Edukira joan

Arcenillas

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arcenillas
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaNatalio Gutiérrez García
Izen ofizialaArcenillas
Posta kodea49151
INEk ezarritako kodea49010
HerriburuaArcenillas
Geografia
Koordenatuak41°27′22″N 5°41′09″W / 41.456°N 5.6857°W / 41.456; -5.6857
Mapa
Azalera12,08 km²
Altitudea697 m
MugakideakZamora, Villaralbo, Moraleja del Vino, Casaseca de las Chanas eta Morales del Vino
Demografia
Biztanleria450 (2025)
alt_left 218 (%48,2) (%51,8) 234 alt_right
Dentsitatea37 bizt/km²
MatrikulaZA

Arcenillas Zamorako probintziako udalerria da.

Azken erroldaren arabera 450 biztanle zituen 12,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Zamora, Villaralbo, Moraleja del Vino, Casaseca de las Chanas eta Morales del Vino.

Mapa
Arcenillas eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea300330360390420450200020052010201520202025ArcenillasBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 234 gizon, 218 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
1.71
 
95-99
 
0.92
0.43
 
90-94
 
0.92
2.14
 
85-89
 
1.38
0.85
 
80-84
 
2.29
4.70
 
75-79
 
2.29
2.99
 
70-74
 
4.13
5.56
 
65-69
 
3.67
7.26
 
60-64
 
5.50
8.55
 
55-59
 
10.09
6.84
 
50-54
 
6.88
11.54
 
45-49
 
13.76
6.41
 
40-44
 
8.72
8.12
 
35-39
 
6.88
4.70
 
30-34
 
6.42
3.85
 
25-29
 
4.59
3.42
 
20-24
 
2.29
4.27
 
15-19
 
5.50
7.69
 
10-14
 
5.96
6.41
 
5-9
 
4.59
2.56
 
0-4
 
3.21
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 22,8 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,6 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 22,8Probintzia berean · % 60,4Erkidegoan · % 6Beste erkidegoa · % 6,2Estatutik kanpo · % 4,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 21 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 42,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kuba, Frantzia, Alemania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 42,9Europa · % 42,9Afrika · % 9,5Asia · % 4,8
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
2
Kuba
2
2
Frantzia
1
0
Alemania
2
0
Errusia
2
1
Maroko
1
0
Mexiko
2
1
Belgika
0
0
Brasil
1
1
Portugal
0
0
Txina
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 326 etxebizitza zeuden: 188 (% 57,7) nagusiak eta 138 (% 42,3) ez-nagusiak.[4]

326etxebizitza
188etxegune

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

188
138
Etxebizitza nagusia (188)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (138)

Guztira 188 etxegune zeuden, eta horietatik 58 (% 30,9) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 158
2 pertsona58
3 pertsona40
4 pertsona25
5 edo gehiago7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 375 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,8.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 37,2 zen 2021ean eta % 36,5 2024an; beraz, 0,7 puntu jaitsi zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 12,7 izatetik % 8,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 43,5 ziren, eta gizonen artean % 29,6; 13,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 6,5 eta gizonen % 11,1 ziren.

375biztanle 15 urte edo +, 2024
% 36,5goi-mailako ikasketak−0,7 puntu 2021etik mapa
% 8,8lehen hezkuntza edo gutxiago−3,9 puntu 2021etik mapa
% 8,8
% 33,6
% 21,1
% 36,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 8,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,1Goi-mailako ikasketak · % 36,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Arcenillas, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak137% 36,556% 29,681% 43,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa79% 21,138% 20,141% 22,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)126% 33,674% 39,252% 28,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago33% 8,821% 11,112% 6,5
Guztira375% 100,0189% 100,0186% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Arcenillas, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 37,2% 17,6% 32,5% 12,7363
2022% 35,8% 18,3% 34,2% 11,7377
2023% 37,5% 19,8% 32,4% 10,2373
2024% 36,5% 21,1% 33,6% 8,8375
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.546 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 33.667 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.861 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 17.445 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 63,7[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 15,3), beste diru-sarrerak (% 16,6), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 3).

