Edukira joan

Bretó

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bretó
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaAbilio Antonio Velasco Perea
Izen ofizialaBretó
Posta kodea49751
INEk ezarritako kodea49025
HerriburuaBretó
Geografia
Koordenatuak41°52′55″N 5°44′18″W / 41.881944444444°N 5.7383333333333°W / 41.881944444444; -5.7383333333333
Mapa
Azalera21,69 km²
Altitudea703 m
MugakideakFaramontanos de Tábara, Bretocino, Milles de la Polvorosa, Santovenia, Granja de Moreruela eta Moreruela de Tábara
Demografia
Biztanleria163 (2025)
alt_left 65 (%39,9) (%60,1) 98 alt_right
Dentsitatea8 bizt/km²
MatrikulaZA
breto.es.tl

Bretó Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 163 biztanle zituen 21,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Faramontanos de Tábara, Bretocino, Milles de la Polvorosa, Santovenia, Granja de Moreruela eta Moreruela de Tábara.

Mapa
Bretó eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea140160180200220240260200020052010201520202025BretóBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 98 gizon, 65 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
1.02
 
95-99
 
1.54
4.08
 
90-94
 
4.62
3.06
 
85-89
 
13.85
11.22
 
80-84
 
9.23
14.29
 
75-79
 
9.23
5.10
 
70-74
 
7.69
6.12
 
65-69
 
4.62
9.18
 
60-64
 
4.62
5.10
 
55-59
 
7.69
12.24
 
50-54
 
3.08
10.20
 
45-49
 
10.77
4.08
 
40-44
 
6.15
4.08
 
35-39
 
1.54
3.06
 
30-34
 
3.08
3.06
 
25-29
 
1.54
2.04
 
20-24
 
3.08
1.02
 
15-19
 
3.08
0.00
 
10-14
 
0.00
1.02
 
5-9
 
1.54
0.00
 
0-4
 
3.08
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,9 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 45,4Probintzia berean · % 33,1Erkidegoan · % 5,5Beste erkidegoa · % 11Estatutik kanpo · % 4,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 8 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 62,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Aljeria, Bulgaria, Herbehereak dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Afri
Europa · % 37,5Afrika · % 62,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Aljeria
1
1
Bulgaria
1
1
Herbehereak
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 240 etxebizitza zeuden: 82 (% 34,2) nagusiak eta 158 (% 65,8) ez-nagusiak.[4]

240etxebizitza
82etxegune

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

82
158
Etxebizitza nagusia (82)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (158)

Guztira 82 etxegune zeuden, eta horietatik 36 (% 43,9) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 136
2 pertsona28
3 pertsona10
4 pertsona4
5 edo gehiago4

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 162 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 34,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 23,5.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 27,8 zen 2021ean eta % 27,8 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 27,2 izatetik % 23,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 25,0 ziren, eta gizonen artean % 29,6; 4,6 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 26,6 eta gizonen % 21,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

162biztanle 15 urte edo +, 2024
% 27,8goi-mailako ikasketak−0,1 puntu 2021etik mapa
% 23,5lehen hezkuntza edo gutxiago−3,8 puntu 2021etik mapa
% 23,5
% 34,6
% 14,2
% 27,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 23,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 34,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,2Goi-mailako ikasketak · % 27,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Bretó, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak45% 27,829% 29,616% 25,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa23% 14,214% 14,39% 14,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)56% 34,634% 34,722% 34,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago38% 23,521% 21,417% 26,6
Guztira162% 100,098% 100,064% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Bretó, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 27,8% 11,4% 33,5% 27,2158
2022% 27,7% 12,3% 32,9% 27,1155
2023% 26,1% 14,8% 34,7% 24,4176
2024% 27,8% 14,2% 34,6% 23,5162
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.522 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 27.939 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.861 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 18.017 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 43,7[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 36,7), beste diru-sarrerak (% 12,4), langabezia-prestazioak (% 1,1), beste prestazioak (% 6,1).

