBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 97 gizon, 125 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.80
5.15
 
90-94
 
4.80
2.06
 
85-89
 
8.00
2.06
 
80-84
 
7.20
8.25
 
75-79
 
7.20
4.12
 
70-74
 
8.80
11.34
 
65-69
 
8.80
9.28
 
60-64
 
7.20
15.46
 
55-59
 
8.80
7.22
 
50-54
 
6.40
5.15
 
45-49
 
6.40
8.25
 
40-44
 
3.20
5.15
 
35-39
 
6.40
4.12
 
30-34
 
2.40
5.15
 
25-29
 
4.00
1.03
 
20-24
 
4.00
3.09
 
15-19
 
4.00
0.00
 
10-14
 
0.80
2.06
 
5-9
 
0.00
1.03
 
0-4
 
0.80
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 12,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,1 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 36,9Probintzia berean · % 44,1Erkidegoan · % 2,7Beste erkidegoa · % 12,2Estatutik kanpo · % 4,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 9 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 55,6)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Erresuma Batua, Mexiko dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 44,4Europa · % 55,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
0
Erresuma Batua
2
1
Kolonbia
1
0
Mexiko
2
2
Portugal
0
1
Frantzia
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 280 etxebizitza zeuden: 112 (% 40,0) nagusiak eta 168 (% 60,0) ez-nagusiak.[4]

280etxebizitza
112etxegune

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

112
168
Etxebizitza nagusia (112)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (168)

Guztira 112 etxegune zeuden, eta horietatik 42 (% 37,5) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 142
2 pertsona32
3 pertsona25
4 pertsona12
5 edo gehiago1

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 220 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 11,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 50,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,0.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 16,1 zen 2021ean eta % 18,2 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 22,8 izatetik % 20,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 23,4 ziren, eta gizonen artean % 11,5; 11,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 24,2 eta gizonen % 14,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

220biztanle 15 urte edo +, 2024
% 18,2goi-mailako ikasketak+2,1 puntu 2021etik mapa
% 20,0lehen hezkuntza edo gutxiago−2,8 puntu 2021etik mapa
% 20,0
% 50,5
% 11,4
% 18,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 50,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 11,4Goi-mailako ikasketak · % 18,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Aspariegos, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak40% 18,211% 11,529% 23,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa25% 11,412% 12,513% 10,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)111% 50,559% 61,552% 41,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago44% 20,014% 14,630% 24,2
Guztira220% 100,096% 100,0124% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Aspariegos, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 16,1% 12,9% 48,2% 22,8224
2022% 17,5% 12,1% 48,0% 22,4223
2023% 17,1% 12,2% 49,5% 21,2222
2024% 18,2% 11,4% 50,5% 20,0220
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.585 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 25.057 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.861 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.750 euro zen. Errenta gordina 14.004 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 43,6[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 33,7), beste diru-sarrerak (% 14,5), langabezia-prestazioak (% 1,9), beste prestazioak (% 6,3).

44%
34%
15%
Soldata · % 43,6Pentsioak · % 33,7Langabezia · % 1,9Beste prestazioak · % 6,3Beste sarrerak · % 14,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 25,9 da, probintziakoaren (29; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,5; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Aspariegos udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 106 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,6; gainerako % 51,4 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 13,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,8 zen eta emakumezkoena % 42,3; langabezia-tasa, aldiz, % 11,1 eta % 15,4 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 90 zen 2023ean, 2021eko 88etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 47,8 osatzen dute, eta gizonek % 52,2.

90okupatu, 2023+% 2,3 2021etik
% 47,8emakumeak okupatuen artean
% 48,6jarduera-tasa, 2024
% 13,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 42,2
% 51,4
Okupatuak · % 42,2Langabeak · % 6,4Inaktiboak · % 51,4
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Aspariegos, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak92% 42,248% 50,544% 35,8
Langabeak14% 6,46% 6,38% 6,5
Inaktiboak112% 51,441% 43,271% 57,7
Guztira218% 100,095% 100,0123% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 64,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 26,7), eraikuntza (% 4,4) eta industria (% 3,3).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 26,7
% 64,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 26,7Industria · % 3,3Eraikuntza · % 4,4Zerbitzuak · % 64,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 66,7; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 11,1), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 8,9.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 63,8 eta emakumeen % 69,8).

% 8,9
% 66,7
% 11,1
% 13,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 8,9Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 66,7Oinarrizko okupazioak · % 11,1Ez dago jasota · % 13,3
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Aspariegos, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8% 8,92% 4,36% 14,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak60% 66,730% 63,830% 69,8
Oinarrizko okupazioak10% 11,15% 10,65% 11,6
Ez dago jasota12% 13,310% 21,32% 4,7
Guztira90% 100,047% 100,043% 100,0

Okupatuen % 63,3 besteren konturako langileak dira, eta % 36,7 norberaren konturakoak.[13]

% 36,7
% 63,3
Norberaren kontura · % 36,7Besteren kontura eta beste egoera bat · % 63,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Aspariegos, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura33% 36,719% 40,414% 32,6
Besteren kontura57% 63,328% 59,629% 67,4
Guztira90% 100,047% 100,043% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 61 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.646 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Kopuru hori udalerriaren azalera (42,2 km²) baino handiagoa da, udalerrian kokatutako ustiategien lurrak beste udalerri batzuetan ere badaudelako[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 93,8 lur goldagarria (4.358 ha, 59 ustiategitan), % 5,9 larre iraunkorrak (275 ha, 18 ustiategitan), % 0,3 arbolak (13,3 ha, 5 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,11 ha, 6 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria, lur-erabileraren arabera
94%
Lur goldagarria · 4.358 ha (% 93,8)Larre iraunkorrak · 275 ha (% 5,9)Arbolak · 13,3 ha (% 0,3)Baratzeak · 0,11 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.227 ardi eta ahuntz eta 3.568 txerri zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 149 gidari zeuden erroldatuta: 88 gizon (% 59,1) eta 61 emakume (% 40,9)[17]. Biztanleen % 67,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 232 ibilgailuk osatzen zuten: 171 turismo, 22 motozikleta, 20 furgoneta, 9 ziklomotor eta 6 kamioi[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 770 turismokoa zen, probintziako (637) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,3 urtekoa zen; turismoen % 4,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,3k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 62,5 diesel zen eta % 36,6 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,4; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 42,7k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
28%
28%
43%
0 etiketa · 1 (% 0,4)ECO · 3 (% 1,3)C etiketa · 64 (% 27,6)B etiketa · 65 (% 28)Etiketarik gabe · 99 (% 42,7)
Turismoak, adinaren arabera
12%
18%
46%
19%
< 4 urte · 7 (% 4,1)4–8 urte · 21 (% 12,3)8–15 urte · 31 (% 18,1)15–25 urte · 79 (% 46,2)≥ 25 urte · 33 (% 19,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1766506.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Aspariegos&oldid=11791632"(e)tik eskuratuta