64%
15%
17%
Soldata · % 63,7Pentsioak · % 15,3Langabezia · % 1,3Beste prestazioak · % 3Beste sarrerak · % 16,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 24,6 da, probintziakoaren (29; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arcenillas udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 265 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 71,4; gainerako % 28,6 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 70,7 zen eta emakumezkoena % 72,1; langabezia-tasa, aldiz, % 5,3 eta % 10,6 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 228 zen 2023ean, 2021eko 220etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 47,4 osatzen dute, eta gizonek % 52,6.

228okupatu, 2023+% 3,6 2021etik
% 47,4emakumeak okupatuen artean
% 71,4jarduera-tasa, 2024
% 7,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 65,8
% 28,6
Okupatuak · % 65,8Langabeak · % 5,7Inaktiboak · % 28,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Arcenillas, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak244% 65,8126% 67,0118% 64,5
Langabeak21% 5,77% 3,714% 7,7
Inaktiboak106% 28,655% 29,351% 27,9
Guztira371% 100,0188% 100,0183% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 75,4), eraikuntza (% 11,0), industria (% 8,3) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 5,3).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 8,3
% 11,0
% 75,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 5,3Industria · % 8,3Eraikuntza · % 11,0Zerbitzuak · % 75,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 30,3), eta oinarrizko okupazioak % 12,3.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 60,0 eta emakumeen % 47,2).

% 30,3
% 53,9
% 12,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 30,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 53,9Oinarrizko okupazioak · % 12,3Ez dago jasota · % 3,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Arcenillas, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak69% 30,332% 26,737% 34,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak123% 53,972% 60,051% 47,2
Oinarrizko okupazioak28% 12,311% 9,217% 15,7
Ez dago jasota8% 3,55% 4,23% 2,8
Guztira228% 100,0120% 100,0108% 100,0

Okupatuen % 73,7 besteren konturako langileak dira, eta % 26,3 norberaren konturakoak.[13]

% 26,3
% 73,7
Norberaren kontura · % 26,3Besteren kontura eta beste egoera bat · % 73,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Arcenillas, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura60% 26,339% 32,521% 19,4
Besteren kontura168% 73,781% 67,587% 80,6
Guztira228% 100,0120% 100,0108% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.356 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Kopuru hori udalerriaren azalera (12,1 km²) baino handiagoa da, udalerrian kokatutako ustiategien lurrak beste udalerri batzuetan ere badaudelako[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,5 lur goldagarria (1.349 ha, 28 ustiategitan), % 0,4 arbolak (5 ha, 5 ustiategitan), % 0,1 larre iraunkorrak (1,5 ha, 5 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,2 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,14 ha, 6 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria, lur-erabileraren arabera
99%
Lur goldagarria · 1.349 ha (% 99,5)Larre iraunkorrak · 1,5 ha (% 0,1)Arbolak · 5 ha (% 0,4)Baratzeak · 0,14 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,2 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 4.315 txerri zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 312 gidari zeuden erroldatuta: 165 gizon (% 52,9) eta 147 emakume (% 47,1)[17]. Biztanleen % 69 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 496 ibilgailuk osatzen zuten: 322 turismo, 51 motozikleta, 50 furgoneta, 43 kamioi eta 10 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 712 turismokoa zen, probintziako (637) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,2 urtekoa zen; turismoen % 8,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15,5k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 63,1 diesel zen eta % 35,3 gasolinazko; 8 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,6; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 30,5k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
33%
31%
31%
0 etiketa · 9 (% 1,9)ECO · 17 (% 3,5)C etiketa · 162 (% 33,4)B etiketa · 149 (% 30,7)Etiketarik gabe · 148 (% 30,5)
Turismoak, adinaren arabera
9%
16%
20%
39%
16%
< 4 urte · 28 (% 8,7)4–8 urte · 52 (% 16,1)8–15 urte · 65 (% 20,2)15–25 urte · 127 (% 39,4)≥ 25 urte · 50 (% 15,5)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1650433.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arcenillas&oldid=11791620"(e)tik eskuratuta