Edukira joan

Fariza (Zamora)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fariza
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaManuel Ramos Pascual
Izen ofizialaFariza
Posta kodea49213
INEk ezarritako kodea49064
HerriburuaFariza
Geografia
Koordenatuak41°25′05″N 6°16′00″W / 41.418055555556°N 6.2666666666667°W / 41.418055555556; -6.2666666666667
Mapa
Azalera90,21 km²
Altitudea701 m
MugakideakTorregamones, Argañín, Luelmo, Bermillo de Sayago, Muga de Sayago, Villar del Buey eta Miranda do Douro
Demografia
Biztanleria487 (2025)
alt_left 231 (%47,4) (%52,6) 256 alt_right
Dentsitatea5 bizt/km²
MatrikulaZA
fariza.es

Fariza Zamorako probintziako udalerria da. Azken erroldaren arabera 487 biztanle zituen 90,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Torregamones, Argañín, Luelmo, Bermillo de Sayago, Muga de Sayago, Villar del Buey eta Miranda do Douro.

Mapa
Fariza (Zamora) eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea450500550600650700750200020052010201520202025Fariza (Zamora)Biztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 256 gizon, 231 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.39
 
100+
 
1.73
0.78
 
95-99
 
4.76
4.69
 
90-94
 
4.33
6.64
 
85-89
 
6.93
5.47
 
80-84
 
12.12
7.81
 
75-79
 
10.39
7.03
 
70-74
 
8.23
11.72
 
65-69
 
7.79
8.59
 
60-64
 
7.36
6.64
 
55-59
 
4.33
7.81
 
50-54
 
6.49
3.52
 
45-49
 
4.76
6.25
 
40-44
 
5.19
5.47
 
35-39
 
3.90
3.12
 
30-34
 
1.73
3.12
 
25-29
 
1.30
3.52
 
20-24
 
1.73
2.73
 
15-19
 
2.60
1.17
 
10-14
 
1.73
1.95
 
5-9
 
0.87
1.56
 
0-4
 
1.73
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 48,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 10,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,4 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 48,3Probintzia berean · % 30,2Erkidegoan · % 4,7Beste erkidegoa · % 10,5Estatutik kanpo · % 6,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 31 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 61,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Alemania, Argentina dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 32,3Europa · % 61,3Afrika · % 6,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
6
Portugal
6
3
Alemania
3
2
Argentina
1
0
Maroko
2
0
Paraguai
2
1
Ameriketako Estatu Batuak
0
1
Bolivia
0
0
Brasil
1
0
Erresuma Batua
1
1
Kolonbia
0
1
Venezuela
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 680 etxebizitza zeuden: 237 (% 34,9) nagusiak eta 443 (% 65,1) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 6 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 39 plazarekin (6,5 plaza etxebizitzako).[5]

680etxebizitza
237etxegune
6etxebizitza turistiko (2026) Zamorako mapa

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

237
443
Etxebizitza nagusia (237)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (443)

Guztira 237 etxegune zeuden, eta horietatik 100 (% 42,2) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1100
2 pertsona71
3 pertsona35
4 pertsona18
5 edo gehiago13

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 476 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 21,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 30,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,7 zen 2021ean eta % 21,6 2024an; beraz, 4,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 36,8 izatetik % 30,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 21,8 ziren, eta gizonen artean % 21,5; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 36,4 eta gizonen % 24,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

476biztanle 15 urte edo +, 2024
% 21,6goi-mailako ikasketak+4,0 puntu 2021etik mapa
% 30,0lehen hezkuntza edo gutxiago−6,8 puntu 2021etik mapa
% 30,0
% 33,4
% 14,9
% 21,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 30,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,9Goi-mailako ikasketak · % 21,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Fariza, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak103% 21,654% 21,549% 21,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa71% 14,943% 17,128% 12,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)159% 33,493% 37,166% 29,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago143% 30,061% 24,382% 36,4
Guztira476% 100,0251% 100,0225% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Fariza, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 17,7% 15,1% 30,4% 36,8470
2022% 19,9% 14,1% 31,7% 34,3467
2023% 20,3% 13,7% 33,5% 32,5474
2024% 21,6% 14,9% 33,4% 30,0476
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.213 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 30.881 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.861 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 17.861 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 27,1[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 44,1), beste diru-sarrerak (% 22,6), langabezia-prestazioak (% 1,1), beste prestazioak (% 5,1).