44%
37%
12%
Soldata · % 43,7Pentsioak · % 36,7Langabezia · % 1,1Beste prestazioak · % 6,1Beste sarrerak · % 12,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 31,6 da, probintziakoaren (29; Zamorako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,5; Zamorako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Bretó udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 73 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 45,3; gainerako % 54,7 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,0 zen eta emakumezkoena % 38,1; langabezia-tasa, aldiz, % 4,1 eta % 12,5 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 68 zen 2023ean, 2021eko 56etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 33,8 osatzen dute, eta gizonek % 66,2.

68okupatu, 2023+% 21,4 2021etik
% 33,8emakumeak okupatuen artean
% 45,3jarduera-tasa, 2024
% 6,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 42,2
% 54,7
Okupatuak · % 42,2Langabeak · % 3,1Inaktiboak · % 54,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Bretó, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak68% 42,247% 48,021% 33,3
Langabeak5% 3,12% 2,03% 4,8
Inaktiboak88% 54,749% 50,039% 61,9
Guztira161% 100,098% 100,063% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 52,9), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 23,5), eraikuntza (% 11,8) eta industria (% 11,8).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 23,5
% 11,8
% 11,8
% 52,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 23,5Industria · % 11,8Eraikuntza · % 11,8Zerbitzuak · % 52,9

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 69,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,1), eta oinarrizko okupazioak % 8,8.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 66,7 eta emakumeen % 73,9).

% 19,1
% 69,1
% 8,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 69,1Oinarrizko okupazioak · % 8,8Ez dago jasota · % 2,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Bretó, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak13% 19,110% 22,23% 13,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak47% 69,130% 66,717% 73,9
Oinarrizko okupazioak6% 8,83% 6,73% 13,0
Ez dago jasota2% 2,92% 4,40% 0,0
Guztira68% 100,045% 100,023% 100,0

Okupatuen % 61,8 besteren konturako langileak dira, eta % 38,2 norberaren konturakoak.[13]

% 38,2
% 61,8
Norberaren kontura · % 38,2Besteren kontura eta beste egoera bat · % 61,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Bretó, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura26% 38,219% 42,27% 30,4
Besteren kontura42% 61,826% 57,816% 69,6
Guztira68% 100,045% 100,023% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 981 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 21,7 km² denez, NAE lurraldearen % 45,2 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,4 lur goldagarria (937 ha, 24 ustiategitan), % 4,3 larre iraunkorrak (42,2 ha, 2 ustiategitan), % 0,3 arbolak (2,6 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,09 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
45%
55%
NAE · 981 ha (% 45,2)Gainerako azalera · 1.188 ha (% 54,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 937 ha (% 95,4)Larre iraunkorrak · 42,2 ha (% 4,3)Arbolak · 2,6 ha (% 0,3)Baratzeak · 0,09 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 9.918 txerri zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 87 gidari zeuden erroldatuta: 63 gizon (% 72,4) eta 24 emakume (% 27,6)[17]. Biztanleen % 53,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 204 ibilgailuk osatzen zuten: 150 turismo, 20 motozikleta, 12 kamioi, 11 furgoneta eta 8 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 920 turismokoa zen, probintziako (637) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 16,3 urtekoa zen; turismoen % 2,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 24,7k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 61,6 diesel zen eta % 37,9 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 43,3k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
16%
39%
43%
0 etiketa · 1 (% 0,5)ECO · 1 (% 0,5)C etiketa · 33 (% 16,3)B etiketa · 80 (% 39,4)Etiketarik gabe · 88 (% 43,3)
Turismoak, adinaren arabera
23%
46%
25%
< 4 urte · 4 (% 2,7)4–8 urte · 6 (% 4)8–15 urte · 34 (% 22,7)15–25 urte · 69 (% 46)≥ 25 urte · 37 (% 24,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1752375.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bretó&oldid=11791652"(e)tik eskuratuta