27%
44%
23%
Soldata · % 27,1Pentsioak · % 44,1Langabezia · % 1,1Beste prestazioak · % 5,1Beste sarrerak · % 22,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 33,1 da, probintziakoaren (29; Zamorako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 3 da, probintziakoaren (2,5; Zamorako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Fariza udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 182 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 38,3; gainerako % 61,7 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 10,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 44,0 zen eta emakumezkoena % 32,0; langabezia-tasa, aldiz, % 8,2 eta % 13,9 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 171 zen 2023ean, 2021eko 168etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 38,6 osatzen dute, eta gizonek % 61,4.

171okupatu, 2023+% 1,8 2021etik
% 38,6emakumeak okupatuen artean
% 38,3jarduera-tasa, 2024
% 10,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 34,3
% 61,7
Okupatuak · % 34,3Langabeak · % 4,0Inaktiboak · % 61,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Fariza, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak163% 34,3101% 40,462% 27,6
Langabeak19% 4,09% 3,610% 4,4
Inaktiboak293% 61,7140% 56,0153% 68,0
Guztira475% 100,0250% 100,0225% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 51,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 28,7), eraikuntza (% 14,0) eta industria (% 5,8).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 28,7
% 14,0
% 51,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 28,7Industria · % 5,8Eraikuntza · % 14,0Zerbitzuak · % 51,5

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 71,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 20,5), eta oinarrizko okupazioak % 6,4.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 75,2 eta emakumeen % 65,2).

% 20,5
% 71,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 20,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 71,3Oinarrizko okupazioak · % 6,4Ez dago jasota · % 1,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Fariza, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak35% 20,520% 19,015% 22,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak122% 71,379% 75,243% 65,2
Oinarrizko okupazioak11% 6,45% 4,86% 9,1
Ez dago jasota3% 1,81% 1,02% 3,0
Guztira171% 100,0105% 100,066% 100,0

Okupatuen % 52,6 besteren konturako langileak dira, eta % 47,4 norberaren konturakoak.[14]

% 47,4
% 52,6
Norberaren kontura · % 47,4Besteren kontura eta beste egoera bat · % 52,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Fariza, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura81% 47,462% 59,019% 28,8
Besteren kontura90% 52,643% 41,047% 71,2
Guztira171% 100,0105% 100,066% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 89 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.074 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 90,2 km² denez, NAE lurraldearen % 56,2 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 63,8 larre iraunkorrak (3.236 ha, 61 ustiategitan), % 35,8 lur goldagarria (1.819 ha, 64 ustiategitan), % 0,4 arbolak (18,4 ha, 38 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,84 ha, 31 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
56%
44%
NAE · 5.074 ha (% 56,2)Gainerako azalera · 3.947 ha (% 43,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
36%
64%
Lur goldagarria · 1.819 ha (% 35,8)Larre iraunkorrak · 3.236 ha (% 63,8)Arbolak · 18,4 ha (% 0,4)Baratzeak · 0,84 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 622 behi, 15.319 ardi eta ahuntz (probintziako 3. kopururik handiena) eta 37 txerri zeuden[17].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 268 gidari zeuden erroldatuta: 167 gizon (% 62,3) eta 101 emakume (% 37,7)[18]. Biztanleen % 55 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 608 ibilgailuk osatzen zuten: 315 turismo, 80 furgoneta, 70 kamioi, 60 ziklomotor eta 49 motozikleta[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 647 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (637) parean eta Espainiakoaren (525) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 16,1 urtekoa zen; turismoen % 4,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 26k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 61,1 diesel zen eta % 38,2 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 56,1k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
17%
24%
56%
0 etiketa · 2 (% 0,3)ECO · 10 (% 1,7)C etiketa · 104 (% 17,4)B etiketa · 146 (% 24,5)Etiketarik gabe · 335 (% 56,1)
Turismoak, adinaren arabera
17%
47%
26%
< 4 urte · 13 (% 4,1)4–8 urte · 19 (% 6)8–15 urte · 52 (% 16,5)15–25 urte · 149 (% 47,3)≥ 25 urte · 82 (% 26)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1922223.
  17. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Fariza_(Zamora)&oldid=11800616"(e)tik eskuratuta